سخنگو

مجتبی گهستونی

دكترعلی رحمانی از کارشناسان ارشد معاونت زمین شناسی گسترشی شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب و از اعضاي كانون تفكر و متخصصان جوان صنعت نفت ، در سال 1382 بر اساس مصوبه جذب نخبگان وارد خانواده بزرگ صنعت نفت شد. وي دستي بر قلم دارد و عكاسي نيز مي كند.

مقالات علمي، پژوهشي، مطالب فني - تخصصي و گزارش هاي خبري و تصويري اين زمين شناس در سايت هاي شانا، وزارت نفت، شركت ملي نفت ايران، شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب، سازمان زمين شناسي كشور، نفت نيوز و نشريه هاي مشعل و ماهنامه اكتشاف و توليد و همچنين روزنامه هاي استاني و كشوري در معرض ديد علاقمندان قرار گرفته است.

علي رحماني متولد 1353شهرستان شيراز، در سال 1372 ديپلم خود را از دبيرستان نمونه دولتي شهيد بهشتي شيراز گرفت و در همان سال در رشته كارشناسي زمين شناسي دانشگاه شهيد باهنر كرمان، قبول شد. پس از اتمام دوره 4 ساله كارشناسي، تحصيلات دو ساله كارشناسي ارشد خود را در دانشگاه اصفهان (1378-1376) با درجه عالي پشت سر گذاشت.

دوره خدمت مقدس سربازی اينجانب در سال های 81-79 در قالب امريه در سازمان جهاد سازندگی استان فارس (مدیریت آبخیزداری) سپری شد و پس از آن به مدت دو سال ديگر نيز  به صورت طرح با آن سازمان همکاری کرد.

در اسفند ماه سال 1382 بر اساس مصوبه جذب نخبگان وارد خانواده بزرگ صنعت نفت در مناطق نفتخيز جنوب شد و در اداره زمين شناسي (نيوسايد- ساختمان 4 طبقه) شروع به كار كرد.

وی در حين خدمت در سال 1386 تا1390، دكتري تخصصي خود را با درجه عالي از دانشگاه اصفهان اخذ كرد.

در يك روز بهاري با اين نويسنده و هنرمند نفتي در دفتر كارش در ساختمان ۴ طبقه شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب به گفتگو نشستيم. آنچه در پيش روي شماست، ماحصل اين گفتگوست.

* چگونه به زمين شناسي علاقمند شديد و در اين مسير قرار گرفتيد؟

اينجانب در جنوب غرب شیراز در منطقه کوهمره سرخی در سلسله جبال زاگرس چشم به جهان گشودم.زاگرس زیبای پر راز و رمز زادگاه من است. سرای من است. كودكي و جوانيم من در کنار چشمه سار های زلال و آبشار های زیبا در دامن پاک طبیعت سرسبز زاگرس گذشت.قلوه سنگ های رنگین حاشیه رودخانه های پر آب زاگرس و ماسه های نرم و ریز و زبر و درشت آن و خاک حصل خیز دشت های پهناورش اسباب بازی بازی های های کودکانه ام بود. صعود از کمرکش کوه گذر از تنگه های عمیق مشاهده پرتگاهها و کوهنوردی  ورزش و سرگرمی دوران جوانی ام در زاگرس بود. زاگرس مسكن و ماواي من است. من با سنگ ها با کوهها با تاقدیس ها و ناودیس های زاگرس بزرگ شدم از آنها خاطره های بسیاری در ذهن دارم. پدرم از افسانه و اسطوره کوههاو دره ها و قلل مرتفع زاگرس داستان ها برایم می گفت. راز و رموز کوههای پیچیده زاگرس همیشه برایم سوال بود. من همواره به دنبال راهی برای پیدا کردن جواب سوال هایم راجع به زاگرس بودم از همین رو درانتخاب رشته فقط زمین شناسی را انتخاب کردم.

* تاكنون چه تاليفات علمي و پژوهشي داشته ايد؟

داراي دو مقاله ISI ، 5 مقاله علمي پژوهشي داخلي مي باشم و نزديك به صد مقاله در همايش ها، سمينارها و گردهمايي كشوري ارائه داده ام همچنین ۵ گزارش فنی – تخصصی تهیه کرده ام

* شما در چه همایش ها و سمینارهایی شرکت داشتید و مقاله ارایه دادید؟

عمده گردهمایی ها و سمینار های که بنده شرکت کردم و آثار خود را ارایه داده ام شامل همایش های سالیانه انجمن زمین شناسی ایران، گردهمایی های  سالیانه علوم زمین سازمان زمین شناسی کشور ،همایش های سالیانه انجمن چینه و فسیل شناسی ایران و همایش های سالیانه ژئوتوریسم ایران بوده است. همچنین در اولین گنگره مخازن شکافدار ایران و سمینار های که اداره آموزش و توسعه و اداره پژوهش و فناوری شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب برگزار می کند شرکت داشته ام.

* كار اصلي شما در شركت ملی مناطق نفت خیز جنوب در اداره زمين شناسي چه بود؟

بنده از آغاز استخدام در گروه مطالعات سطح الارضي (گروه چينه شناسي) در اداره مطالعات بنياني زمين شناسي مشغول به كار شدم. عمده كار ما بازديد از سازند هاي زمين شناسي و ساختارهاي زمين شناسي ايالت نفتي زاگرس بود و مرتب در عمليات هاي صحرايي و ماموريت هاي كوه، دشت و صحرا به سر مي بردم. در اين مدت با همكاري همكاران خوبم، در ساختارهاي سطحي ميادين نفتي مناطق نفتخيز جنوب كشور در زاگرس سير و سياحت کردم و به گشت و گذار پرداختم. به هر ناحيه و بخشي سر زدم. از كوه هاي سربه فلك كشيده صخره اي و ستيغ ساز گذر كردم. از هر كوه و دره اي بالا رفتم، از رخنمون سازند هاي زمين شناسي بازديد بعمل مي آوردم، چهار چشمي همه جا را وارسي كردم. از هر ميدان نفتي اطلاعات جمع‌آوري کردم. لايه هاي زمين را متر كشي كردم. لاگ چينه شناسي ترسيم كردم. چكش به دست گرفتم و از سنگ هاي سخت نمونه برداري كردم. با دستگاه GPS موقعيت هاي ويژه را ثبت كردم. مقاطع تيپ سازندهاي زمين‌شناسي ايالت زاگرس را به تماشا نشستم و آنها را سوژه عکس‌هاي هنري زمين‌شناسي خود کردم. ساختارهاي زمين شناسي را به تصوير كشيدم. از هر موضوع مهمي گزارش تهيه کردم و خبر وقايع و رخدادها را به اداره منعکس کردم.

* سازند يعني چه؟

از نظر زمين شناسان سازند به مجموعه لايه هاي رسوبي گفته مي شود كه داراي تركيب سنگ شناسي مشخص بوده و در سطح نسبتا وسيعي گسترش داشته باشد. سازند بايد قابل نقشه برداري بوده و سطح تماس آن با لايه هاي زيرين و بالايي آن كاملا مشخص باشد.

* آيا همه سازند هاي زاگرس نفت دار هستند؟

همه سازند هاي زمين شناسي نفت ندارند و لزومي هم ندارد كه همه نفتي باشند زيرا براي تشكيل يك سسيتم نفتي هم به سازند يا سنگ مادر نفت، سنگ مخزن نفت و پوش سنگ يا سنگ پوشش نفتي در كنار همديگر مورد نياز است. به عنوان مثال سازند آسماري يك سازند نفتي به حساب مي آيد و يكي از مخازن مهم و معروف زاگرس مي باشد. نفت اين سنگ مخزن از سنگ منشاء سازند شيلي و مارني پابده مهاجرت كرده است. روي سازند آسماري در ميادين نفتي سازند گچي و نمكي گچساران قرار دارد كه نفت ندارد ولي خصوصيات سنگ شناسي آن طوري است كه همانند يك لحاف بر روي مخزن آسماري عمل مي كند و از فرار نفت جلوگيري مي كند. پس همانطور كه ملاحظه مي كنيد سازند آسماري به تنهايي نمي تواند از خود نفتي داشته باشد، اگر سازند پابده نباشد، نفتي تشكيل نمي شود و اگر سازند گچساران نباشد، نفتي به تله نمي افتد. پس هر سازندی ارزش های خودش را دارد و تنها سازند های نفت دار با ارزش نیستند.

* مخازن عمده و مهم مناطق نفتخيز جنوب كدامند؟

مخازن معروف و داراي ذخيره خوب مناطق نفتخيز جنوب اگر از سطح زمين به اعماق زمين حركت كنيم، به ترتيب عبارتند از سازند آسماري، سازند هاي ايلام و سروك مخزن بنگستان و سازند هاي فهليان و داريان مخزن  خامي.

* چه سنگ هايي در ميادين نفتي مناطق نفتخيز جنوب نقش سنگ مادر يا منشاء نفت را ايفا مي كنند؟

از جمله سنگ منشاء هاي معروف مخازن نفتي زاگرس سازند كژدمي مي باشد، سازند هاي پابده، گورپي و گرو در مرتبه هاي بعدي قرار مي گيرد.

* سازند هاي زمين شناسي چگونه نامگذاري مي شوند؟

زمين شناسان ايراني و خارجي كه براي اولين بار شناسنامه سازند هاي زاگرس را تهيه كردند و به معرفي اين سازند ها پرداختند، براي هر سازندي نامي انتخاب كرده اند. آنها براي نامگذاري هر سازند از نام روستا، شهر، كوه، قبيله و رودخانه اي كه اولين بار سازند آنجا مطالعه شده بود، استفاده كردند. بعنوان مثال سازند آسماري نامش از كوه آسماري اقتباس شده است. سازند بختياري نامش از قبيله بختياري گرفته شده است. سازند فهليان نامش را از روستاي فهليان در نورآباد فارس و يا سازند آغاجاري نامش رااز شهر آغاجاري به ارث برده است.

* چه سازندی در شهر اهواز گسترش دارد؟

شهر اهواز در یک دشت مسطح و هموار قرار گرفته و عمدتا از آبرفت یا رسوبات عهد حاضر تشکیل شده فقط در محل های که تپه های از زمین سر براورده اند جنس انها از سازند ماسه سنگی و مارنی قرمز رنگ آغاجاری تشکیل شده است.

* اهميت و كاربرد زمين شناسي در صنعت نفت چيست؟

اهمیت زمین شناسی در صنعت نفت از ۲ بعد قابل بررسی است یکی در بحث اکتشافات نفتی و دیگری در مقوله تولید نفت. در زمینه اکتشاف نفت باید بگویم که اساس و پایه شرکت نفت مطالعات سطح الارضی و زمین شناسی زاگرس بوده است. اصلا شرکت نفت در ایران با زمین شناسی شروع شده است. اگرچه نفت در حدود ۱۰۵ سال پیش در مسجد سلیمان کشف شد ولی مطالعات زمین شناسی جهت اکتشاف نفت از سالهای خیلی پیش آغاز شده بود.پس تاریخ و قدمت زمین شناسی خیلی بیشتر از تولد نفت ایران است.

زمین شناسی همچنین در مرحله تولید نفت در حین حفاری چاههای نفتی همیشه باید حضور داشته باشد. زمين شناسي به مثابه چشم حفاری است. تعیین سر سازند های مختلف در هرچاه توسط زمین شناس صورت می گیرد. و محل نصب لوله های جداری مستقیما توسط دستور زمین شناس تعیین می گردد.

* شما از چه مناطقي بازديد مي كنيد و محدوده كاري شما  كجاست؟

از نظر مطالعات زمین شناسی و بررسی سازند ها حدود کار ما کل ایالت زمین شناسی زاگرس است. ولی از نظر عملیاتی و حفر چاههای نفت کار ما محدود به مناطق نفتخیز جنوب است.

* بنده با توجه به آشنايي که با شما، اطلاع دارم عكس هاي زيبايي از طبيعت و زمين شناسي مي گيريد و مطالب زيبا و دلنشيني مي نگاريد در اين باره بيشتر توضيح دهيد.

نظر لطف جنابعالي است بنده سرسوزن ذوق نويسندگي و اندك مايه هنر عكاسي دارم كه آنرا لطف و نعمت خداوند مهربان مي دانم. از عكاسي طبيعت و زمين شناسي لذت مي برم. قلم دوست دوران تنهاييم است و نويسندگي آرامم مي كند.

* آيا در اين زمينه دوره هايي نيز گذرانده ايد؟

دوره عكاسي را در صدا و سيماي مركز فارس در سال 1379 و دوره خبر نگاري را در سال 1382 در روزنامه خبر جنوب فارس (شيراز) گذرانده ام.

* تاكنون چه مقام هايي در اين زمينه كسب كرده ايد؟

برگزيده دومين جشنواره بزرگ عكس كلانشهر اهواز، ارديبهشت ماه (1390 )، مقام اول مسابقه سراسري عكس هاي زمين شناسي، دانشگاه لرستان (1387)، مقام اول مسابقه عكاسي ژئوتوريسم سازمان زمين شناسي كشور (1387)، ارائه موفقيت آميز آثار در نخستين مسابقه ملي عكس زمين شناسي، دانشگاه آزاد بهبهان (1387)، ديپلم افتخار عكاسي در نخستين جشنواره بزرگ عكس كلانشهر اهواز، اسفند ماه (1387) و رتبه سوم دربخش عكس چهارمين جشنواره رسانه هاي آموزشي و ترويجي (يادواره شهيد آويني)، همدان(1380) از جمله مقام هايست كه بنده تاكنون دريافت كرده ام.

* در سال هاي اخير كار هاي خوب و قابل چشمگيري از شما در زمينه گردشگري زمين شناسي ديده ايم. در اين باره توضيح دهيد.

موضوع ژئوتوريسم يا گردشگري زمين شناسي براي اولين بار در سال 1378 توسط مهندس نبوي در ايران مطرح گرديد. بنده از سال 1384 به جد فعاليتم را در اين زمينه آغاز كردم و تاكنون 10 مقاله درباره آثار و ترواشات سطحي نفت و گاز  مناطق نفتخيز جنوب و همچنين مكان هاي زيبا، جذاب و ديدني ايالت زمين شناسي زاگرس ارائه داده ام. دوستان و همكارانم لطف دارند و بنده را پدر ژئوتوريسم زاگرس خطاب مي كنند، ولي حقير خود را در اين سطح نمي دانم چرا كه ژئو سايت هاي نفتي و گازي زاگرس هنوز جاي كار زيادي دارد. ما در آغاز راه هستیم و فقط توانسته ايم بخش كوچكي از قابلیت و پتانسیل های زمین گردشگری زاگرس و میادین نفتی آن را معرفي كنيم. راه طولاني در پيش رو ماست و باید با جدیت و تلاش این راه را ادامه بدهیم. به قول شاعر:

همتم بدرقه را كن اي طاير قدس     كه دراز است ره مقصد و من نوسفرم

* تعريف شما از ژئوسايت چيست؟

به مكاني كه داراي يك پديده كمياب و ارزشمند زمين شناختي يا زمين ريخت شناختي است، ژئوسايت يا سايت زمين شناسي مي گويند. اين نقاط (مكان هاي گردشگري زمين شناسي) بايد ارزش هاي زيبايي شناسي و علمي داشته و امكان بازديد از آن براي همگان فراهم باشد.

* آيا تاكنون موفق به ثبت سايت هاي نفتي و گازي مناطق نفتخيز جنوب در سازمان ها و مجامع تخصصي مربوطه شده ايد؟

خير بنده يك محقق و كارشناس نفتي هستم و شرايط كار فني و تخصصي ايم فرصت پيگيري اين امور را به من نمي دهد. حقير در وسع و اندازه خودم در كنار كارهاي اصلي در خارج از شرح وظايف اداري فقط تعدادي از ژئوسايت هاي كم نظير و بسيار زيبا و شگفت انگيز نفتي و گازي را به مردم معرفي كرده ام.ثبت اینگونه آثار گردشگری زمین شناسی در فهرست آثار ملی و بین المللی بر عهده سازمان های حوزه گردشگری و توریسم است.

* لطفا سايت هاي نفتي و گازي تماشايي و ديدني معرفي شده، را بیان فرماید

از جمله مكان هاي ديدني نفتي و گازي كه تاكنون توسط بنده گزارش و معرفي شده، شامل: شکاف کوه، خروج گاز و گوگردزایی در یال جنوبی میدان نفتی آغاجاری در کوه سوخته امیدیه، تشکوه یا آتشکوه در میدان نفتی ماماتین که از جمله چشمه های گازی همیشه جاودان می باشند. قیر های طبیعی منطقه تشان بهبهان، چشه های قیری روستای دره قیل ماماتین، قیر های طبیعی دره قیل کوهدشت (در زبان لری به قیر، قیل می گویند)، چشمه های گوگردی گنبد لران،  چشمه هاي گازي ميدان نفتي بابا حبيب كوهدشت، معدن گیلسونایت (قیر طبیعی) تاقدیس سلطان اندیمشک، چشمه آب معدنی روستای گراب بهبهان و چشمه های نفتی و گازی مسجد سلیمان مي باشد.

* ژئوسایت های نفتی و گازی در طبقه بندي مكان هاي داراي ارزش گردشگري چه جايگاهي دارند؟

متاسفانه در اولین مقاله ارایه شده درباره ژئوتویسم ایران (نبوي، ۱۳۷۸)، صحبتی از جاذبه های نفتی و گازی ایران به میان نیامده است. آثار نفتی و گازی در طبقه بندی پديده هاي زمين شناسي ایران (امری کاظمی، ۱۳۸۵) نیز لحاظ نشده بودند. بنده در بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین سازمان زمین شناسی کشور (۱۳۸۶) به مجری طرح ژئوتوریسم کشور پیشنهاد دادم که علائم و نشانه ها و جاذبه هاي ديدني نفتي و گازي نيز در اين طبقه بندي گنجانده شوند. خوشبختانه از اين پيشنهاد استقبال شد و در طبقه بندي جديد كه در سال ۱۳۸۸ در اطلس توانمندي هاي ژئوتوريسم و ژئو پارك ايران ارائه شده، براي اينگونه پديده ها جايگاهي ويژه با عنوان چشمه های نفت، گاز و قیر طبیعی در گروه نمونه هاي زمين شناختي (Geological Phenomena) در نظر گرفته شده است. اینگونه پدیده ها با توجه به اینکه چندان فراوان نیستند و کمیاب آنها (Rarity) گیرایی فزا می باشد و خواستار فراوانی دارد از نظر طبقه بندی نبوی (۱۳۷۸) در گروه پدیده های کمیاب قرار می گیرد. همچنین به دلیل اهمیت و ارزش آموزشی این دسته از پدیده ها برای گردشگران و علاقمندان، قابل طبقه بندی در گروه آثار الگو و شناساگر نیز می باشند.

* شما ژئوسایت های نفتی و گازی مناطق نفتخیز جنوب در ۴ گروه طبقه بندي کرده اید. این گروه ها کدامند؟

بخشی از نواحی غرب و جنوب غرب ایران که در بین زمین شناسان نفتی و مهندسین نفت به مناطق نفتخیز جنوب شهرت دارد، بهشت پدیده های نفت و گاز کشور می باشد. در این منطقه نفتی، که مهد صنعت نفت ایران به حساب می آید، سایت های گردشگری زمین شناسی کم نظیر و فراوانی وجود دارد که در ۴ گروه به شرح زیر قابل معرفی می باشند:

- ژئوسایت های منحصرا طبیعی که حاصل تراوش و خروج مواد هیدروکربوری به سطح زمین می باشند. مانند چشمه های نفت، گاز و قیر طبیعی.

- ژئوسایت های متاثر از شرایط محیطی زمین شناسی و عوامل انسانی که تاریخ و سرگذشت پرفراز و نشیب صنعت عظیم نفت را در مراحل مختلف اکتشاف، حفاری و تولید نشان می دهد. مانند چاه شماره یک خاورمیانه.

- ژئوسایت هایی مرتبط با پیداش، توسعه و اثرات نفت و حفاری که از نظر متخصصین ژئوتوریسم بعنوان ژئوسایت های ثانویه معروف می باشند. مانند انبار مغزه های نفتی و خرده های حفاری اداره زمین شناسی مناطق نفتخیز جنوب.

- سایت های مربوط به تاسیسات نفتی که در گروه توریسم صنعتی قرار می گیرد و تنها در صورت همراهی با جاذبه های زمین شناسی می توان آنها را در گروه سایت های زمین شناسی- صنعتی قرار داد. مانند پالایشگاه آبادان در کنار رود کارون.

* بنا به دعوت من ما در بهمن ماه ۹۱ با همدیگر از محوطه باستانی پارک کوهساران واقع در محله منبع آب بازدید کردیم.ویژگی زمین شناسی این مکان تاریخی چیست؟

بنده نیز به نوبه خودم از شما که یکی از طرفداران پر و پا قرص محیط زیست و از دلسوزان میراث فرهنگی این مرز بوم هستید تشکر و قدر دانی می کنم و از اینکه برای اولین بار این مکان تاریخی را به اینجانب معرفی کردید سپاسگزارم. مشاهده این محل برایم در شهر اهواز بسیار شگفت انگیز و تماشایی بود و جای تعجب داشت. بنابراین در اولین فرصت مطلبی با عنوان ژپوسایت تپه های ماسنگی حصیر آباد اهواز منتشر کردم که به مذاق همه همکاران نفتی  خوش آمد و از معرفی آن استقبال کردند. راجع به این مکان گردشگری باید بگویم که از نظر تقسیم بندی های آثار دیدنی این اثر در گروه آثار زمین شناسی- تاریخی قرار می گیرد چون متاثر از شرایط زمین شناسی است و بازگو کننده دوره ای از تاریخ گذشته شهر تاریخی و کهن اهواز می باشد.از نظر زمین شناسی سازند زمین شناسی رخنمون یافته در این محل سازند قرمز رنگ ماسه سنگی و مارنی آغاجاری است.

* این مکان- ژپوسایت تپه های ماسه سنگی اهواز- چه اهمیت و کاربردی دارد؟

همانگونه که مستحضر ید کلان شهر اهواز از نظر زمین شناسی در ناحیه فرو افتادگی دزفول گرفته است.این ناحیه عمدتا دشت صاف و هموار و مسطح می باشد و پستی و بلندی کمی دارد و عمد سازندهای آن در زیر زمین قرار دارد. از این رو تپه های بیرون زده حصیر آباد و آسیه آباد یک استثنا و یک نعمت برای زمین شناسان می باشد که از نزدیک سازند های آن را مشاهده کنند. این مکان از نظر آموزشی برای دانش آموزان دانشجویان و اساتید دانشگاهی و محققین داخلی و خارجی ارزش های فوق العاده ای دارد. چون در سطح شهر اهواز منحصر بفرد می باشد و راه دسترسی به آن برای هر گروه سنی آسان می باشد و از طرفی به تاسیسات نفتی نیز نزدیک می باشد.

برای حفظ و نگهداری آن چه پیشنهادی دارید؟

این مکان هم یک مجموعه تفریحی و گردشگاهی برای مردم است (پارک کوهساران) هم یک محوطه تاریخی و باستانی است (گورها» گور دخمه ها شال ستون ها و...) و هم یک ژپوسایت کم نظیر زمین شناسی است که ارزش های گردشگری فوق العاد های دارد. من از مسئولین مربوطه خصوصا میرات فرهنگی و گردشگری و شهرداری اهواز درخواست دارم اطراف این مجموعه فنس کشی شده و به طرز صحیح و علمی نگهداری شود. برای ان نگهبان در نظر گرفته شود و برای بازدید از آن بلیط ورودی تهیه گردد. بنظر بنده این مکان چیزی کمتر از تخت جمشید و یا چغازنبیل ندارد.

* آیا قصد ندارید اطلسی از ژئوسایت های نفتی و گازی زاگرس تهیه کنید؟

از سال ۱۳۷۸ تاکنون طی بازدید ها و ماموریت هایی از مناطق مختلف زاگرس بیش از ۱۰۰۰۰ فایل عکس دیجیتالی دارم که تاکنون به صورت یکجا آنرا چاپ نکرده ام. تنها به صورت پراکنده در سایت ها و روزنامه به چاپ رسیده است یا زینت بخش دیوار ساختمان های اداره های زمین شناسی شده و برخی نیز در سیما نمایش داده شده است. ریس تبلیغات و انتشارات اداره روابط عمومی شرکت ملی نفت آقای علمدار متولی فرد مثبت و پیگیری است. ایشان مشوقم هستند و اعلام امادگی کرده که این اطلس تهیه شود. 

* رابطه شما با دانشگاهها و موسسات عالی کشور چطور است؟

بنده به دانشجویان کارشناسی ارشد زمین شناسی نفت دانشگاه شهید چمران اهواز درس بیواستراتیگرافی و به دانشجویان کارشناسی ارشد چینه و فسیل شناسی دانشگاه پیام نور شیراز درس زمین شناسی زیر زمینی (تحت الارضی) تدریس می کنم و از داوران علمی مجله های علمی- پژوهشی دانشگاه اصفهان- فردوسی مشهد و شهید چمران اهواز هستم.