نمایشگاه اهواز در خاطرات برگزار می شود

 

نمایشگاه اهواز درخاطرات از 28 فروردین آغاز و تا 9 اردیبهشت به مناسبت روز جهانی بناهاو محوطه های تاریخی ادامه خواهد داشت.  

نمایشگاه اهواز در خاطرات با به نمایش گذاشتن عکس هایی از ارشیو مجتبی گهستونی 28 فروردین ساعت 18 افتتاح می شود. نمایشگاه اهواز درخاطرات از 28 فروردین اغاز و تا 9 اردیبهشت به مناسبت روز جهانی بناهاو محوطه های تاریخی ادامه خواهد داشت.  

این نمایشگاه به کوشش انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان و اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان و نگارخانه اهواز به ادرس اهواز بلوارپاسداران زیتون کارمندی نبش خیابان زمزم برگزار می شود.  

در این نمایشگاه حدود 100 عکس از جاذبه های تاریخی طبیعی فرهنگی و مذهبی اهواز به نمایش در می اید.

استانداری تکلیف معین التجار اهواز را مشخص کند!

 

طبق قراردادی که اداره میراث‌فرهنگی استان خوزستان با مالکان سرای معین‌التجار خوزستان منعقد کرده درحالی مالک و متولی میراث‌فرهنگی متعهد به مرمت نیمی از بنا شده‌اند که گفته می‌شود مالکان سرای معین التجار با زیر پا گذاشتن تعهدات خود مقدمات تخریب این اثر تاریخی را فراهم کرده‌اند. دوستداران میراث‌فرهنگی استان خوزستان معتقدند، استانداری باید تکلیف بنای معین‌التجار اهواز را مشخص کند.

سرای معین‌التجار اهواز مربوط به دوره قاجار است. این بنا درحالی در تاریخ 20 آبان 1377 با شماره 2158 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید که به‌دلیل کوتاهی مالکین و همکاری نکردن آن‌ها با اداره میراث‌فرهنگی خوزستان این بنای ارزشمند بلا استفاده رها شده است.

به‌گزارش CHN، سرای معین‌التجار دارای یک راسته بازار بوده که این مجموعه در قدیم تا پشت بیمارستان جندی‌شاپور وسعت داشت و یک مکان تجاری به حساب می‌آمد تا این که در سال1313 با ساختن پل، بازار نصف شد و رونق اصلی بازار و داد و ستد نیز در قسمت سرا همچنان ادامه داشته است. پیشتر از سرای معین‌التجار به صورت غرفه و یا به عنوان انبار از آن استفاده می‌شد.

«مجتبی گهستونی» سخنگو و دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان در این رابطه به خبرگزاری میراث‌فرهنگی گفت: «بخش‌های عمده سرای معین التجار درحالی سال 74 بر اثر آتش سوزی دچار آسیب دیدگی شدید شد که اداره کل میراث فرهنگی خوزستان مرمت بنا را در اواسط دهه 80  و مشروط به همکاری مالک و تقبل بخشی از هزینه‌های مرمت با اعتبار یک میلیارد تومان آغاز کرد.»

اما گهستونی معتقد است، با اینکه یک دهه از آغاز مرمت گذشته است، مالکین سرای معین‌التجار حاضر به همکاری با میراث فرهنگی خوزستان نیستند و این بنا بلا استفاده باقی مانده است. چنانچه وضعیت فعلی سرای معین التجار هزینه‌های تکمیلی و حفاظت بیشتری را می‌طلبد.

این فعال میراث‌فرهنگی خوزستان در ادامه می‌افزاید: «مالکان سرای معین التجار با این ادعا که بنا توسط اداره کل میراث فرهنگی خوزستان ثبت و تا حدودی مرمت شده بنابراین مرمت پایانی هم به‌عهده این اداره کل است. موضوعی که سبب اعتراض بسیاری از فعالان و دوستداران میراث‌فرهنگی استان خوزستان شده چرا که به اعتقاد این افراد، سرای معین ‌التجار یک اثر ملی است و مالکان از ثبت و مرمت بنا سوء استفاده کرده‌اند به‌طوری‌که نه حاضرند اقدامی با هدف کاربری متناسب انجام دهند و نه اینکه با هزینه کرد سهم‌شان در جهت احیای این بنا قدمی بر‌می‌دارند.»

گهستونی ادامه می‌دهد، با توجه به اینکه اداره کل میراث‌فرهنگی خوزستان به وظیفه خود برای مرمت بخش‌های زیادی از بنا اقدام کرده اما وضعیت فعلی سرای معین التجار به جز بلا استفاده ماندن و تخریب سرنوشت دیگری نخواهد داشت. بنابراین پیشنهاد می شود، موضوع در کارگروه میراث فرهنگی و گردشگری استانداری مطرح و تصمیم گیری نهایی درباره آن صورت بگیرد.

سرای معین‌التجار در خیابان 24 متری اهواز در خیابان کاوه شرقی واقع است که که توسط حاج محمدتقی معین‌التجار بوشهری و با همکاری محمدحسن خان سعدالدوله ساخته شده است و از دیر باز مرکز تجاری اقتصادی بازار قدیم اهواز بوده که بنا به دلایلی امروزه از رونق افتاده و دستخوش تغییر و تحولات عمده‌ای شده و باعث از بین رفتن این اثر تاریخی شده است.

کرخه؛ مویرگ جاری دشت آزادگان

مجتبی گهسونی: وقتی از محور شوش، بستان، سوسنگرد و هویزه که شهرهای مرزی خوزستان محسوب می شوند یعنی به یکی از بارزترين و با ارزش ترین محورهای نظامي جبهه‌ی مياني پرداخته ایم.  در يك سر اين معبر، اهواز (مركز خوزستان) به فاصله‌ی نود كيلومتري از مرز قرار دارد و با استفاده از اين محور عراق مي‎تواند اين شهر را از سمت غرب مورد تهديد قرار دهد، متقابلاً شهر حلفائيه مركز استان عماره عراق در آن سر ديگر اين معبر و در فاصله چهل كيلومتري از مرز ايران قرار دارد و دستيابي ايران به  حلفائيه موجب قطع محور بغداد، عماره، بصره مي‌شود كه از ديدگاه‌هاي تاكتيكي و استراتژيكي عراق را با مشکل مواجه مي‌کند.

شوش به واسطه پایتخت بودن ایلامیان (عیلام ها) و هخامنشیان شاخص ترین شهر تاریخی ایران در خوزستان است. که به خاطر اهمیت آن و وجود منابع متعدد مطالعاتی در این مجال کمتر به آن می پردازم. در فاصله‌ی ميانه بين سابله تا شهر بستان به علّت وجود تپه ماهورهاي رملي در شمال و سواحل مردابي هور‌العظيم در جنوب، عرض معبر تنگ شده كه اين نقطه به نام تنگه‌ی چزّابه معروف است. عرض تنگه‌ی چزّابه در فصول مختلف به سبب پر آبي يا كم آبي هورالعظيم بيندو تا كمتر از يك كيلومتر متغير مي‌باشد.

محور ياد شده پس از رسيدن به شمال بستان به دو شاخه تقسيم مي‌شود كه يك شاخه در امتداد كرانه شمالي رودخانه‌ی كرخه و ديگري (از طريق پل بستان روي رودخانه‌ی كرخه) و در كناره جنوبي رودخانه امتداد مي‌يابد. هر دو محور شمالي و جنوبي در حميديه به هم متصل شده و به صورت يك محور واحد تا اهواز ادامه مي‌يابد. در امتداد محور شمالي هيچ شهر بزرگ يا كوچكي وجود نداشته؛ ولي دهكده‌هاي متعددي در كنار رودخانه وجود دارند. در اين معبر و به فاصله حدود بیست كيلومتري شرق بستان، تپه‌هاي الله‌اكبر كه داراي ديد و تير عالي روي محور شمالي و حتّي قسمتي از محور جنوبي بوده و قابليت‌هاي يك موضع پدافندي عالي را دارا مي‌باشد قرار دارند.

پس از تپه‌هاي الله‌اكبر تا پادگان دشت آزادگان چندين تپه ديگر با ارتفاع نزديك هفتاد متر وجود دارند كه مي‌توانند به صورت مواضع تأخيري مورد استفاده قرار گيرند. اما نقش اقتصادی محور یاد شده با وجود رودخانه کرخه و سد کرخه دوچندان می شود. رودخانه کرخه از مناطق میانی و جنوب غربی رشته کوههای زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب کشور سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود ۹۰۰ کیلومتر در امتداد شمال به جنوب، سرانجام در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هورالعظیم می‌رسد. رودخانه کرخه پس از رودخانه‌های کارون و دز سومین رودخانه بزرگ ایران از نقطه نظر آبدهی محسوب می‌شود. حوزه آبریز رودخانه کرخه به وسعت حدود ۴۳ هزار کیلومتر مربع، بین ۴۶ درجه و ۵۷ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۱۰ دقیقه طول شرقی و ۳۱ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۳۴  درجه و ۵۸ دقیقه عرض شمالی واقع شده‌است و شامل استانهای همدان، کرمانشاه، کردستان، ایلام، لرستان و خوزستان می‌باشد.

اما سد کرخه یکی از بزرگ‌ترین سدهای خاکی دنیا و بزرگ‌ترین سد خاکی ایران و خاورمیانه است که بر روی رودخانه کرخه در ۲۲ کیلومتری شمال غربی شهرستان اندیمشک در استان خوزستان ساخته شده‌ که پس از اندیمشک، از شوش و بستان و سوسنگرد عبور می کند. کرخه با تاجی به طول ۳۰۳۰ متر و ارتفاع ۱۲۷ متر از لحاظ حجم بدنه بزرگترین سد تاریخ ایران است و با حجم مخزنی به میزان ۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب، بزرگترین دریاچه مصنوعی ایران را پدید آورده است. عملیات اجرایی این سد در سال ۱۳۷۰ آغاز و در سال ۱۳۸۰ به پایان رسیده است. متوسط تولید انرژی سالیانه این  نیروگاه روزمینی ۹۳۴ میلیون کیلووات ساعت است. نیروگاه این سد با ظرفیت ۴۰۰ مگاوات از زمان بهره‌برداری در سال ۱۳۸۱ تا پایان سال ۱۳۸۷ توانسته بیش از ۴۹۴۱ میلیون کیلووات ساعت برق تولید کند.

در محور کرخه که مورد بحث ما است ۳۲۰ هزار هکتار از أراضی پایین دست، دشت‌های پای پل (اوان - ارایض - دوسالق و باغه) و همچنین دشتهای حمیدیه، قدس، دشت آزادگان، دشت عباس، فکه و عین خوش واقع در شمال غربی و غرب استان خوزستان قرار دارند.

شهرستان دشت آزادگان به لحاظ ویژگیهای مهمی همچون شرایط خوب اقلیمی، اراضی حاصلخیز، انشعابات زیاد رودخانه ای، تعدد وتنوع کشتهای پاییزه وتابستانه زراعی وباغی، تعددوتنوع دام وطیور، آبزیان، منابع طبیعی بکرودست نخورده، هور هویزه واز همه مهمتر نیروی انسانی متعهد وسخت کوش درمسیر توسعه قرارگرفته است بنابراین با بهره وری به موقع واستفاده بهینه از منابع خدادادی وانجام پروژه های زیربنایی مانند احداث وتکمیل شبکه های آبیاری وزهکشی ( اصلی وفرعی )، آموزش وترویج، اجرای پروژه ها درزیر بخشهای  زراعت، باغبانی، دام وطیور،شیلات وتوسعه صنایع روستایی و با وجود امکان تلفیق این زیر بخشها با یکدیگر بعنوان فعالیتهای منسجم ومکمل والبته حمایتهای همه جانبه مسئولین دست اندکاررسیدن به کشاورزی پایدر وتوسعه بخش کشاورزی شهرستان دشت آزادگان دوراز انتظار نیست.

به واسطه وجود زمین های حاصلخیز و برخورداری این محور از آب کافی به واسطه رودخانه کرخه، شاوور، دز و تالاب هورالعطیم وجود محوطه های تاریخی از دوره های مختلف محرز شده است که به جز حوزه تاریخی شوش در دیگر شهرهای نامبره در جنوب غربی خوزستان البته کاوش های باستان شناسی در آن صورت گرفته نشده و فقط در حد بررسی شناسایی باقی مانده است.

جمعیت شهرستان شوش بالغ بر 194 هزار نفر اعلام شد. شهرستان شوش متشكل از 5 شهر شوش،الوان، حر، شاوور و فتح المبین در شمال استان خوزستان و در 105 كیلومتری اهواز مركز استان واقع است. جمعیت شهرستان دشت آزادگان به مرکزیت سوسنگرد که شامل بستان هم می شود بالغ بر 120 هزار نفر است و مردم این شهر عرب و پیشه عمده مردم کشاورزی می‌باشد. از جمله طوایف ساکن در شهر می‌توان از بنی طرف، آلبویلال(جلالی)، بیت محمد الصالح، بنی ساله، دحیمی، حمودی، بیت داغر، حریزات(حریزاوی)، نیس(مدحج)، مرمض، ابواعبید، سواری، سادات، زبیدات، ابوچلده، سواعد، بیت حردان، بیت مهاوی، شرفی و نگراوی و عبیات و البوحرز و مزرعه و طایفه بزرگ بنی اسد (اسدی و سداوی و بیت جویدر ) را می‌توان نام برد.

جمعیت شهرستان هویزه در سرشماری سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۳۰٬۷۵۰ تن بوده‌ و شامل دو بخش مرکزی و رفیع است. ساکنان آن عرب تبار بوده و از طایفه‌های موالی، ساکیه، نیس، کوت، اهل الجرف، بنی ساله، بنی طرف، بنی تمیم، شرفه، سواری و حمودی ... ‌است.

معرفی محور گردشگری اهواز - سوسنگرد - بستان

 مجتبی گهستونی - منصوره رضوی: آغازگر سفری در همین حوالی هستیم. سفر به دیاری کهن که شناسنامه اش از دوردست ها تا کنون نشان از قرن ها و سال هایی پنهان شده در دل تاریخ دارد. تکاپویی از انسان که با طلوع هزار باره ی خورشید بیدار شده، در سکوت و هیاهوی طبیعت نقش یافته و با غروب آفتاب به خواب می رود. امّا سپیده دمی دیگر در انتظار اوست... و شاید رفتن ما روشنایی بخش این انتظار باشد. به سوسنگرد می رویم. شهری از حماسه که هر چند هشت سال روزهای پی در پی جنگ بی امان ایران، آتشی بر قلب پردردش پدیدار نمود امّا دیدنی هایش چشم انتظار نگاه گردشگرانی است تا با افق پرمهر مردمان این دیار، سرود همنوایی را بر قلب و روح این سرزمین مرحمی باشند. می رویم تا صدای پای کرخه را بشنویم. تاریخ را در عمارتی قدیمی بیابیم. مقابر مقدس و یادمان شهدا را به صلواتی ختم کنیم، تالاب هورالعظیم و آب تنی گاومیش ها، زیبایی های صحرا، جنگل «اُم الدِبِس» و تپه های شنی را به همراه هنر دست زنان و مردان نظاره گر باشیم و لذّت سفر را در سرپناهی از طبیعت هور، به ضیافت عشق و محبت مردم عرب در "مُضیف" بنشینیم تا خاطره ی خوشایند سفر را با عطر قهوه به یادگار بازگردانیم. 

چگونه برویم؟

"دشت آزادگان" در جنوب غربی "اهواز" قرار گرفته است. مبدأ سفر ما اهواز است و مقصد سوسنگرد و "بستان" واقع در 85 کیلومتری شهر اهواز. دو مسیر پیش رو داریم. شما هم می توانید از مسیر شهر "الوان" در جنوب شهر شوش و دیگری از مسیر سه راهی خرمشهر – سوسنگرد در اهواز راهی خطه دشت میشان شوید. البته جهت دسترسی بهتر و آسان تر مسیر سه راه خرمشهر واقع در اهواز به شما پیشنهاد می دهیم. شاید شما با اتومبیل شخصی و یا به وسیله ی تور سفر کنید، در غیر این صورت سواری ها و مینی بوس های عمومی در ایستگاه سه راه خرمشهر شما را به سوسنگرد خواهند رساند. برای رفتن به مقاصد دیگر سفر باید از سوسنگرد برنامه ریزی کنید.

اهواز را به سمت جنوب غربی به موازات تپه های "المنجور" با طی نمودن 10 کیلومتر از پارک جنگلی گَمبوعِه(مقر مهمترین فرماندهی عملیات ها در جنگ تحمیلی)، یادمان شهدای جهاد عشایر در منطقه ای به اسم "بیردیر" (نمادی از مقاومت  1600 هموطن شهید عرب خوزستان در جنگ با نیروهای انگلیسی در سال 1293 خورشیدی) به شهر "حمیدیه" خواهید رسید که میزبان رودخانه کرخه است. شهری که 25 کیلوتر با اهواز فاصله دارد. عمارت قدیمی "کوشک حمیدیه" شاخص ترین بنای حکومتی از دوران قاجاریه به بعد است که در دوره پهلوی اول شکوه و جلالی داشته است. بند تاریخی پایین دست کوشک به عنوان قدیمی ترین تثبیت کننده رودخانه، مقبره سید محسن مُشَعشَعیان، سد تنطیمی، جنگل و گلستانی از پرورش گل های شب بو بخشی از جاذبـه های تاریخی و طبیعی این شهرستـان محسوب می شوند. در سمت راست جاده روستای "شُبیشه" یادمان سفید رنگ عقب راندان نیروهای متجاوز بعثی و روبروی آن یک تانک به غنیمت گرفته شده نظرتان را جلب خواهد نمود. مکانی که نیروهای عراقی در جنگ تحمیلی سعی کردند با پیشروی از آن به سمت اهواز آمده و پرچم عراق را بر سردر استانداری نصب کنند، اما با حضور دلاور مردان ایران نقشه ی شوم آنها با شکست مواجه شد و ناکام بازگشتند.

از حمیدیـه به سوسنگرد باید مسافتی حدود 30 کیلومتر را طی کنید. پس از حمیدیه شهر "کوت سید نعیم" محل تولید انواع سبزی مکان مناسبی است برای خرید سبزیجات تازه. در ادامه رودخانه کرخه از سوسنگرد هم می‌گذرد. شعبه‌ای از آن نیز از درون شهر عبور کرده و در غرب و جنوب غربی شهر، به دو رود "سابله" و "مالکیه" منشعب می‌گردد. پیش از ورود به سوسنگرد دو مسير پیش رو دارید. جاده اي كه شما را در مسير شهرهاي "هويزه" و "رُفَيِع" قرار خواهد داد و ديگري كه راه را به سوی بستان، دهلاويه، چزابه و فكه هدايت می کند. البته مسیر حرکت شما در این محور گردشگری جاده ی بستان است. اما بهتر است بدانید که هویزه در 15 كیلومتری جنوب غرب سوسنگرد و 72 كیلومتری غرب شهر اهواز قرار گرفته است. تالاب زیبای هورالعظیم، مزار شهدای هویزه، قدمگاه ابوالفضل العباس، قدمگاه ابراهیم الخلیل و مقبره ۴۰ عالم جلیل القدر جاذبـه های مهم این منطقـه هستند، همچنین بزرگترین باغ وحش استان خوزستـان از جمله مکان های مهم برای بازدید گردشگران به حساب می آید. شهر رُفَیِع نیز در این مسیر با داشتن بازارچه ی مرزی و مرکزیت هنرمندان و صنعتگران بوریا باف قابل توجه است.

«بَردیِه» و ضیافتی در«مُضیف»

به مرکز شهر سوسنگرد که نام قدیمی اش خَفاجیِه بوده می رسید. در مسیر سوسنگرد به شهر بُستان، پس از گذشت مسافتی حدود 4 کیلومتر، به روستای «بَردیِه» می رسیم. دیاری دیگر از سرزمین مردمان عرب با ویژگی های قومی و قبیلـه ای خاصّ. نام روستا برگرفته از گیاه «بَردی» است که در منطقه روئیده می شود. در سمت راست جاده و در فاصله ی یکصد متری، مسجد روستا، در مجاورت جاده و چند قدم آن طرف تر سازه ای مشاهده می کنید که گویی در گوشه ای پنهان شده. نام محلی آن مُضیف» به معنای محل ضیافت است و در میان اعراب "میهمان خانه" تعریف می شود. سازه ای از گیاهان بومی منطقه (گیاه نی) که یادآور سکونتگاه-هایی از دورترین قرن های تاریخ است. میزبان میهمان خانه ی پیش رو "کاظم حیدری"، پدری آرام و مهربان است که با همراهی پسرانش شما را به ضیافتی از جنس دیروز فرا می خوانند. شکل ظاهری، ارتفاع بنای مُضیف و دو مناره ی قرینه در دو طرف، اشتیاق زیادی برای دیدن درون آن ایجاد می کند. برای وارد شدن از در کوتاهی که در وسط قرار گرفته وارد شوید. آنچه در نگاه اول توجه شما را جلب خواهد نمود ستونهای بلند و عظیم و تاقهایی است که ابهت خاصّی را در این فضا ایجاد کرده اند و پوششی از بوریا که سقف و قسمتی از دیواره ها را محافظت می کند. دیواره های مُضیف از نی هایی پوشیده شد که بسیار هنرمندانه در کنار یکدیگر چیده شده اند، به گونه ای که جریان لطیف باد را در گرمای تابستان به جسم و روح میهمانان منتقل می کنند و پنجره های مشبک در دو طرف ورودی و انتهای مُضیف زیبایی نور خورشید را از روزنه ها به درون انعکاس می دهند. کف پوش میهمان خانه از فرش های دستبـاف قدیمی که با دستان هنرمند زنان عرب به رنگ نشسته اند و بوسیله ی بالشت-های دوره چین مزین شده است. امّا سرخی زغالهای گداخته در اجاق چهارگوش وسط مُضیف بر میهمانان روی می نمایاند. گویی حرارت آن با گرمای محبت صاحبانش درهم آمیخته شده است. آنچه برای شما لذت بخش خواهد بود، ضیافتی است که میهمان را به نوشیدن قهوه ی تلخ عربی با فنجان مخصوص و دَلِه ای که در دست ساقی است فرا می خواند که البته آداب مخصوص به خود را دارد. حس خوبی است در فضایی قرار گیری که بند بندش از طبیعت پیرامون توست، آنگاه جریان زندگی را در آن خواهی یافت، با سنتهایی کهن که زود رو به فراموشی نهاده می شوند. اگر چه به دیدنش بروید زنده خواهد ماند. میهمان نوازی عرب ها زبان زد است و کدبانویی و دست پخت زنان کوشا و زحمت کش با انواع خوراکی های سنتی، نان محلی: خُبُز، طاباگ سیاح، کره حیوانی، خرما، ماهی کباب، حَشو و ... خاطره ای لذیذتر به یادگار می گذارند.

مشهد شهیدان

 روستای بَردیِه را که به سوی بستان ترک کنید با طی کردن  3 کیلومتر پس از بَردیِه، به دهلاویه می رسید. بستان در ۸۵ کیلومتری شهر اهواز در مجاورت استان میسان عراق و شهر العماره قرار گرفته است. یادمان شهید مصطفی چمران، بنیانگذار ستاد جنگ‌های نامنظم در جنگ ایران و عراق که در سی و یک ام خرداد ماه ۱۳۶۰ در مسیر دهلاویه - سوسنگرد قرار دارد. وی بر اثر اصابت ترکش خمپاره به پشت سرش شهید شد. 

اُم الدِبِس و ميشداغ

مقصد بعدی منطقه شكار ممنوع ا"ُم الدِبِس" و "ميشداغ" است. فاصله زمینی جنوبی ترین نقطه منطقه تا شهر بستان و سوسنگرد به ترتیب، حدود 5 و40 کیلومتر می باشد. تپه های شني و جنگلي اُمُ الدِبِس حد فاصل مزارع کشاورزی شمال رودخانه کرخه، بستان و جنوب کوههای میشداغ قرار دارد و از شرق به تپه ماهورهای چزابه در نزیکی مرز عراق منتهی می شود. اينجا روزگاري مسير حركت رزمندگاني بود كه براي دفاع از مرزهاي ايران و در نبردهایی بی امان جانشان را همانجا رها کردند. شرایط اقلیمی منطقه تحرک شنهای روان را بدنبال داشته تا اينكه با طرحی در سال 64 با مالچ پاشی و درختکاری به تثبیت رسیدند. پوشش گياهي منطقه با درختان و درختچه های مقاوم کهور استبرق، آکاسیا ویکتوریا، گزشاهی و ... در کنار تپه های شنی منظره ی متفاوتی را پیش روی گردشگران قرار می-دهد. این منقطه از ديرباز زيستگاه آهوان زیبا بوده و در كنار اين گونه، پستاندارانی همچون روباه، کفتار، شغال، گرگ، گراز و انواع جوندگان زندگی می کنند. با گذر از جاده میانی جنگل های اُمُ الدِبِس، به رشته تپه های میشداغ می رسید. از تپه ها که بالا بروید در پشت سر خود منطقه ای پوشیده از تپه های رملی و درختان متراکم مشاهده خواهید کرد. ارتفاعات میشداغ را به سمت شمال غربی که پشت سر بگذارید، دشتی باقی مانده از جنگل های اُمُ الدِبِس، با روستایی به همین نام در مقابل شماست. اگر از محلی ها درباره وجه تسمیه اُم الِدبِس بپرسید، می-گویند: به معنی «مادر شیره خرما» است و این برگرفته از ماجرایی است که در این منطقه اتفاق افتاده است. بافت روستایی، دیدن منظره ی آن و فرهنگ جدیدی که خیلی ها تا به حال ندیده اند خالی از لطف نیست.

از اُم الدِبِس كه به سوی میشداغ بروید حتماً ردپای عشایر و البته گاهی گله های شتر را می بینید. میشداغ از توابع شهرستان شوش است که در غرب رودخانه کرخه قرار گرفته، از شمال به روستای بیت راشد، از جنوب به روستای ابوحلاج، از شرق به تپه ماهورهای الله اکبر و از غرب به تنگه چزابه در مرز ایران و عراق و در بخش شمالی  به دشت چنانه و امتداد جنوبی آن به دشت عباس و دشت فکه و رقابیه محدود می شود.

آنچه که در این سفر به جذابیتهای مسیر می افزاید، پوشش متنوعی از گیاهان بومی و عمدتاً: نیزارها، گز، استبرق کهورک، رَملیک و... است که به نوبه خود دیدنی هستند و گونه های حیات وحش از تيهو، درنا، عقاب، جغد كوچك، بزمجه بياباني، مار افعي شاخدار عربي، قوچ و ميش، بزكوهي، آهو، سمور و بسیاری دیگر که آسمان و زمین این منطقه را با رنگ خود زنده نگه می دارند.

در نهـایت چنانچـه قصد ادامه ی سفر از میشداغ به پیش تر از آن را دارید، شما وارد شهرستـان شوش به عنوان پایتخت هخامنشیان می شوید و برنامه ریزی برای آن مسیر نیازمند وقت دیگری خواهد بود. 

خراطی خوزستان ریشه در زندگی دارد

 

مجتبی گهستونی: در خوزستان و شهر دزفول محله ای به نام خراطان وجود دارد که حاکي از حضور تعداد زيادي خراط و قدمت اين حرفه دارد. اين محله قسمتي از یک بازار قدیمی است. 

خراطي چوب يكي از صنايع دستي سنتي ايران است كه از قرن ها پیش در ایران رواج داشته و در مناطقی همچون خوزستان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان، کردستان، کرمان، گیلان، اصفهان و مازندران رایج است.

بقایای نقش برجسته‌های کاخ داریوش در تخت جمشید نشان می‌دهد که تخت و چهار پایه و عودسوز آن به شیوه خراطی تهیه شده‌است. شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تاثیر مهارت خراطان ایران قرار گرفته و سخن گفته‌است. حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته‌اند از آن به خوبی بهره برداری کنند.

ماده اوليه ي خراطی چوب گردو، نارون، توسكا، زبان گنجشك، بيد، چنار، چوب سفيد، كهور گلابي، كيكم و… مي باشد که البته صنعتگران رشته خراطی در دزفول نوعي چوب به نام "جغ" را مورد استفاده قرار مي دهند. از ديگر مواد اوليه ي مصرفي در صنعت خراطي مي توان سريشم، لاك الكل و لاك سلولزي را نام برد.

هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. سابق بر این دستگاه خراطی مشتمل برچند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته می‌شد و در حال حاضر در كارگاه ها از دستگاه هاي خراطي برقي نيز استفاده مي شود.

انتخاب نوع چوب در ارتباط با كالاي توليدي، برش چوب به وسيله ي اره ي نواري و رنده به اندازه ي مورد نياز، بستن چوب بريده شده به دستگاه خراطي و گرد كردن آن و يا اصطلاحاً به صورت نيمه كاره درآوردن آن، تكميل كار نيمه كاره و پرداخت قسمت خارجي آن توسط سمباده سپس كيلركاري و عرضه به بازار مراحل توليد در كارگاههاي خراطي محسوب می شوند.

در دزفول خراطی های هنر دست عبدالرحیم فروتن به دلیل مرغوبیت اثر، مهر اصالت یونسکو را دریافت کرده است. مهر اصالت به نماد و نشانی از سوی یونسکو و انجمن توسعه و ترویج صنایع دستی گفته می‌شود که در سال 2000 برای نخستین بار پایه‌گذاری شد.

عبدالرحیم فروتن صنعتگر برجسته رشته خراطی با اشاره به اینکه بیش از ۴۰۰ سال است که خراطی در دزفول یکی از مشاغلی می باشد که نیازمندیهای مردم دزفول و شهرهای استان را تامین می کند گفت: محصولات خراطی که از قدیم و تا به اکنون جز تولیدات این شغل می باشد از قبیل روروک، وردنه، گوشت کوب، چوب لباسی، پایه میز، تیرک (پهن کردن خمیر برای نان تیری)، دسته تیشه، چوگته، دسته چکش و قسمت های دستگاه لنگ بافی و سجاده بافی و … است.

وی افزود: خراطی با همه چوب ها امکان پذیر است، بدین صورت که هر چوبی نسبت به رنگ و سختی آن برای کارهای متعدد استفاده می شود. اما خراطهای دزفول بیشتر از چوب هایی استفاده می کنند که در منطقه دزفول و حومه پیدا می شود مثل کنار، جغ، نارنج، زرد آلو، آکلیپتوس، چنار، توت، کویره، ابریشم هندی و چوب بید و استفاده می کنند.

عبدالرحیم فروتن اظهار داشت: از سال های گذشته تاکنون توانستم قدم های جدیدی بردارم که علاوه بر کارهای قدیم که همگی کاربردی بوده کارهای هنری با اشکال مختلف و جدید که همگی از فکر و خلاقیت خودم بوده است را انجام داده ام.

گفتنی است بخشی از کارهای خراطی علاوه بر کاربردی بودن جنبه دکوری هم دارد مانند انواع کاسه و شکلات خوری، قندان، گلدان و … بعضی از آنها از قبیل انواع منبرها در مساجد و حسینیه ها، ضریح های چوبی و شیدانه نیز جنبه مذهبی دارند.

در ضیافت جنوبی؛ اندرحکایت سفر به دشت آزادگان

 

مجتبی گهستونی - منصوره رضوی

آغازگر سفری در همین حوالی هستیم. سفر به دیاری کهن که شناسنامه­اش از دوردست­ها تا کنون نشان از قرن­ها و سال­هایی پنهان شده در دل تاریخ دارد. تکاپویی از انسان که با طلوع هزار باره­ی خورشید بیدار شده، در سکوت و هیاهوی طبیعت نقش یافته و با غروب آفتاب به خواب می­رود. امّا سپیده­دمی دیگر در انتظار اوست... و شاید رفتن ما روشنایی­بخش این انتظار باشد. به سوسنگرد می­رویم. شهری از حماسه که هر چند هشت سال­ روزهای پی در پی جنگ بی­امان ایران، آتشی بر قلب پردردش پدیدار نمود امّا دیدنی­هایش چشم انتظار نگاه گردشگرانی­ است تا با افق پرمهر مردمان این دیار، سرود همنوایی را بر قلب و روح این سرزمین مرحمی باشند. می­رویم تا صدای پای کرخه را بشنویم. تاریخ را در عمارتی قدیمی بیابیم. مقابر مقدس و یادمان شهدا را به صلواتی ختم کنیم، تالاب هورالعظیم و آب­تنی گاومیش­ها، زیبایی­های صحرا، جنگل «اُم الدِبِس» و ....

همکاری تشکل های مردم نهاد خوزستان در برنامه های نوروزی

تشکل های مردم نهاد خوزستان در حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان از تمام ظرفیت خود برای خدمات دادن به گردشگران نوروزی سال 1394 استفاده می کنند.

مشاور مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان در امور تشکل های مردم نهاد گفت: در خوزستان به دلیل احساس وظیفه ای که انجمن های دوستدار میراث فرهنگی و گردشگری برای تحقق بخشیدن به اهدافشان دارند و با توجه به همکاری های متقابل آنان با ادارات میراث فرهنگی شهرستان ها و فرمانداری ها شاهد حضورشان در انواع برنامه های نوروزی هستیم.

مجتبی گهستونی افزود: بر اساس اخبار دریافتی از انجمن های مردم نهاد حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری در سرتاسر خوزستان شاهد تهیه و انتشار نقشه و راهنمای گردشگری، راه اندازی غرفه محصولات صنایع دستی و غذاهای محلی، استقرار راهنمایان گردشگری در بناها و محوطه های تاریخی و طبیعی، تهیه دی وی دی و... از طرف انجمن های دوستدار میراث فرهنگی و گردشگری هستیم.

وی افزود: شخصا به عنوان مشاور در امور تشکل های مردم نهاد از طرف مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان در ستاد اجرایی خدمات سفر خوزستان مستقر هستم و اخبار مربوط به فعالیت های انجمن های مردم نهاد را پیگیری می نمایم.

مشاور مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان یادآور شد: مشارکت تشکل های مردم نهاد استان خوزستان در رونق بخشیدن به صنعت گردشگری همواره مورد تاکید دولت تدبیر و امید بوده است. با عنایت به تاکید ریاست محترم ستاد مرکزی هماهنگی خدمات سفر کشور و همچنین استاندار محترم و رییس ستاد اجرایی خدمات سفر خوزستان مبنی بر نقش و اهمیت مشارکت تشکل های مردم نهاد، در قالب تعامل و همکاری های بین بخشی با عوامل اجرایی ستاد خدمات سفر استان در امر خدمت رسانی مطلوب به مهمانان و گردشگران نوروز 1394، کلیه تلاش ها و زحمات انجمن ها به منظور لحاظ نمودن آن در گزارش عملکرد عوامل اجرایی ستاد خدمات سفر استان پیگیری می شود.

در حال حاضر بالغ بر 20 تشکل مردم نهاد در حوزه های سه گانه در برنامه های نوروزی خوزستان در شهرهای اهواز، آبادان، ایذه، حمیدیه، دزفول، شوش، رامهرمز، باغملک، شوشتر، مسجدسلیمان و... همکاری دارند.

گورستان های عجیب و غریب!

 

در کشورمان گورستان هایی وجود دارد که سنگ قبرهایشان شکل و شمایل شگفت انگیزی دارند.

انسان از زمانی که خود را شناخت با قراردادن تکه ای سنگ ، چوب یا برجسته کردن خاک، محل دفن همنوع از دست داده اش را مشخص کرد. تعلق خاطر انسان به همنوع و زندگی اجتماعی در طول زمان باعث به وجود آمدن گورستان ها شد. به این ترتیب زمانی که انسان توانست ابزار را به کار گیرد، از آنها برای ساختن سنگ گور هم استفاده کرد و اشکالی را به وجود آورد که امرزی بقایایش را در تعدادی از گورستان های تاریخی کشورمان می توان دید. در این مقاله به تعدادی از گورستان های متفاوت و عجیب کشورمان سر زدیم تا از نزدیک با آنها آشنا شویم.

شیرهای سنگی در گورستان

شیرها همیشه جایگاه خاصی نزد انسان ها داشته اند؛ چرا که این گربه سان بزرگ همیشه نماد قدرت بوده. شیر ها تا جایی مورد توجه قرار گرفته اند که حتی پایشان به گورستان ها هم باز شده. در گورستان کهباد (شهسوار) بختیاری ها می توان حدود 80 نمونه از شیر سنگی ها را دید. این شیرها از.....