شش انتصاب در یک روز/ خوزستان و چرایی انتصاب‌های جدید در میراث فرهنگی

مجتبی گهستونی

در پی تصمیم مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان در نمازخانه این اداره کل، شاهد قرائت احکامی بودیم که با ابلاغ آن احکام برخی معاونت‌ها کنار گذاشته شدند و برخی نیروها منصوب شدند تا شاید به واسطه تجربه و انگیزه‌ای که نیرهای جدید دارند شاهد تحول جدی در حوزه‌های مختلف بود.

اما خبرهای دیگری از انتصاب در شهرستان‌ها هم در راه است که امید است انتصاب‌های جدید نیز بر پایه شایسته سالاری صورت بگیرد و موجب نشود برخی تلاش‌های مدیرکل اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان زیر سئوال برود.

پیش از اینکه به تشریح ابعاد انتصاب‌ها بپردازیم در خبرها آمده بود که در احکامی از سوی مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان، «سید حکمت‌اله موسوی» به جای «امیر کاویانی» عنوان سرپرست معاونت توسعه مدیریت، «محمدحسین ارسطوزاده» به جای «مرجان شوشتری» به عنوان سرپرست معاونت میراث فرهنگی، «شکراله قاسمی» به جای «پرویز طلائیان‌پور» به عنوان سرپرست معاونت صنایع دستی و «پیمان نبهانی» به جای «محمدعلی خلیلی» به عنوان سرپرست معاونت گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان خوزستان منصوب شدند.

"حکمت موسوی" از کارکنان سازمان همیاری شهرداری بود که در زمان مدیرکلی «صادق محمدی» با مدرک عمران جذب اداره کل شد و مدتی معاون میراث‌فرهنگی، مدتی هم معاون سرمایه‌گذاری و زمانی مدیر دفتر فنی بود.

"محمدحسین ارسطوزاده" نیز در کارنامه خود ریاست اداره میراث فرهنگی شوشتر، رئیس پایگاه سازه‌های آبی تاریخی شوشتر و در حال حاضر همزمان با معاونت میراث فرهنگی تصدی پایگاه جهانی شوش را بر عهده دارد.

"شکراله قاسمی" از کارمندان قدیمی سازمان صنایع‌دستی است. او حسابداری خوانده و پس از ادغام صنایع‌دستی با میراث فرهنگی و گردشگری همچنان در سازمان میراث فرهنگی ماند و یک دوره نیز معاون صنایع‌دستی و در دوره دیگر معاون توسعه مدیریت شد.

"پیمان نبهانی" نیز عمران خوانده است و در کارنامه خود مسئولیت نمایندگی میراث فرهنگی دشت آزادگان و امور قراردادهای اداره کل را دارد.

اما اکنون جای این پرسش است که واقعا این انتصاب‌ها بر اساس شایسته سالاری انجام شده است؟ آیا این افراد از تمام انگیزه‌های کیفی برای یک معاون مطلوب برخوردارند؟ آیا افراد منصوب شده با برنامه و راهکارهای عملیاتی بر صندلی معاونان قبلی تکیه زده‌اند؟ آیا سعی می‌کنند که نه تنها در بین همکاران خود بلکه در سطح استان، حضور اثربخش داشته باشند؟ آیا جدا از چهار معاونت، دو فرد منصوب شده در امورقراردادها و دفتر فنی، اوضاع نامناسب و نه چندان بر وفق مراد قراردادها و دفتر فنی را سامان خواهند داد؟ برکناری یکباره شش فرد و انتصاب شش تن از دیگر همکاران آن‌ها منجر به ایجاد حاشیه‌های جدید نخواهد شد؟ آیا انتصاب‌های اخیر می‌تواند مقدمه ای است بر کادرسازی از درون کارمندان اداره میراث فرهنگی استان خوزستان تا در آینده مدیران کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان شوند؟ آیا انتصاب‌های اخیر پایانی بر اوضاع به شدت وخیم شهرستانها و اتمام نارضایتی‌های قبلی در شهرستان‌های خوزستان خواهد بود؟ ایا افراد منصوب شده به رسانه‌ها پاسخگو خواهند بود و با تشکل‌های صنفی و انجمن‌های مردم نهاد مشورت خواهند داشت؟

اگرچه پرسش‌های بی‌شمار دیگری نیز می‌توان به سئوالات بالا افزود اما باید گفت تاکنون در اداره کل میراث فرهنگی خوزستان سابقه نداشت که به یکباره شش انتصاب در چهار معاونت و دو سمت دیگر صورت بگیرد و این مهم بسیاری را غافلگیر کرد. با انجام این انتصاب‌ها به خوبی می‌توان متوجه شد که انتصاب‌های صورت گرفته واکنش‌های پی‌درپی در داخل و بیرون از اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان به همراه دارد. در یک بررسی اجمالی به نظر می‌رسد که دست مدیرکل میراث فرهنگی استان خوزستان چندان پر نبوده و تاوان عدم کادرسازی‌های لازم طی سال‌های گذشته را می‌پردازد و به همین دلیل نیز ناچار به بهره‌گیری از برخی نیروهای درون سازمانی در اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان بود.

از آنجایی که نظام اداری در بسیاری مواقع براساس برخی مصلحت اندیشی‌ها و توصیه‌ها و در نهایت گرایش‌های سیاسی حاکم در جامعه اداره می‌شود، بی شک در برخی مواقع اداره کل میراث فرهنگی خوزستان هم از این رویه مستثنی نبوده و در سال های احیر شاهد هستیم که از چپ و راست، اصلاح‌طلب و اصولگرا سعی کرده‌اند حتی به اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان هم رحم نکنند و در تلاش باشند که در چینش نیروها دست ببرند.

هدف از این نگاشته البته این نیست که اعلام کنیم انتصاب‌های اخیر مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان، بر اساس شایسته‌سالاری صددرصدی انجام گرفته است، بلکه اعتقاد بر این است که او کوشیده از نیروهای داخل سازمان متبوع خود که ویژگی‌های یک معاونت را دارند بهره بگیرد.

بارها و بارها پرسنل اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان خواستار آن بودند که بیش از پیش از نیروهای داخلی برای تصدی مسئولیت‌ها استفاده شود. برغم نقدهایی که به برخی از افراد تازه منصوب شده وجود دارد اما نمی توان پذیرفت که عمده این افراد از برخی مجراها یا برخی سفارش‌ها به سمت‌های جدید منصوب شده باشند، بلکه با شناختی که از دکتر ایزدی مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان، با سابقه ۲۰ ساله در سازمان میراث فرهنگی وجود دارد، او پس از چهارماه بررسی دست به انتصاب های جدید در اداره میراث فرهنگی استان خوزستان زده است.

مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان بارها تاکید کرده است که توصیه‌پذیر نیست و براین اساس، باید این ویژگی او را مثبت ارزیابی کرد و عدم توصیه‌پذیری برای انتصاب نیروهای فرمایشی و سیاسی کار در انتصاب‌ها را به فال نیک گرفت. تردیدی وجود ندارد که در انتصاب‌های اخیر شخص مدیرکل دلایل و توجیهات خود را دارد و اما و اگرهای بسیاری را نیز کنار یکدیگر قرار داده است و کوشید تا از خیرالموجودین در انتصاب ها بهره ببرد.

با این انتصاب‌ها مشخص شد که دلالان پست‌ها و سیاسی‌کارها در انتصاب‌ها باید بدانند که سازمان میراث فرهنگی و اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان باید روی پای خود بایستند. شاید آسان‌ترین راه این بود که مدیرکل میراث فرهنگی استان خوزستان در زمین افراد صاحب نفوذ در استان که سعی بر چیدن نیروها دارند بازی کند و از خارج از اداره میراث فرهنگی استان و سازمان میراث فرهنگی برای معاونت‌های خود نیرو بیاورد که در آنصورت نیز سیستم درونی اداره کل میراث فرهنگی خوزستان آن انتصاب‌ها را تاب نمی آورد.

باید تاکید کرد که البته این نگاشته به معنای دفاع کورکورانه از مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان در انتصاب‌های اخیر نیست. بلکه باید دانست که او در میان نیروهای خود کمتر فردی را در اختیار داشت که از ویژگی‌های یک معاونت برخوردار باشند و به همین دلیل از بین بی‌شمار افراد دست به انتخاب تیم مورد نظر زد. معاونان تازه منصوب شده نیز باید تلاش بیشتری برای ارتقای سطح معاونت‌ها در میراث فرهنگی استان خوزستان داشته باشند و حواس‌شان باشد که تنها به رشد کیفی حوزه کاری خود بیاندیشند نه آن که اسیر سهم‌خواهی‌ها، خرده فرمایش‌ها و معادلات جاری استانی شوند.

مدیرکل میراث فرهنگی استان خوزستان با انتصابات اخیر از خودگذشتگی کرد و انتقادهای بعضا ناصحیح را نیز به جان خرید. معاونت‌های تازه منصوب شده نیز باید بدانند که چشم‌های ناظر افکار عمومی در رسانه‌ها و تشکل‌های غیردولتی، حوزه‌های سه‌گانه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان رفتار آن‌ها را بیش از پیش رصد می‌کنند. افکار عمومی همچنین انتظار دارد حالا که پنج‌ماه از انتصاب مدیرکل جدید گذشته و نیروی‌های با انگیزه برخورداری از سمت با میل به خدمت در معاونت‌های اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان خوزستان منصوب شده‌اند، به مرور شاهد تحول در حوزه‌های میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، مدیریت توسعه انسانی و در نهایت سرمایه‌گذاری در اداره‌کل میراث فرهنگی استان خوزستان باشد.

دهملا هندیجان قربانی طرح‌های کشاورزی می‌شود

پس از تخریب و تهدید 305 محوطه باستانی در پروژه احیایی اراضی

مسئولان جهاد نصر معتقد هستند که شاید در ابتدا استعلام‌های لازم را طلب نکرده ولی چرا اداره کل میراث فرهنگی خوزستان هم از همان ابتدا سراغ پروژه نیامد تا سراغی از محوطه‌های باستانی بگیرد و یا چرا به بخشی از استعلام‌های درخواستی ما را پاسخ نداد؟

 تپه قبرستان روستای باستانی دهملا در هندیجان در حالی قربانی می شود که شرکت جهاد نصر بدون توجه به هشدارهای اداره میراث فرهنگی به فعالیت خود ادامه می دهد و اقدام به حفر کانال پرداخته که شواهد مبنی بر گسترش کانال به سمت تپه است.

مجتبی گهستونی – فعال میراث فرهنگی یادداشتی را درباره محوطه باستانی روستای دهملا هندیجان در اختیار چمدان قرار داد که به شرح زیر است:

موسسه جهاد نصر بدون اخذ مجوز از میراث فرهنگی و حتی بدون تهیه پیوست تخصصی میراث فرهنگی شروع به عملیات زهکشی در منطقه باستانی دهملا در شهرستان هندیجان کرده که حداقل پنج تپه باستانی در آن محدوده وجود دارد.

۵۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی خوزستان در دستور کار موسسه جهاد نصر به عنوان موسسه‌ای غیردولتی و عمومی قرار گرفته تا احیا شود. این اراضی در ۲۰ شهرستان قراردارد که بیش از ۳۰۵ منطقه باستانی را در برمی‌گیرد. آن هم مناطقی که خودشان دارای تپه ها و محوطه‌های تاریخی بسیاری هستند.

پروژه احیای این اراضی در سال ۷۵ پیشنهاد و از سال ۸۶ آغاز شد. در این مدت و از آنجا که طرح موردنظر دارای پیمانکاران متعددی بود، برخی از این پیمانکاران برای اجرای طرح های عمرانی و احیای این زمین ها هیچ استعلامی را از سازمان میراث فرهنگی نگرفتند اما در برخی از مناطق، مدیران میراث فرهنگی شهرستان‌ها متوجه فعالیت آنها شده و کار را متوقف کرده بودند. در کل برای اجرای طرح احیای ۵۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی در استان خوزستان هیچ استعلامی گرفته نشد، تا اینکه در سال ۹۲ تفاهمنامه ای بین سازمان میراث فرهنگی و جهاد نصر امضا شد ولی هیچ وقت پیگیری نهایی نشد.

تپه قبرستان روستای باستانی دهملا در هندیجان در حالی قربانی می شود که شرکت جهاد نصر بدون توجه به هشدارهای اداره میراث فرهنگی به فعالیت خود ادامه می دهد و اقدام به حفر کانال پرداخته که شواهد مبنی بر گسترش کانال به سمت تپه است. دوستداران میراث فرهنگی خواهان مانع شدن این فعالیت شرکت مربوطه هستند.
براساس بند(۱-الف) ماده ۱۰۰ قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه کشور تهیه و الحاق پیوست تخصصی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای کلیه طرح های توسعه ای بزرگ و مهم در حوزه زیربنایی،تولیدی و خدمات دستگاه های موضوع ماده(۳) قانون تشکیل میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری مصوب ۳/۱۰/۱۳۸۲ جهت تطبیق با اهداف و وظایف سازمان مذکور در سطوح ملی، منطقه ای، استانی و شهری الزامی است.
اکنون در محوطه تاریخی دهملا اقدام به عملیات زهکشی اراضی کشاورزی (بخشی از طرح احیای ۵۰۰ هزار هکتاری اراضی خوزستان) نموده است که براساس توافقات و مکاتبات باید به منظور حفظ و صیانت از آثار تاریخی و فرهنگی موجود با انتخاب مشاور اقدام به استعلام و بررسی محدوده طرح و مستثنی نمودن محوطه های باستانی یاد شده از این فعالیت می کرد.

محوطه باستانی دهملا به شماره ۳۰۳۲۲ و در تاریخ ۲۳/۳/۹۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و تحت حفاظت و نظارت قوانین و مقررات ناظر بر حفاظت از آثار تاریخی- فرهنگی قرار داشته و عملیات یاد شده مصداق تجاوز به عرصه و حریم یک محوطه باستانی بوده و برابر مفاد قانون مجازات اسلامی جرم و قابل تعقیب است.

پیگیری باستان شناسان و فعالان میراث فرهنگی و مشاهده آنها و بررسی نقشه‌های هوایی در سال‌های متمادی نشان داد که وسعت عملیات اجرایی پروژه موردنظر و تعرض به محوطه‌های باستانی در اثر اجرای این طرح بسیار زیاد است چون طبق اعلام سایت موسسه جهاد نصر ۲۶۰۰ دستگاه ماشین آلات سنگین و نیمه سنگین و تخصصی در طرح مورد نظر فعالیت می‌کند و بنابر پیش‌بینی مجریان طرح، این میزان ماشین آلات تا پنج هزار خودرو افزایش می یابد.اما فعالیت های مرتبط با احیای این۵۰۰ هکتار زمین کشاورزی در خوزستان موجب شده که برخی از محوطه‌های تاریخی از بین برود.

پروژه احیایی ۵۰۰ هزار هکتار از اراضی خوزستان با ۷۰ پیمانکار آغاز شده است. پیش تر مسئولان این موسسه در صحبتی که با آنها داشتم، عنوان کردند که در سال ۱۳۹۲ کلیه نقشه های شبکه آبیاری و زهکشی پروژه ۵۲۰۰ هکتاری را از اداره کل میراث فرهنگی خوزستان استعلام کرده‌اند ولی هیچ پاسخی از میراث فرهنگی دریافت نکرده اند.
مسئولان جهاد نصر معتقد هستند که شاید در ابتدا استعلام های لازم را طلب نکرده ولی چرا اداره کل میراث فرهنگی خوزستان هم از همان ابتدا سراغ پروژه نیامد تا سراغی از محوطه‌های باستانی بگیرد و یا چرا به بخشی از استعلام های درخواستی ما را پاسخ نداد؟

به هیچ وجه منکر بخشی از تاثیرات اقتصادی و فنی پروژه احیای اراضی خوزستان (در صورت وجود آب کافی) در راستای رسیدن به دستاوردهای اقتصاد مقاومتی به‌عنوان بزرگترین طرح کشاورزی ایران نیستیم اما تمام ایراد دوستداران میراث فرهنگی انجام تخریب‌ها و تعرض‌های پی در پی به محوطه های تاریخی خوزستان است.بررسی‌ها حکایت از آن دارد که بعضی مناطقی که این پروژه اجرا می‌شود مملو از محوطه‌های تاریخی است و داده‌های فرهنگی که در روی زمین مشاهده می‌شود این ادعا را ثابت می‌کند. این پروژه در شهرهایی از جمله آبادان ( در گستره ۳ منطقه باستانی)، اهواز (۱۲ منطقه)، اندیمشک (۱۲ منطقه)، ایذه (۱۳ منطقه)، رامهرمز (۹۰ منطقه)، شوش (۶۰ منطقه)، حمیدیه (یک منطقه)، ویس (۳ منطقه)، سوسنگرد (۴ منطقه)، هندیجان (۵ منطقه)، خرمشهر (۲ منطقه)، شوشتر (۲۴ منطقه)، هویزه (۳ منطقه)، کارون (۱ منطقه)، رامشیر (۸ منطقه)، آغاجاری (۲ منطقه)، شادگان (۳ منطقه)، امیدیه (۱۴ منطقه)، بهبهان (۱۶ منطقه)، دزفول (۷ منطقه) و در اراضی پایاب سدهای کرخه، دز، مارون، زهره، خیرآباد و کارون انجام می شود. تاکنون این پروژه با کمترین استعلام از اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان پیشرفت داشته است.

برای انجام بخش‌هایی از پروژه در کل استان خوزستان، دوهزار کیلومتر لوله زهکش زیر زمینی خریداری شده که این اقدام از عمق تعرض به بخش هایی از محوطه های تاریخی خوزستان حکایت می کند. اما به دلیل نداشتن دسترسی به اطلاعات پروژه مربوطه و عدم اطلاع رسانی از تخریب های صورت گرفته توسط مجریان طرح، تاکنون هیچ آمار رسمی از میزان تخریب ها منتشر نشده ولی با توجه به اینکه طرح ۵۰۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی خوزستان در دو مرحله ۳۲۰ هزار و ۱۸۰ هزار هکتار در بیشتر شهرستان های تاریخی خوزستان انجام خواهد شد، پیش بینی می شود که میزان خسارت بسیار زیادتر از احتمالات باشد.

با این حال در گفت وگویی که با تعدادی از مدیران عالی رتبه جهادنصر داشتم آنها معتقدند که دوستدار میراث فرهنگی هستند و پیگیری‌های آنها باعث شده تا مدیران و کارشناسان میراث فرهنگی پای مذاکره بنشینند. عالی ترین مدیر مربوطه، به بخشنامه‌ای اشاره کرد که تمام پیمانکاران را از مهرماه ۱۳۹۴ به بعد ملزم کرده تا در راستای حفظ منابع و آثار تاریخی خوزستان در حین اجرای عملیات پروژه ها در صورت مشاهده آثار تاریخی ضمن انجام استعلام های لازم مراتب را به مسئولین امر اطلاع بدهند.

شرکت جهاد نصر که برای بخش عمده ای از پروژه مورد نظر سالها برای گرفتن مجوز و استعلام از اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان خودداری می‌کرد در سال جاری با تخریب های گسترده از غرب شوش باعث نگرانی‌های فراوان دوستداران میراث فرهنگی و سرعت عمل کارشناسان و نیروهای یگان حفاطت میراث فرهنگی خوزستان شد. این اقدام باعث شد تا از پیمانکاران موسسه جهاد نصر در دستگاه قضایی شکایت شود و آن موسسه را مجاب به ورود برای مذاکره با اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان کند.

انتقاد از ضعف اطلاع‌رسانی پایگاه‌های جهانی میراث فرهنگی خوزستان

مشکلی که گردشگران با آن مواجهند!

مجتبی گهستونی

فعال میراث فرهنگی استان خوزستان- در یادداشتی که در اختیار چمدان گذاشت نوشت: با اینکه همواره بزرگان میراث فرهنگی تاکید داشته اند که پایگاه‌های ملی و جهانی اقدام به خلاقیت و نوآوری کنند و به تقویت سیستم فناورانه خود بپردازند و این پایگاه‌های باید به محلی برای رجوع تمام اقشار علمی که دنبال اطلاعات علمی و دست اول هستند، تبدیل شوند، اما ظاهرا انبوهی از چالش های پیش روی این پایگاهها باعث می شود که از برخی ماموریت های خود غافل شوند.

با اینکه گفته می شود هم اکنون بیش از ۹۰ پایگاه ملی و جهانی در کشور وجود دارد که دارای ساختار و برنامه مدیریتی منظمی هستند اما لازم به یادآوری است که عمده پایگاه‌ها در سال‌های گذشته شرایط سختی را پشت سر گذاشته اند، فراز و نشیب‌های زیادی را پیش روی خود داشتند و در برهه‌ای برخی از آن‌ها متوقف و برخی دیگر رها شده بودند اما امروزه به گواه معاون سازمان میراث فرهنگی کشور، این پایگاهها هم اکنون به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده که اهداف پایگاه‌های کشور با ساختار مشخص، برنامه مدیریتی مناسب و چشم‌انداز بلندمدت پیش برده شوند. در این میان تعداد پایگاههای میراث جهانی در ایران به عدد ۲۲ رسیده است.

در حالی که تاکید می شود وقت آن رسیده که پایگاه‌ها تبدیل به محلی برای ایده‌های نو و کشفیات جدید در علوم مختلف شوند و پژواک فعالیت آنها جهانی شود، ابتدا لازم است که اثر و ارزش‌های آن را به درستی بشناسیم و به صورت مداوم در پایگاه حضور داشته باشیم تا به تبادل اطلاعات بپردازیم.

بارها عنوان سایت پایگاههای جهانی شوش، چغازنبیل و سازه های آبی شوشتر را در گوگل جستجو کرده بودم. تنها یک بار با سایت پایگاه جهانی شوش مواجه شدم، پیش تر بارها سایت پایگاه جهانی چغازنبیل و هفت تپه را  دیده بودم اما هیچگاه موفق نشدم از سایت میراث جهانی سازه های آبی تاریخی شوشتر بهره ببرم. این در حالی است که اولین اثر ثبت شده ایران در سال ۱۳۵۸ متعلق به چغازنبیل، دهمین اثر ثبت جهانی ایران متعلق به شوشتر در سال ۱۳۸۸ و هجدمین اثر ثبت جهانی شده به شهر شوش در سال ۱۳۹۴ تعلق دارد.

در روزهای گذشته در جستجوی ساعت بازگشایی محوطه های میراث جهانی شوش، چغازنبیل و شوشتر بودم که ناچار شدم سایت های هر سه پایگاه جهانی در خوزستان را جستجو کنم و عجب آن که نشانی از سایت شوش پیدا نمی کردم. ناچار شدم برای پیدا کردن جواب پرسش خود به رئیس پایگاه جهانی زنگ بزنم. ابتدا جویای سایت شدم. آدرس susachtb.ir را داد. سپس درباره ساعات بازگشایی موزه شوش در ایام ماه رمضان پرسیدم. سپس به امید دریافت اطلاعات بیشتر به آدرس سایت پایگاه جهانی شوش مراجعه کردم. با سایتی بسیار ضعیف، بعضا اطلاعات کم یا قدیمی و در بسیاری از آیکون ها با فضای خالی مواجه شدم. این یعنی اینکه مدتهاست نه به روز رسانی صورت گرفته شده و نه متولیان امر در پایگاه به ضرورت برخورداری از سایتی در خور شان و نام و قدمت شوش واقف هستند.

در جستجوی بعدی امیدم به مراجعه به سایت پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت تپه بود. هرچی آدرس choghazanbil.ir را جستجو کردم سایت بارگذاری نمی شد. فکر کردم شاید اینترنت من توانایی باز کردن سایت را ندارد. با رئیس پایگاه میراث جهانی چغازنبیل تماس گرفتم و ایشان نیز بدون هیچ توجیهی از غیر فعال شدن سایت به منظور به روز رسانی سایت و رونمایی از سایت جدید در آینده نزدیک خبر داد. البته ایشان خیلی شجاعانه به ضعف های سایت قبلی اشاره کرد و از به روز رسانی سایت خبر داد. این در حالی است که البته می توانستند بدون غیر فعال کردن سایت آن را به دلخواه به روزرسانی کنند.

به خیال اینکه از ساعات بازگشایی سازه های آبی تاریخی شوشتر جویا شوم عنوان پایگاه میراث جهانی سازه های آبی تاریخی شوشتر را جستجو کردم اما از سایت اطلاع رسانی این میراث جهانی هم خبری نبود. نخستین موضوعی که به ذهنم رسید این بود که چرا با وجود برخورداری خوزستان از سه پایگاه میراث جهانی و برخورداری از مطالب بسیار با ارزش و عکس های نفیس تاریخی و حتی جدید این پایگاهها یا از سایت برخوردار نیستند و یا کمتر فعال هستند. آیا گردشگرانی که از کشورهای مختلف قصد سفر به ایران را دارند و دلشان می خواهد مطالب جامع تر و موثق تری از میراث های جهانی خوزستان کسب کنند، حق ندارند اطلاعات بیشتری از سایت های خبری این سه پایگاه به دست بیاورند؟

بر فرض مثال که اطلاعاتی هم موجود بود آیا بخش انگلیسی این سایت ها در حد و اندازه معرفی یک میراث جهانی هست؟ از سویی خبرنگاران، محققان و پژوهشگران و گردشگران ایرانی و خارجی که می خواهند درباره بخش های تخصصی، آزمایشگاه، بخش حفاظت و مرمت، باستان شناسی، بانک سفال، معماری، مستندنگاری، کتابخانه و مرکز اسناد، معرفی و آموزش، موزه، عرصه و حریم، جاذبه های پیرامونی، فرهنگ منطقه، راههای دسترسی، انتشارات، تاریخچه، معرفی مقام مسئول، اعضا پایگاه و…. هر سه پایگاه میراث جهانی شوش، چغازنبیل و شوشتر کسب اطلاع کنند با پایگاه های اطلاع رسانی بسیار ضعیف این سه اثر ثبت جهانی رو به رو می شوند.

اندکی بعد به جستجو درباره سایت های خبری دیگر پایگاههای میراث جهانی کشور گشتم. بلافاصله با سایت پایگاه های جهانی پاسارگاد فارس، بافت تاریخی یزد، کاخ گلستان در تهران و سلطانیه زنجان، میمند کرمان مواجه شدم که قطعا برخی از این پایگاهها عمرشان از تشکیل عمر پایگاههای میراث جهانی خوزستان کمتر است.

بهتر است که مدیران سه پایگاه میراث جهانی در خوزستان که هر سه فرزندان خطه جنوب هستند و با سرزمین خوزستان به خوبی آشنایی دارند و سابقه کاری نسبتا طولانی دارند با انگیزه های بیشتری مواجه باشند و با توجه به عنوانی که برای حوزه کاری شان یعنی میراث جهانی انتخاب شده است، نگاهشان جهانی باشد، تا هم از پایگاه اطلاع رسانی در خور شانی برخوردار باشند و هم بدانند که عمده گردشگران و پژوهشگران داخلی و خارجی پیش از سفرشان به هر مکانی به جستجوی اطلاعات بیشتری می پردازند.

بی شک از معاونت میراث فرهنگی کشور و رئیس پایگاههای میراث جهانی کشور انتظار می رود یکی از ماموریت های مهم پایگاهها را نه برای به رخ کشیدن تنها داشته های فرهنگی ایران بلکه برای تبادل اطلاعات با مخاطبین داخلی و خارجی، راه اندازی و به روز رسانی یک سایت قوی برای تمام پایگاههای میراث جهانی را در الویت قرار بدهند. وظیفه پایگاه‌هاست که اطلاع‌رسانی را  سرمایه اجتماعی خود بدانند و فعالیت‌ جدی کنند.

فاجعه بارتر زمانی است که وقتی به سایت دفتر پایگاههای میراث جهانی مراجعه می کنیم اطلاعات این دفتر که در آدرس http://omurpaygah.ichto.ir درج شده بسیار قدیمی است. به طور مثال در بخش اطلاعات حوزه مدیریتی چغازنبیل داده ها مربوط به مدیر ارشد پایگاه جهانی چغازنبیل مربوط به دو مدیر پیش از مدیر فعلی پایگاه است. درباره شوشتر هم همین موضوع صدق می کند. به شوش اشاره نمی کنم چون در سایت دفتر پایگاههای جهانی فقط اطلاعات مختصری از ۱۷ محوطه و بنای ثبت جهانی پلان مدیریتی وجود دارد. به همین دلیل از شوش اطلاعاتی موجود نیست.

پیش تر معاون میراث‌فرهنگی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری گفته بود: پایگاه‌های ملی و جهانی یک فعالیت چندرشته‌ای محسوب می‌شود، به‌طوری‌که اگر پایگاه‌ها بتوانند اقدام به ایجاد کتابخانه‌های تخصصی و راه‌اندازی سیستم فناورانه کنند، گام بسیار مهمی در حوزه میراث‌فرهنگی برداشته‌اند. در این شرایط پایگاه‌ها نیاز به تشکیلات دائم دارند. همچنین این پایگاه‌ها مرکز جمع‌آوری اطلاعات دست اول آن مجموعه هستند و باید به گونه‌ای فعالیت کنند که کشفیات جدید آنها پژواک جهانی داشته باشد.

طالبیان پایگاه‌های کشور را ظرفیتی مهم دانست که می‌توانند پیش قراول برنامه‌های توسعه‌ای کشور باشند و افزود: پایگاه‌ها دیگر فقط متعلق به سازمان میراث‌فرهنگی نیستند، به گونه‌ای که سازمان‌ها و دستگاه‌های دیگر پایگاه‌های میراث‌فرهنگی را توسعه می‌دهند. این روند با افزایش دانش و فعالیت‌های میان‌رشته‌ای توسعه بیشتری پیدا کرده و خوشبختانه هر دستگاهی که ورود پیدا کرده، متوجه جریان مدیریتی و تاثیرگذاری آن شده است.

او با اشاره به این‌که سازمان میراث فرهنگی باید سایت‌های خود را به استاندارد ملی و جهانی برساند و با زبان و چگونگی گفت و گو و انتشارات بین‌المللی آشنایی کامل داشته باشد. در این میان کارشناسان پایگاه‌ها نیز لازم است اشراف کامل به کنوانسیون‌ها، دستورالعمل و راهنماها داشته باشند و کاملا با معیارها و اصول آنها آشنا باشند و در ادامه انتظار سازمان میراث‌فرهنگی از پایگاه‌ها را تبدیل این مکان‌ها به به محلی برای رجوع تمام اقشار علمی که دنبال اطلاعات علمی و دست اول هستند، بیان کرد.

پیش تر فرهاد عزیزی، مدیرکل امور پایگاه‌های میراث‌جهانی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری نیز در سخنانی اظهار کرد: ‌در حال حاضر ۷۵ پایگاه ملی و ۲۲ پایگاه جهانی در کشور وجود دارد که در این پایگاه‌ها علاوه بر موضوعات حفاظت، مرمت و سامان‌دهی آثار، ایجاد امکانات و زیرساخت‌های مورد نیاز گردشگران و معرفی ارزش‌های برجسته جهانی آثار در دستور کار قرار دارد.

او بیان کرد: همه‌ی فعالیت‌ها در پایگاه‌های میراث‌فرهنگی به ویژه پایگاه‌های جهانی براساس پلان مدیریت و براساس برنامه‌ریزی‌های مصوب، هر سال توسط همکاران امور پایگاه‌ها انجام می‌شود که این اقدامات با هدایت و نظارت بالغ بر ۴۰۰ کارشناس، استاد خبره و شورای راهبردی انجام می‌شود.

وی ادامه داد: پایگاه‌ها به دلیل جایگاه و شان ملی و بین‌المللی، توجه و حضور مداوم مردم و گردشگران در این فضاها، پراکندگی یکنواخت و گسترش آنها در کشور و امکاناتی که به لحاظ سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و منابع انسانی دارند، می‌توانند نقش مهم و موثری در توسعه و آبادانی مناطق مختلف کشور داشته باشند.

مدیرکل امور پایگاه‌های میراث جهانی بیان کرد: دفتر امور پایگاه‌ها تاکنون تمام تلاش خود را برای همسان‌سازی کیفی پایگاه‌ها از نظر امکانات و اعتبارات به کار بسته است، همچنین ایجاد فرصت برای پژوهش و تعامل با مراکز علمی و آموزشی در سطح ملی و بین‌المللی برای انجام مطالعات کاربردی و اقدامات اجرایی مشترک از دیگر مواردی است که دفتر امور پایگاه‌ها پیگیری می‌کند.

او گفت: با وجود توجه به مسائل، مشکلات و کمک‌های بسیار زیاد بخش‌های مختلف سازمان میراث‌فرهنگی و سایر دستگاه‌ها به‌ویژه سازمان برنامه و بودجه به پایگاه‌های میراث جهانی و ملی، محدودیت‌های متعددی به لحاظ مالی و تشکیلاتی در چشم‌انداز پایگاه‌ها قرار دارد و تا رسیدن به نقطه مطلوب در این حوزه فاصله‌ی زیادی داریم اما با تلاش فعالان این حوزه دستیابی به وضعیت مطلوب دور از دسترس نیست.

همچنین رئیس پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری گفت: پایگاه‌های جهانی و ملی جایی هستند که چتری باز می‌کنند به‌اندازه همه جهان. بنابراین فعالیت پایگاه‌ها باید بین‌المللی و دستاوردهای آن‌ها نیز باید جهانی باشد.

سیدمحمد بهشتی افزود: در سال‌های دور شرایط به گونه‌ای بود که فعالیت ما در آثار و سایت‌های مهم بسیار محدود بود. به‌عنوان مثال در سایت مهم تاریخی کشور از جمله چغازنبیل ما فقط آثار تاریخی را نگهداری می‌کردیم. در سایت مهمی چون تخت سلیمان تنها با دو نگهبان نگهداری می‌شد و در ایام سال کارشناسان حضور جدی در آنجا نداشتند و به ندرت پیش می‌آمد که حفاظت، مرمت، پژوهش و معرفی در کنار هم انجام شود.

او افزود: پایگاه یک چتری باز می‌کند به اندازه همه جهان. بنابراین پایگاه‌ها در عمل می‌توانند جهانی و بین‌المللی باشند. آن‌ها باید امکان گفت‌وگو با مراکز جهانی داشته باشند و دستاوردهایی که در پایگاه‌ها رخ می‎دهد باید پژواک جهانی داشته باشد.