سخنگو

مجتبی گهستونی: یکی از دوستداران میراث فرهنگی خوزستان نیمه شب خبر داد که لودرهای شهرداری شبانه در حال تخریب بنای ثبت شده کارخانه ریسندگی و بافندگی اهواز هستند.

با اینکه در سال های گذشته برای این محوطه تعیین حریم صورت گرفته اما پرسش ما از سازمان میراث فرهنگی این است که چرا هیچ گاه تعیین حریم آن ابلاغ نگردید تا سرنوشت چنین محوطه ای به این روز مبتلا نشود.

با توجه به اینکه سال 1379 کارخانه ریسندگی و بافندگی اهواز در فهرست آثار ثبت ملی شد گفت: در آن زمان با گذشت چند روز از ثبت این بنا به یک باره شاهد  تخریب بخش هایی از نخستین کارخانه ریسندگی و بافندگی جنوب کشور در اهواز بودیم.

در آن موقع مطلع شدیم که تخریب این بنای ثبتی، شبانه توسط تعاونی مسکن یکی از نهادها صورت می گیرد.  

وی بیان کرد: کارخانه ریسندگی و بافندگی به تنهایی یک کارخانه نبود بلکه بنایی با ارزش به لحاظ معماری بود که ذوق و سلیقه معماران را می توان در آن مشاهده کرد.

با اینکه پس از هربار تخریب خبر آن به گوش کارشناسان وقت اداره میراث فرهنگی خوزستان می رسید و آنها خود را به محل می رساندند تا مانع از تخریب این بنا شوند اما جلوگیری آنان مانع از تخریب های پی در پی پایان نی شد چرا که این تخریب ها هر از گاهی دور از چشم سازمان میراث فرهنگی ادامه می یافت.

دوستداران میراث فرهنگی خوزستان با اینکه دلخوش بودند که با استقرار اداره کل میراث فرهنگی خوزستان در مقابل این بنا می توان اطمینان داشت که سرنوشت نامتناسب این بنا شکل دیگری به خود می گیرد و حالا که جلوی دیدگان مسئولین و کارشناسان قرار گرفته، حتما در دستور مرمت قرار می گیرد اما به یک باره متوجه شدیم که شهرداری اهواز از ناتوانی و غفلت سازمان میراث فرهنگی در حفظ آثار و بناهای ثبت شده تاریخی اهواز سوء استفاده کرده و راسا اقدام به تخریب این بنا نموده است.

با اینکه کوشش های ابتدایی سازمان میراث فرهنگی، کاری از پیش نبرده و تا به حال هیچ گاه حفظ، احیاء و مرمت این محوطه 3 هکتاری در دستور کار قرار نداده است گفت: با اینکه در روزهای گذشته تخریب بخش های عمده این بنا با پیگیری های شهرداری منطقه یک اهواز صورت گرفته اما نگران آن هستیم که که تنها بخش باقی مانده بنای این اثر که معروف به برج هوا ساز است در دستور تخریب شبانه قرار بگیرد.

تخریب کارخانه ریسندگی و بافندگی که در سال 1313 ساخته شد از یک دهه پیش به صورت تدریجی آغاز شد و کسی به هشدارهای این انجمن هم ترتیب اثر نداد.

باید ابراز تعجب کرد که شهرداری به چه حقی در فاصله یک صد متری اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان اقدام به تخریب این بنا نموده است و به همین دلیل: از سازمان میراث فرهنگی درخواست داریم که شکایت از بانیان این اثر را هرچه زودتر انجام دهد. 

در تماس با یکی از مسئولین شهرداری منطقه یک اهواز که نخواست نامش مشخص شود از وی جویای ماجرای تخریب این بنا شدیم و گفت: "تخریب این اثر توسط شهرداری منطقه یک اهواز و به دستور شخص شهردار منطقه و به دلیل شکایت های مکرری که مردم از وضعیت آن داشتند صورت گرفته است و ادامه این تخریب همچنان ادامه خواهد داشت."  

در تماس با معاون خدمات شهری شهرداری اهواز از وی خواستیم که ما را در جریان چگونگی تخریب کارخانه ریسندگی و بافندگی اهواز قرار دهد که وی با تعجب از تخریب بنا توسط شهرداری منطقه یک ابراز بی اطلاعی کرد و پس از انجام پیگیری هایی اظهار داشت: "معاونت خدمات شهری شهرداری اهواز در جریان این اتفاق نبوده است و با توجه به علاقه و حساسیت موضوع که شخص خودم نسبت به میراث فرهنگی دارم حتما برای انجام هر کاری استعلام های لازم را انجام می دادم ولی با این حال شما می توانید از شهردار منطقه یک موضوع را جویا شوید."

به هر دلیل با توجه به اینکه شهرداری منطقه یک با نصب پارچه ای هشدار داده بود که این بنا خطرآفرین است و اگر پیگیری های سازمان میراث فرهنگی برای بازسازی این بنای ثبت شده در دستور کار قرار می گرفت هیچگاه شاهد تخریب این بنا به این شکل نبودیم.

ما می دانیم که وضعیت محوطه سه هکتاری ریسندگی و بافندگی مشکلاتی را به لحاظ اجتماعی و امنیتی  برای ساکنان اطراف این محوطه فراهم کرده است اما تکلیف بناهای تاریخی این شهر که از هر لحاظ مورد تهاجم و تعرض قرار می گیرند چیست. آیا آنهایی که بی توجه به میراث فرهنگی شهر اهواز هستند می دانند که بسیاری علاقه دارند که بار دیگر شکوه بنای عریض و طویل کارخانه ریسندگی و بافندگی را ببینند. آیا یادشان رفته که این بنا روزگاری باعث اشتغال هزاران مرد و زن ایرانی بود.

با این حال تخریب بنای "ریسندگی و بافندگی" جنایتی فرهنگی در قلب اهواز است که در پی بی توجهی و غفلت سازمان میراث فرهنگی و بی درایتی شهرداری اهواز صورت گرفته است.

شهرداری اهواز در دو ساله گذشته حکم تخریب بسیاری از بناهای ثبت شده و غیر ثبتی اهواز را به بهانه نوسازی و بهسازی شهر اهواز داده است.   

اکنون تخریب کارخانه ریسندگی و بافندگی اهواز در حالی اتفاق می افتد که پیش تر بناهای ثبت شده ای مثل بالکن مهدیان به کلی تخریب و سرای عجم نیز با وجود همه ارزش هایی که دارد از فهرست آثار تاریخی خارج شد و دیگر بناهای ثبت شده اهواز هم به هیچ وجه حال و روز خوشی ندارند.