محورهای گردشگری جنگ و یادمان های دفاع مقدس معرفی شد

در آستانه هفته دفاع مقدس و روز جهانی گردشگری بیستمین نشست تخصصی از سلسه نشست های انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان به معرفی "محورهای گردشگری جنگ و یادمان های دفاع مقدس" اختصاص یافت.

این نشست تخصصی در محل اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان با سخنرانی ابراهیم پودن چی مسئول راهیان نور خوزستان و مسئول خبرگزاری دفاع مقدس و شیما زنگنه کارشناس ارشد گردشگری برگزار شد.

در ابتدای این نشست که دوستداران میراث فرهنگی و فعالان گردشگری حضور داشتند ابراهیم پودن چی با اشاره به اینکه جنگ تحمیلی هشت 8 ساله رژیم بعث عراق بر علیه جمهوری اسلامی ایران یکی از جنگ های منحصر به فرد در پایان قرن بیستم محسوب می شود گفت: جنگ هشت ساله طولانی ترین و پرهزینه ترین جنگ منطقه غرب آسیا پس از جنگ دوم جهانی بوده است و تنها جنگی محسوب می شد که در دوران دوقطبی بودن قدرت یا دوران جنگ سرد (1991- 1945م)،  هر دو ابر قدرت از کشور مهاجم، یعنی دولت بعث عراق، حمایت می کردند.

وی با اشاره به اینکه پیروزی سیاسی و نظامی ایران بر عراق، معادلة قدرت سیاسی نظامی منطقه(غرب آسیا) را به نفع ایران رقم زد افزود: بروز جنگ هشت ساله و شکل گیری پدیده‌ی دفاع مقدس در نوع خود کم نـظیر بوده است. جنگی که دومین جنگ طولانی سده‌ی بیستم نـام گرفت که با مقاومت مردمی آغاز و با مقاومت مردمی نیز پایان گرفت.

پودن چی بیان کرد: خوزستان تنهــا استانی است که در طـول جنگ دچـار بیشترین آسیب و خسارت شد.این استان به علت داشتن ذخایرغنی نفت وموقعیت راهبردی به ویژه اروندرود ، یکی از مطامع اصلی رژیم بعث عراق در حمله بـه ایران اسلامی بود.

مسئول راهیان نور خوزستان اظهار داشت: از آغاز تا پـایــان جنگ تحمیلی بـالغ بر 127 شهر کشور مورد تهـاجم هـوایی و مـوشکی دشمن قرار گرفت کـه دراین میـان شهـرهای استان  بیشتـرین تهاجم را تـجربه و به طورکـلی این استان با 2008مورد بیش از42 درصد از حملات هـوایی دشمن را در طـول جنگ متحمل بوده است.

وی یادآور شد: استان خوزستان بیش از 23هـزار شهید ، 35 هـزار جـانبـاز، 3500آزاده سرافراز، 1500شهیده زن و8 شهرستان مرزی و 17شهرستان غیرمرزی مورد تهاجم  حملات  هوایی و موشکی مستقیم دشمن قــرارگرفت ودچار بیشترین خسارت و آسیب‌دیدگی گــردید.

پودن چی در بخشی از سخنان خود به معرفی فرصت های موجود در حوزه گردشگری جنگ پرداخت و گفت: حضور 2 الی 4 میلیون نفر زائر در قالب کاروان های راهیان نور جهت بازدید از مناطق عملیاتی در طول سال و وجود بیش از 20 یادمان و منطقه عملیاتی در جغرافیای استان خوزستان از جمله این قابلیت ها محسوب می شود.

وی افزود: انجام بیش از دهها پژوهش در حوزه دفاع مقدس در قالب پایان نامه های دانشجویی، مقالات، حضور گردشگران خارجی در یادمانها و مناطق عملیاتی استان خوزستان، بیش از 75 در صد از جنگ تحمیلی در جغرافیای استان خوزستان اتفاق افتاده است، ثبت ملی یادمانها و مناطق عملیاتی دفاع مقدس و حضور 6 مرحله مقام معظم رهبری در مناطق عملیاتی خوزستان از دیگر رخدادهایی است که باید به آن اشاره کرد و مورد توجه قرار داد.

ابراهیم پودن چی با اشاره به ضرورت توسعه یادما نها و مناطق عملیاتی گفت: طراحی با مضامین ارزشهای اسلامی و دفاع مقدس، تجهیز محتوایی مناطق متناسب با اتفاقات و رویدادهای دفاع مقدس و به روز رسانی یادمانها و مناطق عملیاتی دفاع مقدس جهت جذب مخاطب در دستور کار قرار دارد.

وی با تاکید بر توسعه گردشگری در اماکن زیارتی، تاریخی و میراث فرهنگی در مسیر راهیان نور، خواهان توسعه و تقویت زیر ساخت ها، ارائه خدمات مناسب، توسعه فرهنگی، اجتماعی، توسعه اقتصادی و توسعه سیاسی و امنیتی شد.

در بخش دیگری از نشست معرفی محورهای گردشگری جنگ و یادمان های دفاع مقدس، شیما زنگنه کارشناس ارشد گردشگری گفت: گردشگري جنگ نوعی از گردشگری فرهنگی است که به عنوان یکی از قابليت‌هاي توسعه در استان‌هاي درگير جنگ تحميلي داراي جايگاه ويژه‌اي است.

وی افزود: با توجه به اینکه گردشگری یکی از بخش های اجتماعی- اقتصادی و یکی از مولفه های عمده تجارت بین المللی شده است یک روند کلی در گردشگری این است که بیشتر گردشگران مایل به شرکت در فعالیت های تفریحی، ورزشی و ماجراجویانه و شناخت تاریخ و فرهنگ ومحیط زیست مناطق مورد اقامت خود هستند.

زنگنه بیان داشت: بسیاری از گردشگران به دنبال مکان های جدید محصولات گردشگری هستند. گردشگری فرهنگی عبارت است از مسافرت افراد از محل سکونت خود به مکان هایی که جاذبه های فرهنگی دارند. جنگ که در معناي کلمه به معناي جدال، ستيزه و نبرد مي باشد در ترکيب کلمه گردشگري جنگ گونه اي از گردشگري فرهنگي است که امروزه توجه توريست هاي زيادي را به خود جلب کرده است و مي توان از آن به عنوان يکي از گونه هاي رو به رشد گردشگري ياد کرد.

این کارشناس ارشد گردشگری اظهار داشت: از آنجايي که استان خوزستان يکي از استان هاي اصلي در مسير جنگ بود و هنوز آثار و بقاياي بسياري از جنگ در شهرهايي چون خرمشهر، آبادان، دزفول و... خودنمايي مي کنند، محقق اين استان را براي بررسي بيشتر در زمينه گردشگري جنگ انتخاب نمود و از آنجايي که اصلي ترين جنگ در کشور عزيزمان جنگ ايران و عراق بود به بررسي اين جنگ بيشتر مي پردازد، و با توجه به اهمیت و رشد روز افزون گردشگری جنگ در جهان و با توجه به پتانسیل های این نوع گردشگری در خوزستان به بررسی گردشگری جنگ در استان خوزستان می پردازد.

زنگنه با طرح پرسش هایی از زاویه ای دیگر به مقوله گردشگری جنگ پرداخت و گفت: سئوالهايي چون آيا گردشگري جنگ در حفظ و شناخت هويت و ارزش هاي ملي و اجتماعي جامعه موثر است؟ آيا گردشگري جنگ در مناطق جنگي با توجه به شاخص هاي گردشگري مي تواند در جذب گردشگر موثر باشد؟ آيا جاذبه هاي به جا مانده از جنگ در استان خوزستان مي تواند در قالب گردشگري جنگ در توسعه پايدار گردشگري اين استان موثر باشد، از جمله پرسش هایی هستند که جواب مورد نظر می تواند گردشگری جنگ را به سمت و سویی درست تری سوق دهد.  

تنوع لباس محلی مردم خوزستان فرصتی برای جذب گردشگر

مجتبی گهستونی

توجه به ویژگی ها و تنوع لباس محلی مردم خوزستان ضرورت اجتناب ناپذیر دارد و بر همین اساس راه اندازی "موزه لباس" در اهواز به عنوان مرکز خوزستان که همه اقوام و ادیان را در خود جای داده پیشنهادی است که باید در دستور کار قرار بگیرد.

ایران با برخورداری و گوناگونی اقوام دارای میراث فرهنگی مشترک است و پاسداشت و گسترش فرهنگ همه اقوام ایرانی در راستای حفظ وحدت ملی و یکپارچگی سرزمینی ایران، اصلی ضروری و انکارناپذیر است.

یکی از جلوه های زیبای فرهنگ اقوام ایرانی« لباس های محلی» آنان است که نماد دیرینگی تاریخی، غنای فرهنگی و هویت جمعی به شمار می رود و حفظ این تنوع فرهنگی دیرینه سال یکی از راه های مقابله با تاثیرات روز افزون فرهنگ بیگانه از طریق رسانه های فراگیر در به فراموشی سپردن فرهنگ بومی و ملی است.

در همین راستا و به نشانه احترام به سنت های اقوام و هویت فرهنگی آنان و پاسداشت وحدت ملی پیشنهاد می شود علاوه بر برگزاری جشنواره لباس های محلی، موزه لباس محلی راه اندازی شود.

پرداختن به لباس های محلی مردم خوزستان از جنبه گوناگون قابل بررسی است. از جهت کارکردهای لباس محلی

می توان به پوشیدگی اندام ها، تضمین امنیت جسمی و روانی افراد، تعلقات فرهنگی و باورها، نشانه جایگاه اجتماعی، همبستگی بین پوشندگان و هویت جمعی اشاره گرد.

برای پرداختن به ویژگی های لباس محلی، توجه به زیبایی ظاهر به واسطه ارزش های هنر بومی، شادی افزایی و روحیه بخشی به واسطه متناسب بودن با خلق و خوی پوشندگان، حفظ تنوع و تکثر فرهنگی در نواحی مختلف که در نهایت به غنای فرهنگ ملی می انجامد، متناسب بودن با سن و جنسیت اعم از کودک، زن و مرد و گروه های شغلی و اجتماعی، تاثیر گرفته از طبیعت و سازگار بودن با اقلیم و فصول مختلف با درنظر گرفتن رنگ و ضخامت پارچه، کامل بودن لباس با انواع سرپوش، تن پوش و پای پوش برای پوشش اندام های مختلف، استفاده از دست بافته های محلی، متناسب بودن با زیورآلات محلی تاثیر گرفته از فرهنگ مردم اعم از سنگ های زینتی، پولک، سکه های قدیمی، به کار بردن هنرهای دستی، فنون و مهارت های بومی در دوخت و تزئینات لباس اعم از زری دوزی، قلاب دوزی، راحت، شکیل، اصیل، فاخر، پوشیده، محجوب، با وقار، و متنوع، شایسته برای زنان و مردان ایرانی، متناسب با فرهنگ بومی و دینی مردم و تناسب وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم باید توجه کرد.

اما عوامل تاثیر گذاری بر لباس محلی وجود دارد که باید به مبادلات فرهنگی، تهاجم فرهنگی، نوسانات اقتصادی و وضعیت معیشتی مردم، عوامل سیاسی، عوامل مذهبی و سنتی، شرایط جغرافیایی، اقلیم و آب و هوا، شرایط اجتماعی و شیوه زندگی مردم توجه نشان داد.

در گذر زمان لباس محلی برخی مناطق کمرنگ شده یا به فراموشی سپرده شده اند پس در صورت بی توجهی به لباس محلی دیگر مناطق و اقوام احتمال از میان رفتن آنان نیز هست. بی شک حفظ لباس محلی هموطنان نشانه احترام به تنوع و تکثر فرهنگی است. همچنین حفظ لباس های محلی بر غنای فرهنگ ملی می افزاید. از طرفی حفظ لباس های محلی در مواجهه با گسست فرهنگی و در خدمت حفظ همبستگی ملی و انسجام فرهنگی خواهد بود. باید بپذیریم که حفظ لباس های محلی به حفظ و رونق هنرهای دستی و مهارت های مرتبط با بافت پارچه، دوخت لباس، تزئینات و ساخت زیور آلات بومی موثر است.

تنوع یا گونگونی یک اصل زیستی است که با طبیعت بشر سازگار است. تنوع سلایق و حق انتخاب به زندگی مردم پویایی و کیفیت می بخشد به همین علت طرح حفظ تنوع لباس محلی اقوام ایرانی باید جایگزین طرح غیر کارشناسی «لباس ملی» شود. توجه به لباس محلی در راستای «طرح حفظ تنوع لباس محلی اقوام ایرانی»، نخستین گام ضروری در پاسخ به «بحران هویت» نسل ها و مقابله با «سلطه فرهنگی» است.

قدر مسلم حفظ لباس های محلی موجود و احیای لباس های محلی فراموش شده، یکی از مهم ترین جاذبه های گردشگری و دست مایه جشنواره های فرهنگی خواهد بود.