چوب حراج شورای خلیفه‌گری ارامنه اصفهان به مدرسه ارامنه اهواز

سال‌هاست مسئولان شورای خلیفه‌گری ارامنه جنوب در اصفهان بدون سفر به استان خوزستان ارتباط خود را با مسئولین استان خوزستان قطع و با رهاسازی مدرسه، کلیسا و آرامستان ارامنه اهواز که بخشی از تاریخ این شهر است تمامی اموال این کلیسای تاریخی به سرقت رفت و آرامستان نیز متروکه شد. اما جدیدترین خبر این است که شورای خلیفه‌گری ارامنه جنوب، در اصفهان، چوب حراج به مدرسه ارامنه اهواز هم زده است تا پول آنرا در اصفهان هزینه کند.

مجتبی گهستونی عضو انجمن دوستداران میراث‌ فرهنگی خوزستان و عضو شورای هماهنگی تشکل‌های سه گانه میراث‌ فرهنگی با اشاره به اطلاع‌رسانی‌های انجام شده در سال ۹۶ درخصوص وضعیت نامناسب و فجیع کلیسا، آرامستان و مدرسه ارامنه اهواز گفت: هیئتی شورای خلیفه‌گری ارامنه جنوب از اصفهان به اهواز رفت و قول داد وضعیت کلیسا، مدرسه و آرامستان را ساماندهی کند. اما شورای خلیفه‌گری ارامنه جنوب بخش قابل توجهی از اسناد مدرسه را که می‌توانست روزی در موزه مدرسه ارامنه اهواز به نمایش گذاشته شود در حیاط این مدرسه آتش زد تا جایی که همسایگان مدرسه نیز از شدت دود ناشی از آتش زدن اوراق کاغذی این مدرسه نسبت به آتش سوزی در این محل ابراز نگرانی کردند.

شورای خلیفه‌گری ارامنه در اصفهان حدود ۳۰ سال پیش بودجه‌ای از ارامنه اهواز برای خریداری ۲۲۰ متر زمین در جنوب کلیسای ارامنه اهواز جمع‌‌آوری کرد تا مجتمع ۵ طبقه‌ای شامل سالن جلسات، مهمانسرا و اقامتگاه پرسنل کلیسای ارامنه اهواز بسازد. جنگ تحمیلی اما ساخت این مجتمع را متوقف کرد تا آن که به گفته گهستونی، شورای خلیفه‌گری ارامنه جنوب اصفهان، زمین خریداری شده را حدود ۱۰ سال پیش فروخت و درآمد حاصل از فروش ملک را بار دیگر به اصفهان انتقال داد.

مجتبی گهستونی می‌گوید: فروش زمین و انتقال پول آن به اصفهان موجب نگرانی ارامنه اهواز شد.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا در خوزستان البته خبر جدیدی از وضعیت مدرسه ارامنه اهواز دارد. او می‌گوید: اکنون گفته می‌شود مدرسه ارامنه اهواز با ۱۴۰۰ متر مساحت، متری ۱میلیون و ۳۰۰ هزار تومان و با رقمی معادل ۲ میلیارد تومان فروخته شده است.

به گفته این فعال میراث‌فرهنگی، چون این ملک نیز کاربری آموزشی دارد بنابراین قیمت مدرسه کمتر از یک سوم ارزش واقعی خرید و فروش می‌شود و اکنون قیمت زمین در آن منطقه ۳ میلیون تومان است که اگر کاربری مدرسه نداشته باشد مبلغ کل آن به ۵ میلیارد تومان می‌رسد.

گهستونی افزود: اگر شورای خلیفه‌گری ارامنه در اصفهان، مدرسه ارامنه اهواز را از همین تاریخ به مدت ۵ سال با کاربری آموزشی اجاره می‌داد، پس از ۵ سال می‌توانست حق کاربری آموزشی را بر طرف و این ملک را به قیمت واقعی بفروشد.

گهستونی می‌گوید: فارغ از مسائل مالی، بی‌تعهدی شورای خلیفه‌گری ارامنه جنوب در اصفهان برای حفاظت از املاک فرهنگی به عنوان جزیی از شناسنامه اهواز، قابل تامل است.

این عضو و سخنگوی انجمن دوستداران میراث‌فرهنگی خوزستان با اعلام این که جدای از موضوع خارج کردن پولی که می‌توانست در خوزستان هزینه شود اما سر از نقاط دیگر درمی‌آورد، درخواست ما از استاندار خوزستان و فرماندار اهواز و مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان و حتی شهرداری این است که شورای خلیفه‌گری ارامنه را مجاب کند تا با بخشی از پول حاصل از فروش مدرسه، کلیسا و آرامستان ارامنه اهواز را به عنوان بخشی از تاریخ و هویت این شهر مرمت کند.

او گفت: سال گذشته با پیگیری‌هایی که با کمک برخی ارامنه اهواز انجام شد، به وضعیت داخلی مدرسه سامان داده شد و امیدوار بودیم که شورای خلیفه‌گری قصد حفظ مدرسه را دارد. چون مدرسه ارامنه اهواز تا پیش از پیگیری‌های صورت گرفته وضعیت فجیعی داشت. اما غافل از آن که شورای خلیفه‌گری جنوب و اصفهان در اندیشه حفاظت از مدرسه نیست و می‌خواهد آنرا بفروشد.

کلیساها، مدارس و قبرستان‌های بسیاری در شهرهای اندیمشک، مسجدسلیمان، خرمشهر، آبادان و اهواز وجود دارند که همه حکایت از سابقه و اجتماع ارامنه در این مناطق دارند. کلیساها و اماکن متعلق به ارامنه استان خوزستان زیر نظر خلیفه‌گری ارامنه جنوب و اصفهان اداره می‌شود. مرمت کلیسای آبادان اما هیچ ارتباطی به شورای خلیفه‌گری ارامنه ندارد و بودجه آن را سازمان میراث‌ فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور تامین کرده است.

روزگاری در مرکز شهر اهواز در خیابان‌های فرعی و اصلی نادری، ۲۴ متری و سی‌متری، انبوهی از ارامنه، آشوری‌ها، کلدانی‌ها و صابئین‌مندایی در کنار مسلمانان زندگی می‌کردند این بخش از شهر اهواز به مرکز ادیان مشهور بود.

مجتبی گهستونی می‌گوید: مدرسه رافی شامل دبستان و راهنمایی و مدرسه کارون ارامنه اهواز نیز اوایل دهه ۳۰ خورشیدی ساخته شدند و تنها مدارس مختص به پیروان ادیان الهی در شهر اهواز بودند. در حاشیه این مدرسه یک کودکستان نیز وجود داشت که پیروان دیگر ادیان به جز مسلمانان نیز از آن استفاده می‌کردند.

به گفته او، هر ۱۲ کلاس مدرسه ارامنه رافی نیز در دوره های گذشته فعال بود و دانش‌آموزان مقطع دبستان و راهنمایی تا اوایل دهه ۸۰ دانش آموختگان این مدرسه بودند. اما بعدها مدرسه رافی که یک کلیسا نیز کنار خود دارد به دلیل کم‌کاری شورای خلیفه‌گری جنوب که در اصفهان مستقر است، به حال خود رها شد.

سال ۲۰۰۳ میلادی دیگر تنها ۶۰ خانواده ارمنی در اهواز سکونت داشتند و از همان زمان دیگر چراغ کلاس‌های مدارس رافی و کارون یکی پس از دیگری خاموش شد و سرانجام این مدرسه با ۱۵ دانش‌آموز تعطیل شد.

زمین مدرسه نیز آنطور که عضو انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا در خوزستان می گوید، توسط یک خانم ارمنی به هیئت کلیسا که سال ۱۳۲۰ تاسیس شد اهدا می‌شود. اهدا کننده نیز پس از وفات در گوشه‌ای از حیاط مدرسه دفن می‌شود که در ورودی کلاس‌های اول واقع شده است. ساخت مدرسه نیز توسط «ژرژ میرزائیان» دندانپزشک اهوازی انجام شد.

۸ کیلوگرم دینامیت برای منهدم کردن نقش برجسته‌های تنگ‌بتا

 

صدای میراث: پس از تخریب نقش برجسته «سرحانی» در باغملک، نقش برجسته «هرکول فاله» دشت سوسن، نقش برجسته «شیوند» از توابع دهدز، که با انفجار دینامیت‌ منهدم و نابود شدند، حالا دوستداران میراث‌فرهنگی در خوزستان از تلاش برای انهدام مجموعه نقش برجسته‌های بسیار مهم و ثبت‌ملی شده کشور در «تنگ‌بتا» خوزستان در اندیکا با ۸ کیلو دینامیت توسط تخریبگران میراث‌فرهنگی که بهتر است از آن‌ها با عنوان «تروریست‌های میراث‌فرهنگی» نام برد، خبر دادند.

مجتبی گهستونی فعال میراث‌فرهنگی در خوزستان با ارائه اطلاعات و عکس‌هایی از تعرض به نقش برحسته شاخص «تنگ بتا» در شهرستان اندیکا گفت: هر دو سال یکبار از نقش برجسته «تنگ‌بتا» که در گردنه‌ای موسوم به «خدایان» و بلندای کوهستان «دلا» و مشرف بر دشت شیمبار است و مسیر پیاده‌روی سنگینی دارد بازدید می‌کنم. اما اینبار پس از بازدید از این سنگ‌نگاره متوجه تعرض به این نقش برجسته برای جاگذاری دینامیت در این اثر ثبت ملی شده شدم.

او گفت: در این بازدید متوجه شدم که اسفندماه سال ۱۳۹۶ از میان ۱۳ نقش برجسته‌ای که در تنگ‌بتا قرار دارد متاسفانه به دو نقش برجسته تعرض شده است و متوجه آثاری از تلاش سودجویان برای ایجاد حفره‌های دینامیت شدم.

گهستونی تاکید کرد: سودجویان تصمیم داشتند تا دیگر نقش برجسته‌های متعلق به دوره «الیمایی» در «تنگ‌بتا» را منفجر کنند که خوشبختانه با حضور به موقع و غافلگیر شدن آن‌ها نقشه شوم حفاران غیرمجاز برای انهدام نقش برجسته‌های الیمایی اندیکا بی‌نتیجه ماند.

این فعال میراث‌فرهنگی و دبیر انجمن دوستداران میراث‌فرهنگی تاریانا در خوزستان گفت: تنگ بتا با ۱۲ نقش برجسته ۸٫۵ متری و یک نقش برجسته ۱۴۰ سانتیمتری همواره در تیررس شکارچیان و حفاران غیرمجاز است که به غلط باور دارند پشت هر نقش، گنجی نهفته است.

این فعال میراث‌فرهنگی در خوزستان تعرض به نقش برجسته‌ها و سنگ‌نگاره‌های اندیکا را ناشی از مستقر نبودن نیروهای یگان حفاظت در آن شهرستان پهناور اعلام کرد و گفت: اداره میراث‌فرهنگی اندیکا نیز آنطور که باید فعال نیست و جز یک رئیس که خود نیز در شهرستان اندیکا اقامت ندارد و در اهواز شاغل است، نیروی دیگری در اداره میراث‌فرهنگی اندیکا مستقر نیست.

تلاش شایسته یگان حفاظت میراث‌فرهنگی در جلوگیری از تخریب نقش برجسته‌ها

گهستونی تاکید کرد: رییس سابق اداره میراث‌فرهنگی اندیکا، اسفندماه سال گذشته از منابع محلی مطلع شده بود که قرار است برای انهدام نقش برجسته‌های «تنگ‌بتا» دینامیت کار گذاشته شود و نقش برجسته‌ها تخریب شوند. او بلافاصله و در سریع‌ترین زمان ممکن موضوع را به اطلاع نیروهای یگان حفاظت میراث‌فرهنگی و منابع دیگر مطرح کرد و نیروها توانستند با کمین در محل اقدام به دستگیری چهار فرد کنند که مقادیر قابل توجهی دینامیت به وزن ۸ کیلوگرم همراهشان بود. بدین ترتیب مواد انفجاری آن‌ها کشف و ضبط و تحویل نیروی انتظامی شد.

وی با اشاره به اینکه وضعیت تمامی سنگنگاره‌ها و نقش برجسته‌های با قدمت ایلامی، اشکانی، الیمایی و… در خوزستان در معرض خطر جدی و از بین رفتن دائمی است، گفت: وقتی نقش برجسته‌هایی همچون «اشکفت سلمان» و «کول فرح» که در شهر قرار دارند، در معرض انواع خطرها، تخریب و تعرض‌های انسانی و طبیعی هستند، بی‌شک نقش‌برجسته و سنگ‌نگارهای «تنگ‌بتا»، «سوز تینا»، «بردماهی»، «جنگه»، «یارعلیوند»، «خنگ اژدر»، «کمالوند»، «شهسوار»، «تاراز»، «سروک»، «چوزه» و چندین اثر شاخص دیگر که در مناطق دور دست هستند، وضعیت چندان مطلوبی نخواهند داشت.

دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا در خوزستان تاکید کرد: به نظر می‌رسد هیچ اراده و برنامه منسجمی برای حفاظت صددرصدی و تضمین شده از نقش‌برجسته‌های خوزستان وجود ندارد.

عضو انجمن میراث‌فرهنگی خوزستان گفت: به دلیل ویژگی‌‌های منحصر به فرد سنگ‌نگاره‌ها، نقش برجسته‌ها و کتیبه‌های باستانی در خوزستان که نمونه‌های اندکی از آن‌ها در ایران وجود دارد، تشکیل یک پایگاه پژوهشی و باستان‌شناسی اختصاصی برای مطالعه و حفاظت از آن‌ها و همچنین ایجاد مسیر بازدید برای علاقمندان که می‌تواند منجر به توانمند کردن جامعه محلی شود ضروری است.

وی گفت: سرنوشت افرادی که فارغ از تلاش برای تخریب میراث‌فرهنگی ثبت ملی شده کشور از سلاح سرد و گرم و مواد منفجره برای تخریب و حفاری محوطه‌های تاریخی برخوردارند به کجا ختم شده است و دستگاه فضایی چه برخوردی با آن‌ها کرد تا مجازات صورت گرفته درس عبرتی برای سایر سودجویان شود؟

وی افزود: از بعد هنری نقش برجسته‌های صخره‌ای نیز غفلت شده است و اگر تلاش «سر اوتیس هنری لایارد» در سال ۱۸۴۱ که این سنگ‌نگاره‌ها را کشف کرد و ۹۰ سال بعد «مونی پنی» کنسول انگلیس در اهواز از این نقش برجسته‌ها عکس منتشر نکرده بود و «بیوار»، «هانسمن»، «شکد»، «لویی واندنبرگ» از بلژیک و «کلاوس شیپ‌من» از آلمان تحقیقات اولیه و نسبتا گسترده‌شان درخصوص این سنگ‌نگاره‌ها را منتشر نمی‌کردند، معلوم نبود با این وضعیت تا امروز آثاری از این نقش برجسته‌ها باقی بود یا خیر؟

اندیکا نیازمند توجه بیشتر است

این فعال میراث فرهنگی و گردشگری گفت: شهرستان اندیکا توسعه نیافته است و از زیرساخت‌های مناسب نیز برخوردار نیست. سیسم اداری و امکانات لجستیک کافی هم وجود ندارد و با آن که شاخص توسعه یافته‌گی در خوزستان ۶۷ است. اما، شاخص توسعه اندیکا ۳۳ است و این یعنی اندیکا دچار کمبودهای فوق‌العاده است که برنامه‌های عملیاتی می‌تواند موجب رفع محرومیت از این شهرستان شود.

گهستونی یادآور شد: اندیکا طی یک دهه گذشته به شهرستان تبدیل شده و از محدوده گسترده‌ای برخوردار است که به واسطه جلوه‌های تاریخی، طبیعی از اهمیت فوق‌العاده برخوردار است. اندیکا شهر صنعتی نیست و توسعه ناپایدار کمتری در آن رخ داده است و بیشتر مناطق این شهرستان بکر و دست نخورده باقی مانده است که در صورت برنامه‌ریزی منسجم، در حوزه‌های میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، اندیکا حرف‌های فراوانی برای گفتن دارد و می‌توان شاهد سرمایه‌گذاری‌های کارشناسی شده بسیار در آن بود. چون این شهرستان قابلیت جذب گردشگر از کل کشور در هر ۴ فصل را دارد.

این فعال میراث‌فرهنگی در خوزستان با اشاره به تغییرات مدیریتی در اداره میراث‌فرهنگی اندیکا گفت: در پی انتصاب ایوب سلطانی به سمت رئیس اداره و پایگاه «آیاپیر» در ایذه، او پس از مدتی از ریاست اداره میراث‌فرهنگی اندیکا استعفا داد و مدتی این اداره بدون مسئول بود تا آن که شخصی که در آزمون استخدامی اداره کل استخدام شده بود به مسئولیت اداره میراث‌فرهنگی اندیکا منصوب شد. اما عدم اقامت ایشان در اندیکا و استقرار وی در اهواز باعث شده است اداره میراث‌فرهنگی اندیکا تعطیل باشد.

گهستونی به تماس تلفنی خود با سرپرست اداره میراث‌فرهنگی اندیکا اشاره کرد و گفت: در تماس با آقای محمودی که حکم سرپرستی اداره میراث‌فرهنگی اندیکا را دارد، ایشان گفت در شوشتر زندگی می‌کند و محل کارش نیز در اهواز است. حتی گفت به دلیل بیماری پدرش که باید هفته‌ای ۳ بار به دکتر برود قادر به رفتن به اداره میراث‌فرهنگی اندیکا از اردیبهشت‌ماه تاکنون نبوده است.

این فعال میراث‌فرهنگی به نقل از سرپرست اداره میراث‌فرهنگی اندیکا اعلام کرد: آقای محمودی گفته است که در اندیکا تنها است و نه تنها نیرو ندارد که از خودور، اتوماسیون اداری و اینترنت هم برخوردار نیست.

گهستونی تاکید کرد: فردی که حکم سرپرستی اداره میراث فرهنگی اندیکا را دارد و باید در اندیکا مستقر باشد چرا در اداره کل میراث‌فرهنگی خوزستان که در اهواز مستقر است و ۲۰۰ کیلومتر با اندیکا فاصله دارد شاغل است و نمی‌تواند به وظیفه اصلی خود برسد؟

این پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری ادامه داد: نماینده اندیکا در مجلس شورای اسلامی نیز با معرفی گزینه‌هایی به اداره کل میراث‌فرهنگی، تاکنون موفق نشده است فرد توانمندی از میان بومی‌های منطقه پیشنهاد بدهد. حتی ایشان با گزینه‌هایی که بعضا از سوی فعالان میراث‌فرهنگی در شمال خوزستان نیز معرفی می‌شوند به دلایل گوناگون مخالفت می‌کند.

گهستونی گفت: فعالان میراث‌فرهنگی خوزستان از فرماندار اندیکا که خود از دوستداران میراث‌فرهنگی و باسابقه است و تحصیلات تاریخ نیز دارد و به تازگی به سمت فرمانداری منصوب شده است، درخواست دارند به اوضاع نابسامان میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اندیکا توجه کند و پیگیر انتصاب فردی شایسته و متخصص در یکی از حوزه‌های سه‌گانه میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری باشد تا اتفاقاتی نظیر آنچه برای سنگ‌نگاره های «تنگ‌بتا» که آخرین آن‌ها کشف ۸ کیلوگرم دینامیت برای انهدام این نقش برجسته‌ها بود تکرار نشود.

گفتنی است، شهرستان اندیکا در خوزستان، ۶۳۵ روستا دارد که این تعداد روستا در اندیکا با روستاهای موجود در برخی استان‌های کشور برابری می‌کند.

مدرسه عراقی های اهواز

 

پنج اکتبر روز جهانی معلم است. من هم برای دوری از کلیشه های رایج در کنار تبریک به همه معلم های عزیز در ایران و سراسر دنیا، بهتر دیدم ده عکس تاریخی و کمیاب از مدرسه عراقی‌های اهواز را برای شما به نمایش بگذارم. 

در مدرسه عراقی‌های مقیم اهواز تعدادی از صابئین مندایی و مسیحیان آشوری و کلدانی خوزستان هم درس می خواندند.
با توجه به ارزش میراثی این مدرسه وظیفه شهرداری، میراث فرهنگی و اداره شهرسازی دارند که این مکان را خریداری و حفاظت کنند وبه هیچ وجه به مالکین این اثر و دیگر املاک تاریخی اجازه تخریب ندهند.
با این حال علاوه بر اهواز، یک مدرسه دیگر از عراقی‌ها در خرمشهر قرار داشت.
ساختمان مدرسه عراقی‌های اهواز در خیابان خسروی اهواز در مرکز شهر قرار دارد.
یکی از جشن های بزرگی که می گرفتند، جشن شروع مدارس و پایان مدارس بود. برای۱۴ تموز آشوری هم جشن هایی برپا می شد.
در آینده اطلاعات بیشتری از مدرسه عراقی‌ها برای شما به اشتراک می گذارم.

مدرسه ارامنه اهواز

به مناسبت روز جهانی معلم (سیزده مهر) میخوام برای شما معرفیش کنم. سال گذشته با پیگیری هایی که با کمک دوستان ارمنی ام در اهواز انجام دادم سرانجام به وضعیت داخلی مدرسه سامان داده شده. این مدرسه تا پیش از این پیگیری ها وضعیت فجیعی داشت که در تصاویر می تونید ببیند. البته شورای خلیفه گری جنوب و اصفهان به فکر حفاظت از این مدرسه نیست و دلش می خواهد بفروشد. مسئولین توجه نکنند قطعا تخریب می شود. 

حال تاکید میکنم که این تصاویر وضعیت نازیبای مدرسه مربوط به قبل از تمیز کردن را نشان می دهد و فعلا عکس های جدید در اختیارم نیست.
کلیساها، مدارس و قبرستان های بسیاری در شهرهای اندیمشک، مسجدسلیمان، خرمشهر، آبادان و اهواز وجود دارند که همه حکایت از سابقه و اجتماع ارمنیان در این مناطق دارند. کلیساها و اماکن متعلق به ارمنیان استان #خوزستان زیر نظر خلیفه گری ارامنه جنوب و اصفهان اداره می شود.
روزگاری در مرکز شهر اهواز شامل خیابانهای فرعی و اصلی نادری، 24 متری، سی متری انبوهی از ارامنه، آشوریان و کلدانی و صابئین مندایی در کنار مسلمانان زندگی می کردند.
دو مدرسه دبستان و راهنمایی رافی و کارون ارامنه اهواز در اوایل دهه 30 خورشیدی ساخته شدند و تنها مدرسه مختص پیروان ادیان الهی در اهواز بود. در حاشیه این مدرسه یک کودکستان هم وجود داشت.
البته در این مدرسه پیروان دیگر ادیان به جز مسلمانان هم درس می خواندند.
روزگاری 12 کلاس این مدرسه ارمنی پر بود از دانش آموزان مقطع دبستان و راهنمایی که تا اوایل دهه 80 این مدرسه دانش آموز داشت. اما این مدرسه به دلیل کم کاری شورای خلیفه گری جنوب که در اصفهان مستقر است به حال خود رها شده است. کلیسا و مدرسه در کنار هم قرار دارند.
در اهواز سال ۲۰۰۳ میلادی، فقط ۶۰ خانواده ارمنی در اهواز باقی ماندند و از آن زمان بود که چراغ کلاس های مدارس رافی و کارون یکی پس از دیگری خاموش شد. سرانجام این مدرسه با 15 دانش آموز از میان صدها دانش آموز به سمت تعطیلی رفت.
زمین این مدرسه توسط یک خانم ارمنی به هیت کلیسا که سال 1320 تاسیس شد اهدا می شود که در گوشه ای از حیاط مدرسه دفن می شود که در ورودی کلاس های اول واقع شده است. با این حال ساخت این مدرسه توسط ژرژ میرزائیان دندانپزشک اهوازی انجام شد.