تا چشم به هم بزنید زمان میگذرد
مجتبی گهستونی: حدود یک ماه گذشته بار دیگر میراث فرهنگی خوزستان در صدر اخبار رسانهها قرار گرفت. حتی این روزها دچار تحولاتی در حوزه مدیریت عالی شده است. پرسشهای بیشماری از فعالان میراث فرهنگی، از آینده میراث فرهنگی خوزستان درباره وضعیت موجود و آینده مطرح میشود.
پرسشهایی با عنوان «آیا مدیرکل جدید بهتر از مدیر قبلی خواهد بود یا خیر؟» یا «آیا مدیر جدید برنامهای برای برونرفت از وضع فعلی دارد؟» و البته هر کسی از ظن خود پرسشهایی مطرح میکند. حال که خبر انتصاب مدیرکل جدید مشخص شد، نباید از مدیرکل فعلی میراث فرهنگی خوزستان این انتظار را داشته باشیم که بتواند برای اداره کل معجزه کند. دلیل این حرف ماموریتهای گستردهای است که در نهاد سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری وجود دارد و حتی مدیرکل جدید هم نمیتواند مشکلات آن را بهطور کامل حل کند.
درحالیکه میراث فرهنگی را با ناز و ادا نمیشود حفظ کرد. باید برای دفاع از حق میراث فرهنگی لباس رزم به تن کرد و سلاح مذاکره را انتخاب کرد. از مدیرکل جدید انتظار میرود دهنبین نباشد و ضمن شنیدن سخنان همه افراد دلسوز و دستاندرکاران حوزههای مرتبط با سازمانی که فعلا او مدیرکلش است برنامهریزی دقیق انجام دهد تا بخش عمدهای از مشکلات و موانع را متوجه شده و درصدد رفع آنها برآید. در غیر این صورت برای مدیرکل که شناختی از عقبه این سازمان و نیروهایش ندارد خطرناک است که به یک باره با موارد غافلگیرکنندهای مواجه شود.
توصیه نگارنده این نوشتار به مدیرکل آن است که به عهدی که برای حفاظت از میراث فرهنگی و توسعه پایدار در حوزه گردشگری و حمایت از صنایع دستی میدهد، وفادار باشد. دیدار با دستاندرکاران و فعالان این حوزه بدون اینکه ایشان فکر کند وقتش گرفته میشود توصیهای است که متاسفانه مدنظر قرار نمیدهند. خب به هر جهت هر زمان که نگاه از بالا به پایین باشد چندان نتیجهبخش نیست. هر مدیرکلی به جای ژستهای روشنفکرانه و نشاندادن قالبی متفکرانه بهتر است به درون سیستم نفوذ کرده و خود با معاونان، کارشناسان، مدیران، حافظان و دوستداران دیدار کرده و با گوشها و چشمانش بشنود و ببیند. مدیرکلی که میخواهد منصوب شود ممکن است در حوزه کار قبلی خود موفق بوده باشد اما دلیل بر آن نیست که حوزه فعالیت میراث فرهنگی و صنایع دستی گردشگری خوزستان را با همه ویژگیهای آن دستکم بگیرند و فکر کنند با پشت میز نشستن و حرکت نکردن میتوانند به حل مشکلات آن از طریق کنترل از راه دور بپردازند. لذا بهترین کار این است که آستینها را بالا زده و از نزدیک به بازدید از محوطههای باستانی و بناهای تاریخی برود، همچنین مناطق گردشگری و کارگاههای خانگی صنایع دستی را رصد کند و در صدد رفع مشکلات و توسعه این حوزهها برآید. مدیرکل فعلی هر کسی که میخواهد باشد ممکن است الان در حال مطالعه و شناخت از حوزه میراث فرهنگی باشد. اما چشم به هم بزند وقت میگذرد و برنامهای برای حال و آینده میراث فرهنگی خوزستان نخواهد داشت. مدیرکل جدید باید به همه ثابت کند که برنامه هدفمند دارد. اگر مدیرکل جدید منصوب شود چندی دیگر عید نوروز فرا میرسد و او از یک ماه قبل درگیر ستاد نوروزی میشود. بعد از عید نوروز هم فصل گرما میرسد و لابد شرایط آب و هوایی اجازه نمیدهد تا به درستی از محوطهها و بناها محافظت شود. حالا هم که فصل سرماست و شرایط به گونهای دیگر مانع انجام بعضی تعهدها میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی جدید که منصوب شد حتما باید دید برنامهاش برای حفاظت از شهرهای تاریخی و جلوگیری از تخریب محوطههایی که در محدوده احیای اراضی کشاورزی خوزستان است چیست؟ مدیرکل جدید از بافتهای تاریخی خوزستان چه اطلاعی دارید؟ وضعیت سرمایهگذاری بخش خصوصی در حوزههای سهگانه را چقدر بهبود خواهد داد؟ خبر دارید که محوطههای باستانی سراسر شرق خوزستان در حال به تاراج رفتن و تخریب شدن است؟ هیچ خبر دارید که محوطههای تاریخی غرب خوزستان به بهانههای واهی مورد تعرض قرار میگیرند؟ چه خبر از مناطق هدف گردشگری و روستاهای گردشگری؟ حال که اداره کل اقدام به ثبت میراث ناملموس میکند برای احیای آنها چه اقدامی خواهید کرد؟ برنامه شما برای ارتقای صنایع دستی خوزستان و شناسایی هزاران صنعتگری که در شهرها و روستاها ناشناخته ماندهاند چیست؟ برای تملکها چهکار خواهید کرد؟ برای حل موضوعات انباشته حقوقی و ایجاد هماهنگی بین واحدها برنامهای دارید؟
مجتبی گهستونی متولد نخستین روز مهرماه 1358 در شهر اهواز که روزگاری نام شهرش تاریانا، اوکسین، هرمز اردشیر و هوجستان واجار گذاشته بودند به دنيا آمد.