مجتبی گهستونی

با گذشت بیش از سه ماه از حضور مدیرکل جدید میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان حرفها و روایت های متعددی درباره حال و آینده این اداره کل و سرنوشت نابه سامان میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری که محصول سالها اتخاذ تصمیم های ناکارآمد است مطرح می شود.

پیش از هر پیش داوری توسط خوانندگان موافق و مخالف باید عرض کنم یکی از بدبختی های جامعه در حال توسعه ما، نداشتن آستانه تحمل برای شنیدن حرف حق از سوی بسیاری افراد است. هر کسی با خواندن این نوشتار ممکن است تفسیر خود را صادر نماید. لذا تاکید می کنم آنچه که نوشته ام درد و دل های یک روزنامه نگار و فعال میراث فرهنگی است و نه درد و دل کسی که خواهان باج، فرصت و مقام طلبی می باشد. اینجانب به نوبه خود متاسفم که بسیاری از اطرافیان او از اینکه من در یادداشت اولیه ام به مدیرکل تازه واردی چون او در حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری توصیه هایی کردم ابراز نگرانی کردند و آن یادداشت را به مثابه یک تخریب قلمداد کردند. البته خوب می دانم که شخص مدیرکل هم از آن یاداشت نگران شدند. از ایشان که تمایل دارد در هیبت روشنفکری قد علم کند انتظار می رود اطرافیانش را به سعه صدر دعوت کرده و تحملشان را بالا ببرند و فکر حذف و حاشیه سازی صدای منتقد دلسوز را به هر قیمتیی از ذهن خود دور کنند.

تصمیم داشتم در این نوشتار به فرصت ها و تهدیدها، نقاط ضعف و قوت میراث فرهنگی، صنایع دستی، گردشگری، یگان حفاظت و سرمایه گذاری خوزستان بپردازم ولی ترجیح دادم که درد ودل دیگری مطرح کنم و در روزهای آینده نوشنار اصلی خود را نشر بدهم.

مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان که پیش تر در حوزه هنر و البته با مشارکت و همیاری هنرمندان موفقیت هایی کسب کرده بود اکنون با حجم گسترده ای از مشکلات و کارهای انجام نشده در حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان مواجه است. او که شناخت کافی از حوزه سه گانه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری نداشت اکنون با سردرگمی های فراوانی مواجه است.

مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان که تاکنون موفق نشده اعتماد تشکل های مردم نهاد کارآمد و خلاق و البته رسانه های موثر را جلب کند، بدون کمتر اعتمادی به اطرافیان، حلقه ای را به عنوان هاله دور خود جمع نموده تا بدون توجه به افکار عمومی و نظرات دیگران، انتظار روزهایی را می کشد که شاید برای او برگ برنده ای محسوب بشود.

مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان خوب می داند که انتظار از او بالاست، بسیاری که او را می شناسند خوب می دانند که او نباید شکست بخورد. البته بسیاری از یاران و دوستان و همکاران قدیمی اش خوب می دانند که گاهی خودکامگی و خودرایی و آرمانگرایی کار دست او می دهد. البته اگر این شانس را داشته باشد که نگاهی همراه با واقعیت را در طول مدیریتش دنبال کند و دست همکاری برای همه دراز نماید و فقط و فقط به حوزه سه گانه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری اندیشه نماید می توان امیدوار بود که موفقیت هایی نصیبش شود.

نکته بعدی اینکه رسانه های استانی و ملی و فعالان حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری حق دارند که با مدیرکل گفت وگو کنند و نقطه نظرات او را بشنوند. شنیدن صدای پیامگیر در صورت امکان پیام بگذارید"، "برقراری ارتباط امکان پذیر نیست"، "فعلن در جلسه ام"، " خسته ام" و یا حتی پاسخ ندادن و از دسترس خارج کردن و... خوشایند مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری نیست.

متاسفانه در سفر اخیر 13 خبرنگار حوزه میراث فرهنگی و گردشگری به خوزستان نه تنها مدیرکل و معاونین، حتی در شهرستانها نیز روسای پایگاهها و بعضی مدیران ادارات شهرستان نیز حضور نیافتند و از فرصت گفت و گو با آنها و شنیدن نقطه نظرات خبرنگاران تخصصی حوزه میراث فرهنگی خود را محروم کردند. حتی در این سفر درایت به خرج ندادند تا افراد کارشناس و آشنا به کل خوزستان را از درون مجموعه میراث فرهنگی همراه آنان کنند. متاسفانه عدم حضور خبرنگاران و فعالان رسانه ای خوزستان در کنار خبرنگاران تهرانی مصداق واقعی مرغ همسایه غاز است را اثبات کرد. بهانه اینکه انجام این سفر از سوی پژوهشکده باستان شناسی انجام گرفته و ما در خوزستان فقط یک کارمند اداره، ماشین و خوابگاه را برای آنها فراهم کردیم دیگر قدیمی شده است. البته خوب می دانم که تعامل استان خوزستان با پژوهشکده باستان شناسی و بالعکس در بسیاری جهات وجود داشته که این مهم خود جای نگرانی دارد.

جناب مدیرکل محترم حضور فردی چون شما باید بیش از هرچیز باعث رفت و آمد بزرگترین باستان شناسان، مرمت گران، پژوهشگران، کارشناسان و... در حوزه های سه گانه از برای کمک به خوزستان باشد. در میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان بیش از آنکه کارهای نمادین و جشنواره ها و فستیوال ها و شوها نتیجه بدهد، انجام بررسی شناسایی، مرمت، کاوش، جلوگیری از حفاری های غیر مجاز، مستندنگاری، احیا رشته های منسوخ صنایع دستی، پژوهش، زیر سازی، رفع موانع حقوقی، تملک، و... نتیجه بخش تر خواهد بود.

همواره به مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان تاکید شده که با بدنه کارشناسی ارتباط موثری برقرار کند و نقطه نظرات آنها و دیگر افراد را بشنود. متاسفانه در سه ماه گذشته ایشان نه با بسیاری از کارمندان اداره کل دیدار داشته و نه در بسیاری از نیروهای شهرستانی ایشان را دیده اند تا از نزدیک با او به گفت وگو بنشینند.

اگر مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان بر عکس آن سالهای اول مدیریت خود در اداره کل فرهنگ و ارشاد عادت داشت که دست به انتصاب های زود هنگام بزند قبل از انتصاب خود در میراث فرهنگی خوزستان مدعی شد که با تامل بیشتری دست به تغییرات مفید خواهد زد. اما در انتصاب معاونت صنایع دستی متوجه شدیم که اقدام به انتصاب عجولانه ای زد که نشان از هوشیاری مدیرکل نیست. البته انتصاب بخشی از مشاوران غریبه با حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان هم نمی تواند چندان کارساز باشد.

البته در روزهای اخیر شایعات فراوانی در خصوص انتصاب در معاونت های میراث فرهنگی، گردشگری و سرمایه گذاری مطرح و اسم های مختلفی نقل گردید. از مدیرکل میراث فرهنگی انتظار می رود که تمام گزینه های موجود را بررسی کامل کرده و سپس دست به تغییر بزند. تغییر لازم است اما نه به هر قیمتی.

در روزهایی که او و بعضی همکارانش کوله بارشان را می بندند تا به صربستان بروند که خوزستان را در آنجا معرفی کنند درخواست می شود که با شناختی کامل خوزستان را معرفی کنند. با نگاهی به لیست مسافران بلگراد خوب می توان متوجه شد که شناخت آنان از خوزستان بسیار سطحی و پیش پا افتاده است. از حداکثر مسافران یک هفته ای به این کشور انتطار می رود که حرفهای تازه تری را یاد گرفته و به گونه ای به تبلیغ خوزستان برآیند که در حد و اندازه عظمت خوزستان باشد. باید منتظر نشست تا ببینیم در نهایت چه کسانی عازم سفر به سرزمین بلگراد خواهند شد و در نهایت چه آورده ای به همراه خواهد داشت؟

قابل توجه عقلای جمع اینکه در آینده جشن راهنمایان گردشگری ایران برای نهمین سال برگزار می شود و به روال هر سال، بخشی از راهنمایان توانمند خوزستان حضور پیدا می کنند برنامه اداره کل برای حمایت از این قشر چیست؟

سخن آخر اینکه وضعیت بناها و محوطه های تاریخی خوزستان از نظر مرمت، حفاظت در بسیاری از شهرها دور از شان است. مناطق گردشگری خوزستان نابه سامانی های فراوان خود را دارد. بسیاری از صنعتگران خانگی شناسایی نشده اند، حمایت مالی و معنوی از صنعتگران باعث انتقاد فراوان از آن شده است. دلالان فراوان در خانه صنعتگران ناآشنا به سیستم اداری در دورترین مناطق خوزستان باعث شده تا صنایع دستی خوزستان به نام استان های دیگر فروش برسد.

+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۴ بهمن۱۳۹۴ساعت 17:14 توسط مجتبی گهستونی |

http://taryana.ir/files/pedaran_madaran_ghesegoo_94_01/pedaran_madaran_ghesegoo_94_03.jpg

اختتامیه دومین جشنواره مادران و پدران قصه‌گو شامگاه شنبه دهم بهمن‌ماه در سینما هلال اهواز برگزار شد.

مجتبی گهستونی دبیر این جشنواره با بیان اینکه قصه در حال فراموش شدن است، گفت: امروز ورود تکنولوژی به دنیای مدرن باعث کمرنگ شدن قصه‌ها شده است، در حالیکه ما قصه‌های فراوانی را از زبان مادران و مادربزرگ‌های خود و حتی پدران و پدربزرگ‌هایمان شنیده‌ایم و وظیفه داریم این قصه‌ها را حفظ و به نسل بعد منتقل کنیم.

به گفته دبیر و سخنگوی انجمن میراث فرهنگی تاریانا این قصه‌ها انواع مختلف داشته‌اند. بعضی عاشقانه و بعضی حماسی و پهلوانی بوده‌اند. برخی قصه‌ها جنبه اسطوره‌ای داشته و بعضی به روایت‌های مذهبی می‌پرداختند. گهستونی در ادامه بیان کرد: انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا در دهمین سال فعالیت خود با همکاری اداره کل ارشاد خوزستان به برگزاری دومین جشنواره مادران و پدران قصه‌گو همت کرده؛ چرا که توجه به قصه، توجه به فرهنگ عامه و ادبیات شفاهی است. ما بسیاری از آموزه‌های خود را از طریق قصه می‌توانیم به نسل بعد منتقل کنیم.

دبیر جشنواره مادران و پدران قصه‌گو، تحکیم قومیت‌ها را از مهمترین رسالت‌های این جشنواره دانست و افزود: قومیت‌های مختلف عرب، شوشتری، دزفولی، بهبهانی، بندری و بختیاری و حتی هموطنان اقلیت مذهبی در خوزستان زندگی می‌کنند که هر کدام به لهجه و زبان خود قصه می‌گویند، اما پایه و اساس قصه‌ها یکی است و قصه‌ها بهانه‌ای هستند که قومیت‌های مختلف به هم نزدیک شوند و از اشتراکات هم بگویند. به همین خاطر طی فراخوانی از شهرها و روستاهای مختلف استان دعوت کرده‌ایم تا برای حفظ قصه‌ها، مادران و پدران با گویش و زبان خود قصه بگویند و قصه‌هایشان را به دبیرخانه ارسال کنند.

http://taryana.ir/files/pedaran_madaran_ghesegoo_94_01/pedaran_madaran_ghesegoo_94_01.jpg

وی در این مراسم، عنوان کرد: دومین جشنواره مادران و پدران قصه ‌گو با هدف معرفی و رواج فرهنگ قصه‌ گویی و تشویق عموم مردم به پاسداشت از این میراث فرهنگی برگزار شد تا قصه ‌ها که بخش مهمی از میراث فرهنگی یک سرزمین را تشکیل می‌دهند، سینه به سینه از پدران به نسل حاضر رسیده، تا بدینوسیله  و نوجوان و جوان امروز قصه ‌ها را بشناسد. با این حال مادر و پدرها، نقش بسیار مهمی در انتقال قصه‌ ها به نسل جوان دارند.

گهستونی ادامه داد: قصه ‌ها به رویدادهای تاریخی، رزم‌ ها، بزم‌ ها، قهرمانی ‌ها، عشق و محبت، شادی و اندوه، آموزه‌ های دینی و اخلاقی و... توجه می ‌کنند و شکی نیست که قصه‌ گویی در فرهنگ سنتی ما قدمتی چند هزار ساله دارد. وی به آثار رسیده اشاره کرد و اذعان داشت: پس از انتشار فراخوان جشنواره، بیش از ١٠٠ اثر از سراسر استان و بیشتر از مناطق روستایی به دبیرخانه رسید که از این میان 23 اثر که با معیارهای جشنواره هماهنگ بودند، انتخاب شدند.

دیبر دومین جشنواره مادران و پدران قصه‌گو، یاد آور شد: آنچه در این جشنواره برای ما مهم است، قصه، نوع روایت و پندآموز بودن آن است و قومیت و زبان قصه برای ما مهم نیست. گهستونی اظهار کرد: اتفاقی که در جشنواره رخ خواهد داد این است که جشنواره امسال رقابتی نیست و از همه قصه گوها تجلیل و خلاصه ای از قصه ها پخش خواهد شد، اما در مدت زمان دیگری پس از برگزاری جشنواره همه قصه ها در دو سانس و به طور کامل در سینما هلال پخش می شوند.

در دومین جشنواره مادران و پدران قصه‌گو خوزستان همایون قنواتی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، اظهار داشت: روایات و داستان های قدیمی پشتوانه قوی برای حفظ هویت فرهنگی ما هستند و لازم است آنها را حفظ و تقویت کنیم.  همایون قنواتی گفت: این گونه برنامه ها که به فضای همدلی، همفکری و همراهی کمک می کنند، بسیار خوب و لازمند. به دلیل تنوع قومی که در استان خوزستان وجود دارد، قصه ها، داستان ها و تمثیل هایی نیز از اقوام مختلف وجود دارد و وظیفه ما این است که آنها را جمع آوری کنیم و در اختیار نسل های آینده قرار دهیم.

وی به شناسنامه دار نبودن قصه های قدیمی اشاره کرد و افزود: قصه های قدیمی مانند قصه های جدید شناسنامه ندارند و ما نمی دانیم این قصه ها و متل ها از کجا آمده اند و اولین بار چه کسانی آنها را روایت کرده اند، اما می دانیم که این قصه ها از گذشته به جا مانده اند و نسل به نسل و در هر دوره تغییراتی یافته اند و صیقل داده شده اند اما ماهیت آنها تغییر نکرده است. مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، در پایان خاطر نشان کرد: این روایات و داستان ها پشتوانه قوی هستند که برای حفظ هویت فرهنگی در اختیار ما گرفته اند و لازم است آنها را حفظ و تقویت کنیم.

از دیگر سخنرانان این همایش علی خانجانی نویسنده، پژوهشگر و از کارشناسان قصه گویی کشور بود که اظهار داشت: نگاه امروز به قصه گویی دیگر فقط جنبه سرگرمی ندارد و هر کس باید رفتار نویسی و گفتار نویسی برای اجرای قصه خود داشته باشد. قصه گویی که به قصه تازه دسترسی داشته باشد 50 درصد راه را رفته است. اگر قصه نو و تازه باشد قصه گو می تواند انرژی خودش را مدیریت کند. ما قصه ناگفته زیاد داریم. قصه گویی و قصه پژوهی در دنیا یکی از مولفه های اساسی برای مردم شناسی است.

وی با بیان این‌که شباهت میان قصه‌گویی و قصه‌نویسی تنها در خود واژه «قصه» است گفت: ارتباط مستقیمی میان قصه‌گو و قصه‌شنو وجود دارد و این دو با هم، قصه را پیش می‌برند، اما در قصه‌نویسی مخاطب غایب است و معلوم نیست قصه‌ای که نوشته می‌شود چه زمان به دست خواننده می‌رسد و او با قصه چگونه ارتباط برقرار می‌کند.

علی خانجانی با اشاره به این‌که قصه‌نویس هم باید چون قصه‌گو، رده سنی و میزان درک و فهم مخاطب را درنظر بگیرد، گفت: قصه‌نویس هم باید با دنیای کودکان و زبان و درک آن‌ها آشنا باشد اما حس و حال آنان را به هنگام خواندن قصه خود درنمی‌یابد در صورتی‌که در قصه‌گویی، ماجرا به گونه دیگری است. قصه‌گویی، یک جریان دوسویه است و قصه‌گو براساس حس و حال و شرایط روحی شنونده، قصه را جلو می‌برد.

این نویسنده با اشاره به این‌که برای گفتن قصه‌های نوشته شده باید فرآیندی طی شود، گفت: ابتدا باید قصه‌ها خوانده و ساده‌نویسی شوند. ابهام‌زدایی و بازنویسی یا بازآفرینی قصه‌ها از جمله مراحلی است که باید پشت سر گذاشته شود تا یک قصه نوشتاری به قالب گفتار درآید.

او به ضرورت توجه مسئولان ارشد نظام به قصه‌گویی اشاره کرد و گفت: بچه‌ها قصه را دوست دارند چون قصه، آن‌ها را به یک دنیای سحرآمیز می‌برد. صدا و سیما می‌تواند به تقویت قصه‌خوانی کمک کند. معلمان آموزش و پرورش می‌توانند با قصه آشنا شوند؛ قصه‌ها می‌توانند زنده بمانند اگر متولیان فرهنگی از این قالب، حمایت کنند.

در ادامه مراسم، طاهره گرمسیری کارشناس قصه گویی کانون پرورشی کودکان قصه پری و دریا را و فروغ شاکریان قصه بابا یوسف و خانم رحمانیان  از کارشناسان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان قصه کلاغ را برای برای حضار اجرا کردند، سپس بخشی کوتاهی از قصه های برگزیده برای حضار پخش شد و در پایان از 22 قصه گوی برگزیده شده تقدیر شد.

همچنین در این مراسم که ریکا اوماگاری رایزن فرهنگی ژاپن، پری یوش گنجی، حمزه ای، علی خانجانی و طاهره گرمسیری کارشناسان کانون پرورش فکری کودکان حضور داشتند، از حفیظ الله ممبینی داستان نویس و پژوهشگر ادبیات عامه و محمد نوروزی شاعر و داستان نویس تقدیر شد. در پایان با اهدا لوح تقدیر، تندیس و هدیه نقدی جشنوار از قصه‌گویان برگزیده این جشنواره شامل غانم سواری، علی یارزارعی، پاپی‌علی سبزی‌زاده، عبدالحسین پوراستاد، محمد شیخ‌جمالی، سیروس خان‌زاده، غلام‌علی طاهری، حیاتقلی فرخ‌منش، مرحوم خلیل مهرنیا، کریمی‌ نثاری، زینت توکل‌باندری، دولتی مختاران، صومه درویش‌بچاری، عبدالسید رشیدی‌پور، غلام‌رضا جلالی، طوبی حاجی‌پور، عبدالحسین لویمی، پریزاد رشیدی، رضا کرد، ماهپاره اژدریان، اسعد عسکری، رحیم اسکندری و محمدحسین چینی‌ساز، امیرهوشنگ عارفیان، سمیرا چاش، زهرا شریفات، بهنام اسکندری، نسرین جودکی قدردانی شد.

از دیگر بخش های جشنواره مادران و پدران قصه گو اجرای موسیقی به سرپرستی علی اویسی و اجرای آواز محلی توسط هنرمند نوجوان پژمان حسینی جهان بود.

+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۴ بهمن۱۳۹۴ساعت 15:21 توسط مجتبی گهستونی |

تنگ بتا با ۱۲ نقش برجسته ۸ و نیم متری و یک نقش یک متر و ۱۴۰ سانتی‌متری در ارتفاعات کوه دلا در شهرستان اندیکا در تیررس شکارچیان، حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان قرار دارد.

بر اساس بررسی‌هایی که باستان شناسان در دوره‌های مختلف داشته‌اند در اندیکای خوزستان نزدیک به ۷۰۰ محوطه و بنای تاریخی و باستانی شناسایی شده است.

در اندیکا اگر به طور میانگین برای هر ۱۰ اثر یک مراقب استخدام شود نیازمند ۷۰ نگهبان است. این در حالی است که اداره اندیکا با چهار نفر شامل رئیس، یک نیروی دفتری و دو سرباز وظیفه و تنها با یک خودرو اداره می‌شود.

ارتفاع اندیکا از سطح دریا بین ۱۶۰۰ تا ۲۸۰۰ است و با توجه به ناهمواری هایی که در شهرستان وجود دارد از نظر سرمایه‌گذاری در ایجاد زیرساخت ها برای میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری تلاشی صورت گرفته نشده است.

"تنگ بتا" از متفاوت‌ترین نقش برجسته‌های خوزستان محسوب می‌شود که با در نظر گرفتن نوع پوشش و آرایش موی سر این سنگ نگاره‌ها می‌توان گفت که همزمان با دوره اشکانیان و مربوط به الیمائیدها (حکومت محلی همزمان با اشکانیان که اندیکا جزئی از قلمرو آنها محسوب می‌شده) هستند.

 تنگ بتا در سال ۱۳۸۹ به شماره  ۲۵۹۸۹ در فهرست آثار ملی کشور به عنوان یکی از ۳۸ اثر تاریخی این شهرستان ثبت شده و شامل دو بخش است. یک تابلو که نقش یک نفر بر آن حجاری شده و در تابلو دیگر ۱۲ نقش برجسته دیگر وجود دارد. در این نقش برجسته ۱۲ نفری ۹ نفر هم قد و در بخش دیگر سه نفر قامت کوتاه تری دارند. در میانه نقش این ۱۲ انسان، کتیبه، گرز و پایه آتش دان دیده می شود.

مجتبی گهستونی دبیر و سخنگو انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان که در دی ماه از این نقش برجسته‌ها بازدید کرده است به خبرنگار مهر می‌گوید: نقش برجسته های تنگ بتا در ارتفاعات شهرستان کوهستانی اندیکا واقع شده‌اند و هیچ تضمینی مبنی بر این که این نقش برجسته ارزشمند توسط افراد مغرض، سودجو و نابلد تخریب نشود وجود ندارد.

گهستونی افزود: به گفته محلی‌های تنگ بتا، علی‌رغم همه سرکشی‌هایی که رئیس اداره میراث فرهنگی اندیکا انجام می‌دهد اما بخش‌هایی از این نقش برجسته‌ها توسط حفاران غیرمجاز و مخربان آثار تاریخی با انواع ابزار از جمله تفنگ، پتک و ابزار تیز به طمع وجود اشیاء قیمتی در دوره های مختلف تخریب شده است.

وی بیان کرد: مهارت در ریزه کاری ها توسط استادکاران الیمایی در تراشیدن این نقش‌ها، تنوع در پوشش ها، وجود پنج کتبیه به خط الیمایی در این اثر منحصر به فرد با مضمون ستایش و نیایش رب النوع ها و نفرین به معترضان، ضرورت ایجاد شرایطی مناسب برای معرفی نقش برجسته بتا و حفاظت از آن را ثابت می‌کند.

 

حفاظت بی‌مزد و منت

گهستونی به گفتگویی که با مردم داشته اشاره و بیان کرد: افراد محلی می‌گویند ما بابت مراقبت‌هایی که انجام می دهیم مزدی نمی‌گیریم و حتی نامه ای هم نداریم. اما چون این مکان زادگاه ما است از آن اثر مراقبت می کنیم. اما چون محل زندگی ما با نقش برجسته‌ها فاصله دارد در صورتی که متوجه تردد افراد در این کوهستان پهناور بشویم می توانیم مراقبت کنیم اما در غیر این صورت مسئولیتی متوجه ما بومیان نیست.

وی گفت: دومین بار است که از این نقش برجسته‌های ارزشمند بازدید کردم. میزان آسیب هایی که به صورت طبیعی در نتیجه عوامل جوی و میزان تعرض هایی که توسط انسان در تنگ بتا صورت گرفته است محسوس بود. به طور مثال تخریب نصف بدن تک نقش برجسته ای که ۲۰ متر با ۱۲ نقش برجسته دیگر قرار دارد نسبت به بازدید قبلی من بیشتر بود.

این فعال میراث فرهنگی گفت: میزان تخریب‌ها در پنج کتیبه تنگ بتا بسیار زیاد شده به گونه‌ای که بخشی از کتیبه‌ها قابل رویت نیستند. تعدادی از افراد سودجو با انواع ابزار تیز اقدام به نوشتن کلمات و اعداد نامفهوم بر روی کتیبه ها و نقش برجسته ها کرده اند.

سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان بیان کرد: با توجه به اینکه در منطقه تنگ بتا که در بالادست دشت شیمبار قرار دارد علاوه بر این نقش برجسته ها آثار دیگری همچون دو قلعه دختر و دزبرون، پل اشکانی نگین و انواع گوردخمه در نزدیکی هم قرار دارد، خواسته بومی‌ها این بود که مسئولان اداره کل میراث فرهنگی خوزستان شرایطی را فراهم کنند تا از بومی‌ها به عنوان یگان حفاظت استفاده کنند.

گهستونی با اشاره به اینکه حفاری و تعرض معضل اصلی محوطه ها و بناهای تاریخی کشور محسوب می شوند گفت: در ۲ سال گذشته که نمایندگی میراث فرهنگی در اندیکا تشکیل شد و با توجه به گفت وگوهایی که مسئول اداره با بزرگان و معتمدان داشت میزان حساسیت جوامع ملی برای حفظ میراث فرهنگی بالا رفت و از تعداد تخریب ها و تعرض ها کم شد و حتی اطلاع رسانی مخبرین به قدری تاثیرگذار بود که چندین باند حفاری غیرمجاز شناسایی و کشف شد.

با توجه به وجود آثار متعدد الیمایی به عنوان یک دوره خاص در تاریخ ایران، پیشنهاد می‌شود که سازمان میراث فرهنگی کشور، پژوهشکده باستان شناسی، اداره کل میراث فرهنگی خوزستان و سایر ارگانها به موضوع میراث فرهنگی و جاذبه های گردشگری و تنوع صنایع دستی در خوزستان توجه ویژه‌ای داشته باشند. اما به طور خاص درباره نقش برجسته‌ها و کتیبه‌های تنگ بتا موضوع مستندنگاری آنها به روش اسکن لیزر و تعیین عرصه و حریم آثار یک ضرورت همگانی است.

همچنین برگزاری انواع همایش برای دهیاران، بخشداران و اعضای شوراهای شهر و روستا در جهت آگاه سازی هرچه بیشتر برای نگهداری بهتر از آثار تاریخی و بهره وری مناسب از سایر جاذبه ها در دستور کار قرار بگیرد.

+ نوشته شده در دوشنبه ۲۸ دی۱۳۹۴ساعت 10:8 توسط مجتبی گهستونی |

باوجود پتانسیل‌هایی که برای توسعه گردشگری آبی در خوزستان وجود دارد بی توجهی مسئولان سبب شده تا بخش عمده ای از این ظرفیت بدون استفاده باقی بماند.

 در حالی که خوزستان برخوردار از پنج رودخانه بزرگ و مهم، سه تالاب ملی، یک تالاب بین المللی، پنج سد بزرگ و برخوردار از 300 کیلومتر ساحل دریایی است و همواره تاکید می شود که خوزستان به قطب گردشگری آبی تبدلیل خواهد شد.

در خصوص تبدیل خوزستان به قطب گردشگری آبی تنها اقدامی که صورت گرفته است می توان به برنامه های استانداری خوزستان برای رونق تفریحات آبی در استان خوزستان اشاره کرد که به گواه فعالان محیط زیست و عده ای دیگر به دلیل نوع ساخت و سازها نقض آشکار، تعهدی و تعرض به حریم بستر رودخانه های خوزستان است.

در این راستا 7پروژه گردشگری در حوزه رودخانه کارون، بهمنشیر و تالاب شادگان اجرا می شود و در مجموع5  طرح گردشگری نیز از مقطع اهواز تا شهرستان کارون، یک طرح در جزیره شادمانی آبادان و یک طرح نیز در شهرستان شوشتر اجرا می شود.از جمله اینکه در رودخانه کارون در مقطع اهواز بناست 11 اسکله قایقرانی و رستوران ها به همراه پارکینگ و تآسیسات وابسته احداث شود.

آنچه که باعث شده است تا از خوزستان به عنوان قطب گردشگری آبی نام برده شود برخورداری از فرصت های بی شمار در حوزه آب است به گونه ای که قدیمی ترین و با  ارزش ترین سازه های آبی ایران در خوزستان قرار دارد و به عنوان میراث جهانی به ثبت رسیده اند.

باوجود همه پتانسیل هایی که در خوزستان وجود دارد این استان ثابت کرده که در جذب و گردش درآمد برای اهالی خود کارنامه درخشانی ندارد.

در همین خصوص دبیر و سخنگو انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان به CHN گفت: با استقرار دولت یازدهم و انتصاب استانداری توانمند و خلاق برای خوزستان، موضوع رونق گردشگری خوزستان در اولویت گرفت.

مجتبی گهستونی افزود: .....


ادامه مطلب
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۰ دی۱۳۹۴ساعت 12:34 توسط مجتبی گهستونی |

زوج نقال و شاهنامه خوان ایران 

گزارش: مجتبی گهستونی

خوزستان نقالان و شاهنامه خوانان بی شماری دارد که برخی آوازه ملی دارند درعین حال مردمان خوزستان تاثیرپذیری زیادی از شاهنامه دارند. در این میان شاهنامه خوانان خوزستانی بر لزوم راه اندازی خانه نقالی در این استان تاکید دارند.

 "نقالی" یکی از جلوه‌های مهم و اصیل در نمایش‌های سنتی ایران است، که بر پایه سنت قصه خوانی و روایتگری استوار است. نقالی از دیدگاه متخصصان تاریخ نمایش جهان، یکی از سه عامل عمده پیدایش تئاتر یعنی آیین، تقلید و نقل است.

نقالی در میان هنرهای نمایشی ایران بر پایه درون مایه و شکل اجرا به سه گونه نقل داستان‌های شاهنامه، نقل قصه‌ها و افسانه‌های تاریخی و نقل وقایع دینی تقسیم می‌شود.

خوزستان نقالان و شاهنامه خوانان بی شماری دارد که برخی آوازه ملی دارند که از آن جمله می توان به فاطمه حبیبی زاد معروف به گرد آفرید، خانواده نوربخش احمدزاده طماسبی اشاره کرد. همچنین می توان از اردوان ظاهری بیرگانی و مهرانگیز قلاوند به عنوان زوج نقال شاهنامه خوان ایران نام برد.

برگزاری همایش‌های متعدد با محوریت نکوداشت فردوسی، برگزاری نقالی در نوروز و ماه رمضان و میزبانی سیزده ساله شوشتر از همایش استانی و ملی شاهنامه خوانی از جمله فعالیت‌های نقالان در استان خوزستان است که در شهرهای مختلف استان از جمله اهواز، اندیمشک، ایذه، اندیکا، دزفول، شوشتر، بهبهان، مسجدسلیمان، هفتکل، لالی و باغملک اجرا می‌شود.

حال، هنرمندان نقال و شاهنامه خوان، راه اندازی خانه نقالی و شاهنامه خوانی در خوزستان که سازمان میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی به دنبال راه اندازی آن در پنج استان کشور است را خواستار هستند.

اردوان ظاهری بیرگانی و مهرانگیز قلاوند به عنوان اولین زوج نقال و شاهنامه‌خوان ایران انتخاب شده‌اند چنانچه با اجرای نمایش‌های "رزم گرد‌آفرید"، "عروسی رستم" و " منم آرش" حضور موفقی در همایش‌ها و جشنواره‌های متعدد داشتند.

روش نقالی این زوج نقال و شاهنامه خوان به صورت گروهی و دارای میزانسن، تم و ضرباهنگ بهتر و بیشتر و شامل حرف‌های دو نقال با یکدیگر است. عده ای از کارشناسان امر از شیوه نقالی و شاهنامه‌خوانی جدید و نوی آنها، به عنوان تحولی در نقالی و شاهنامه‌خوانی یاد می ‌کنند.

آنها معتقد هستند:.....


ادامه مطلب
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۰ دی۱۳۹۴ساعت 12:27 توسط مجتبی گهستونی |

در گفتگو با محمود اعطا مطرح شد:

مجتبی گهستونی:

 "احمد محمود" در "زمین سوخته" خوزستان غریب بود و این نهایت نامهربانی مردم یک دیار با برجسته ترین نویسنده دیارشان است. غریبگی احمد محمود بیش از پیش زمانی برایم مشخص شد که راهی محله دوران کودکی اش شدم. همسایه ها کم و بیش می شناختند و عده ای هم حتی اسمش را نشنیده بودند. با این حال احمد محمود هنوز برای اهالی ادبیات نامی شناخته شده است به گونه ای که او را بر فراز قله های ادبیات داستانی ایران و جنوب قلمداد می کنند.

نام اصلی او "احمد اعطا" است که به دلیل علاقه اش به برادر کوچکتر نام او را برای فامیلی خود انتخاب می کند و در نهایت احمد اعطا به احمد محمود معروف می شود.  چندی پس از فرا رسیدن چهارم دی ماه، در خیابان سی متری (دکتر شریعتی) اهواز به منزلی رفتم که احمد محمود در آنجا متولد شد و اکنون دو برادر کوچکتر از او در آن زندگی می کنند. قرار بر گفت وگو با "محمود اعطا" را داشتم که از زبده ترین معلمان دبیرستان های خوزستان بود. هرچه باشد احمد ....


ادامه مطلب
+ نوشته شده در یکشنبه ۲۰ دی۱۳۹۴ساعت 12:23 توسط مجتبی گهستونی |

مجتبی گهستونی

شهر تبریز با پذیرایی از 700 هزار گردشگر در سال و همچنین برخورداری از زیرساخت ها و 35 درصد رشد گردشگری نسبت به سال قبل برای سال 2018 به عنوان شهر نمونه گردشگری دنیا معرفی شد. این در حالی است که در سال 1389 وقتی به سومین جشن راهنمایان گردشگری ایران در تبریز رفتم مدیرکل وقت میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری آذربایجان شرقی از کمبود گردشگر ورودی به استانش نگران بود و برگزاری جشن راهنمایان گردشگری را در "سَر ایران" به قال نیک گرفت. چرا را که از نظر او می توان اثراتش را به زودی مشاهده کرد. اما در دیگر سو و در جنوب غربی ایران، وضعیت میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری استان خوزستان اندرخم یک کوچه است و دورنمایی از آینده خوزستان در حوزه های سه گانه وجود ندارد.

در حدود دوماهی که میراث فرهنگی خوزستان دچار تحولاتی در حوزه مدیریت عالی شده است پرسش های بی شماری از ما به عنوان فعالان میراث فرهنگی، از آینده میراث فرهنگی خوزستان درباره وضعیت موجود و آینده مطرح می شود. پرسش هایی با عنوان "آیا مدیر کل جدید بهتر از مدیر قبلی است؟" و یا "آیا مدیر جدید برنامه ای دارد؟" و البته هر کسی از ظن خود پرسش هایی مطرح می کند.

بی شک نگارنده این نوشتار کسی است که نزدیک به 17 سال دکتر "خسرو نشان" را از زمان تصدی مدیرکلی در اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان می شناسد و به توانایی او در اداره کل حوزه فرهنگ و هنر واقف است.

وقتی صحبت از مدیرکلی جناب نشان مطرح شد سه دسته از دوستان و نزدیکانش مسائلی مطرح کردند. عده ای که می گفتند اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری برای خسرو نشان کوچک است و او باید به سمت بالاتری بیندیشد. عده ای دیگر از دوستانش فرقی برایشان نمی کرد که او در چه اداره کلی سمت مدیرکلی را دریافت کند، مهم برای آنها استفاده از توانایی های شخصیتی چون او بود. اما دسته سوم خوشحال بودند که شاید با آمدن دکتر نشان، اداره کل میراث فرهنگی خوزستان که در زمان تصدی "افشین حیدری" جان دوباره ای گرفته بود بتواند بیش از پیش سربلندتر شود.

اما بیان یک واقعیت خالی از لطف نیست. آن زمان که گزینه های دیگری برای جایگزینی حیدری مطرح بود برای اینکه گزینه های ضعیف بر مسند صندلی ننشینند گزینه ای به نام "نشان" مطرح شد و او با اصرار زیاد قبول کرد که در اتاق مدیرکل ساختمان شیرخوارگاه سابق و اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان فعلی جای بگیرد.  

آمدن نشان با استقبال فراوان همراه شد و عده ای هم که یا با او مشکل شخصی داشتند و یا اندیشه هایش را نمی پسندیدند با آمدنش نگران شدند.

باری به هرجهت با همه این مقدمه چینی ها و تاییدها نباید از مدیرکل فعلی میراث فرهنگی خوزستان این انتظار را داشته باشیم که بتواند برای اداره کل معجزه کند. دلیل این حرف ماموریت های گسترده ای است که در نهاد سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری وجود دارد و حتی خسرو نشان هم نمی تواند مشکلات آن را به طور کامل حل نماید. شاید هم عده ای با تابو و بت سازی های خود قصد دارند با حلوا حلوا کردن دهان ها را شیرین کنند. در حالی میراث فرهنگی را با ناز و ادا نمی شود حفظ کرد. باید برای دفاع از حق میراث فرهنگی لباس رزم به تن کرد و سلاح مذاکره را انتخاب نمود. 

البته از دکتر خسرو نشان هم انتظار می رود دهن بین نباشد و ضمن شنیدن سخنان همه افراد دلسوز و دست اندرکاران حوزه های مرتبط با سازمانی که فعلن او مدیرکلش است برنامه ریزی دقیق انجام دهد تا بخش عمده ای از مشکلات و موانع را متوجه شده و در صدد رفع آنها برآید. در غیر این صورت برای مدیری چون نشان که شناختی از عقبه این سازمان و نیروهایش ندارد خطرناک است که به یک باره با موارد غافل گیرکننده ای مواجه شود.

توصیه نگارنده این نوشتار به جناب نشان آن است که به عهد خود برای حفاظت از میراث فرهنگی و توسعه پایدار در حوزه گردشگری و حمایت از صنایع دستی وفادار باشد. دیدار با دست اندرکاران و فعالان این حوزه بدون اینکه ایشان فکر کند وقتش گرفته می شود توصیه ای است که متاسفانه مدنظر قرار نمی دهند. خب به هر جهت هر زمان که نگاه از بالا به پایین باشد چندان نتیجه بخش نیست. بهتر است به جای ژست های روشنفکرانه و نشان دادن قالبی متفکرانه به درون سیستم نفوذ کرده و خود با معاونان، کارشناسان، مدیران، حافظان، دوستداران دیدار کرده و با گوش ها و چشمانش بشنود و ببیند. در ضمن اگر کسی هم به ایشان احترام می گذارد به خاطر فروتنی و سابقه درخشان قبلی ایشان است و این دلیل نمی شود که در حوزه میراث فرهنگی فعال و کوشا باشیم ولی چشم روی آینده مبهم میراث فرهنگی ببندیم و اگر هم نقدی وارد شد اطرافیان فکر کنند که پای تخریب به میان آمده است.

قابل توجه جناب نشان اینکه حوزه فعالیت میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری با اداره کل فرهنگ و ارشاد تفاوت بسیار دارد. ایشان اگر در حوزه کار قبلی خود موفق بودند و با حمایت های فراگیر همراه بوده اند دلیل برآن نیست که حوزه فعالیت میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری را دست کم بگیرند و فکر کنند با پشت میز نشستن و حرکت نکردن می توانند به حل مشکلات آن از طریق کنترل از راه دور بپردازند. لذا بهترین کار این است که آستین ها را بالا زده و از نزدیک به بازدید از محوطه های باستانی و بناهای تاریخی برود و همچنین مناطق گردشگری و کارگاههای خانگی صنایع دستی را رصد نماید و در صدد رفع مشکلات و توسعه این حوزه ها برآید.

جناب آقای نشان الان که در حال مطالعه و شناخت از حوزه میراث فرهنگی هستید. اما چشم به هم برنید وقت می گذرد و برنامه ای برای حال و آینده میراث فرهنگی خوزستان نخواهید داشت. راستی به همه ثابت کنید که شما فقط تز نمی دهید و برنامه هدفمند دارید. چندی دیگر عید نوروز فرا می رسد و شما از یک ماه قبل درگیر ستاد نوروزی می شوید. این یعنی غفلت از سایر حوزه ها. بعد از عید نوروز هم فصل گرما می رسد و لابد شرایط آب و هوایی اجازه نمی دهد تا به درستی از محوطه ها و بناها محافظت شود. حالا هم که فصل سرما است و شرایط به گونه ای دیگر مانع از انجام بعضی تعهدها می شود.

راستی شما برنامه تان برای حفاظت از شهر تاریخی جندی شاپور و حفاظت و احیا بقعه یعقوب لیث چیست؟ برای جلوگیری از تخریب محوطه های که در محدوده احیای اراضی کشاورزی خوزستان است چیست؟ راستی از بافت های تاریخی خوزستان چه اطلاعی دارید؟ وضعیت سرمایه گذاری بخش خصوصی در حوزه های سه گانه چقدر رضایت بخش است؟ خبر دارید که محوطه های باستانی سراسر شرق خوزستان در حال به تاراج رفتن و تخریب شدن است؟ هیچ خبر دارید که محوطه های تاریخی غرب خوزستان به بهانه های واهی مورد تعرض قرار می گیرند؟ چه خبر از مناطق هدف گردشگری و روستاهای گردشگری؟ حال که اداره کل اقدام به ثبت میراث ناملموس مینماید برای احیاء آنها چه اقدامی خواهید کرد؟ برنامه شما برای ارتقای صنایع دستی خوزستان و شناسایی هزارتان صنعتگری که در شهرها و روستاها ناشناخته مانده اند چیست؟ برای تملک ها چکار خواهید کرد؟ برای حل موضوعات انباشته حقوقی و ایجاد یک هماهنگی بین واحدها برنامه ای دارید؟

جناب نشان بارها و بارها از بعضی نزدیکان شما شنیده ام که گفته اند خسرو نشان بیدی نیست که با هر بادی بلرزد. البته قرار نیست کسی باد و شما هم بید شوید. حمایت از شما که قطعن نیاز به کمک دارید وظیفه همه فعالان بخش های سه گانه است ولی بی توجه ای به افکار عمومی از نوع رسانه و فعالان حوزه های سه گانه برای شما که مثل هر مدیری می آید و می روید با روح دموکراسی سازگاری ندارد.

درست است که شما ذاتا آدم کم حرفی هستید و گاهی از این خصوصیت استفاده می کنید و فقط می شنوید و حرفی نمی زنید اما پاسخگو بودن وظیفه هر مدیر و مسئولی در هر جایگاهی است.   

+ نوشته شده در شنبه ۱۲ دی۱۳۹۴ساعت 9:32 توسط مجتبی گهستونی |

کمتر از ۶ماه از ثبت‌جهانی شوش گذشته اما ساخت پل نظام‌مافی در عرصه‌وحریم آن ۳۰درصد پیشرفت فیزیکی داشته به گفته مدیر پایگاه شوش، اگر ضوابط جهانی رعایت نشود این پرونده به مشکل می‌خورد.

شهر تاریخی شوش تیر ماه امسال با وجود چالش های بسیاری مانند کاهش حریم شوش به  ۴۰۰ هکتار که باستان شناسان و فعالان میراث فرهنگی مخالفش بودند یا پل نظام مافی که در آن زمان، مسئولان شهری شوش در پی احداثش بودند، در فهرست میراث یونسکو به ثبت رسید . با این حال معاون میراث فرهنگی کشور گفته بود که پلی در ورودی این محوطه قرار دارد که مدیران شهری در استان خوزستان معتقدند باید آن را برداشته و به جایش یک جاده‌ ترانزیت و میدان ایجاد شود چون این پل ورودی شهر شوش را کور کرده است، آنها مشاورانی هم گرفته‌اند و چند سالی روی طرح کار کرده‌اند. اکنون قرار است تمام راه‌حل‌های پیشنهادی در این طرح، توسط مشاور دیده و همه‌ گزینه‌های مورد نظر در این زمینه بررسی شود تا آن زمان هم هیچ اتفاقی در محدوده این محوطه‌ تاریخی رخ نمی‌دهد.

وی درباره پل نظام مافی گفته بود: این طرح نیز پیش از این تصویب شده و پایه‌های پل هم زده شده است. اما بحث جدیدی در مورد آن نیست.

با این وجود، پس از گذشت یک ماه از ثبت جهانی شوش در تیر ماه امسال، تابلویی جلوی پل نظام مافی نزدیک بیمارستانی به همین نام نصب شد که نشان می داد کار این پل از مرداد ماه شروع می شود و کارفرمای آن نیز اداره راه و ترابری استان خوزستان است. این تقاطع غیر همسطح (رو گذر) از همان زمان تا کنون حدود ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.

پایه های شرقی پل روی حریم درجه یک و پایه های غربی در عرصه قرار دارد . همچنین در سمت شرقی پل، یک مجتمع بین راهی و سرویس بهداشتی که توسط اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان ساخته شده بود، مدتها پیش توسط پیمانکار تخریب شد تا پایه های شرفی بنا شود.

این طور که معلوم است اداره میراث فرهنگی شوش مجوز اولیه را قبل از ثبت جهانی آن داده است. چرا که تا قبل از پرونده ثبت جهانی همه متولیان می دانستند این پل در حریم و عرصه محوطه تاریخی شوش قرار دارد یعنی در اصل با علم بر اینکه شوش قرار است ثبت جهانی ثبت شود این مجوز داده شد.

در این باره، مجتبی گهستونی، دبیر و سخنگو انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان و به خبرنگار مهر گفت: در زمان شروع احداث پل، پایگاه شوش مانع انجام کار شد ولی پیمانکار و کارفرما بدون توجه به این تذکرات کار را آغاز کردند  و تا امروز هم دفتر حقوقی میراث فرهنگی استان هیچ شکایتی نکرده است در حالی که پل همچنان درحال ساخت است و هیچ علامتی مبنی بر جلوگیری از ادامه کار دیده نمی شود.

عضو هیت موسس شورای هماهنگی تشکل های مردم نهاد کشور ادامه داد: درحالی این پل برخلاف ضوابط عرصه محوطه های جهانی ساخته شده که این ضوابط به تمام دستگاههای درون شهرستان، استانداری و اداره کل مسکن ابلاغ شده است.

چند روز پیش موضوع ساخت این پل در جلسه شورای فنی مطرح شده و اعضای حاضر در آن جلسه نیز همگی مخالف ادامه ساخت این پل بوده اند و مخالفتشان را به دستگاههای متولی نیز ابلاغ کرده اند با این حال معلوم نیست چه کسی مجوز ادامه فعالیت پل را داده و یا این که چه ضرورتی می دیدند تا این کار ادامه پیدا کند.

گهستونی در این باره اظهار نگرانی کرده و این سوال را مطرح کرد که آیا سرنوشت این پل به سرنوشت ترمینالی دچار می شود که سازمان میراث فرهنگی مجبور به خرید آن شد؟همچنین در گذشته نه چندان دور اقدام به صدور مجوزهای بی شماری کرده اند که برای ساخت و ساز در محوطه ها داده شده بود و ساخت سیلو، پارکینگ، هتل، بانک و ترمینال از جمله آنهاست.

 

ثبت جهانی شوش در معرض خطر

عاطفه رشنویی معاون میراث فرهنگی خوزستان معتقد است که احداث پل متوقف شده است این درحالی است که گزارش های رسیده از شوش خبر می دهد این پل آرام آرام در حال ساخت است. رشنویی به خبرنگار مهر گفت: موضوع این پل در حال بررسی است. امکان دارد که منظر شهر تاریخی شوش را مخدوش کند با این حال در حال صحبت با مسئولان استان هستیم تا این پل را به طرح دیگری تبدیل کنند و برای شوش کمربندی پیش بینی شود.

وی در پاسخ به این سوال که مگر اداره میراث فرهنگی چند سال پیش نمی دانست که این پل در حال ساخت است پس چرا جلوی کار را نگرفت گفت: گویا پایه هایی که در نزدیک بیمارستان است از سال ۸۶ یا ۸۸ زده شده و چند پایه رو به روی محوطه آن هم خارج از عرصه در سال ۸۸ احداث و بعد متوقف شده است. الان حدود ۶ ماهی می شود که این موضوع به یک معضل تبدیل شده است درحالی که چند سال پیش این مخاطرات وجود نداشت. وقت آن نیست که به ۶ سال پیش برگردیم امروز فقط می شود با مطالعه شهرسازی و برخی تغییرات در باند تندرو و کندرو در آزادراه کاری انجام داد.

رشنویی گفت: اکنون با توجه به اینکه تقاطع خطرناک بوده، نظر اداره راه و شهرسازی این است که پل ساخته و این تقاطع مرتفع شود اما باید همه جانبه به آن فکر کنند.

جدا از ایجاد سوالات بسیار پیرامون چرایی ساخت این پل و مجوز ادامه کار آن، موضوع مهم این است که احداث این پل ممکن است پرونده ثبت جهانی شهر شوش را به خطر بیاندازد. با وجود اینکه رشنویی اعلام کرد پرونده ثبت جهانی شوش با وجود این پل به خطر نمی افتد اما محمدحسن ارسطوزاده مدیر پایگاه جهانی شوش به خبرنگار مهر گفت: این پل در جنوب شرقی درحال ساخت است که به عرصه و حریم شوش تعرض می کند. اداره میراث فرهنگی استان مخالف ساخت این پل است ولی اکنون آنها کار خودشان را می کنند. اما به نامه ها و استعلام های اداره راه و شهرسازی بارها پاسخ دادیم که این کار ممنوع است. چون بخشی از آن در عرصه و بخشی در حریم شوش قرار دارد. ایران متعهد شده که ضوابط ثبت جهانی را رعایت کند اما اگر خللی در این زمینه وارد شود، پرونده ثبت جهانی شوش دچار مشکل خواهد شد.

به نظر می رسد با توجه به اینکه از مرداد ماه تا کنون ساخت روگذر نظام مافی، ۳۰ درصد رشد داشته و متوقف نشده است و مدیران شهری نیز برای جلوگیری از ضرر مالی دولت، اصرار دارند این پل تا پایان سال تکمیل شود، روگذر نظام مافی عاملی برای در معرض خطر قرار گرفتن پرونده ثبت جهانی شوش خواهد شد.

+ نوشته شده در چهارشنبه ۲ دی۱۳۹۴ساعت 17:57 توسط مجتبی گهستونی |

چه کسی جلوی ساخت و سازهای غیرمجاز عرصه‌ محوطه‌های ثبت جهانی را می‌گیرد؟

ساخت‌ و سازها در عرصه و حریم آثار تاریخی به محوطه‌های ثبت جهانی نیز رسیده است تا آنجا که بر روی عرصه چغازنبیل و شوش نیز این سازه‌ها به وضوح قابل رویت است، هرچند با ساخت سفره‌خانه در زیر پل بند لشکر (بخشی از سازه‌های آبی ثبت جهانی شوشتر) دیگر نباید از دیدن یا شنیدن چنین اتفاقاتی شوک زده شد؟!

به گزارش هنرنیوز؛ ثبت آثار تاریخی و تعیین حریم و ضوابط چگونگی برخورد با این آثار یکی از مهمترین اقداماتی است که دستگاه متولی میراث فرهنگی و طبیعی هر کشوری، تحت منشورها و معاهده های بین المللی امضاء و پذیرفته شده از سوی دولت متبوعش، به آن دست می یازد. بر این اساس سه وظیف اصلی سازمان میراث فرهنگی۱- شناسایی و ثبت آثار با ارزش،۲ – حفظ و احیاء و مرمت آثار ،۳ – معرفی آثار ارزشمند تاریخی است.

 

زیرپل بند لشکر (بخشی از سازه های آبی ثبت جهانی شوشتر تاریخ عکس صحیح عکس 2015 است)

هرچند این سازمان در طول سالیان گذشته سعی کرده است که با ثبت اثار گام نخستین را در حفظ آنها بردارد اما به نظر می‌رسد در تعیین حریم و حفظ و احیا ومرمت و معرفی آثار و اهمیت آنها هرگز موفق نبوده است گواه آن تجاوز هر روزه به عرصه و حریم آثار تاریخی در نقاط مختلف کشور است. اما نکته تلخ وقتی بیشتر نمود پیدا می‌کند که دست‌اندرکاران میراث فرهنگی خود در مقام متولی حرمت امامزاده خودشان را نگه نمی‌دارند و اقدام به ساخت و ساز در عرصه‌های ثبت ملی شده می‌کنند، اقدامی که در گامی فراتر حتی به محوطه‌های ثبت جهانی شده نیز رسیده است. اگر بتوان از ساخت و ساز در عرصه عمارت مسعودیه و موزه ملی و....با حضور زعمای قوم در همین پایتخت و نه در استان‌های دیگر چشم پوشید و هزار توجیه برای آن آورد، چه کسی پاسخگوی ساخت و ساز در عرصه‌های ثبت جهانی است . مصداق آن ساخت سفره‌خانه بدون رعایت نکات حفاظت و مرمتی در زیر پل بند لشکر است.

 

ساخت و سازهای شهرداری در کنار پل نیروی هوایی شوش

اقدامی که ظاهراً در سایر آثار جهانی از جمله شوش و چغازنبیل نیز ادامه دارد. شوش که علی‌رغم مخالفت طیف گسترده‌ای از باستان‌شناسان با عرصه ۴۰۰ هکتاری به ثبت جهانی رسید اکنون شاهد ساخت و سازهایی در عرصه و حریم خود است.

هم اینک در کنار پل هوایی شوش شهرداری مشغول ساخت و ساز آلاچیق و مغازه و سنگ‌فرش آن است.

میراث فرهنگی در اذهان عمومی ارگانی است که معمولا مانع ساخت و سازهایی می‌شود که با قوانین آن مغایرت دارد. به همین منظور نیز قسمتی شبه نظامی بنام یگان حفاظت میراث فرهنگی ایجاد شده که وظیفه‌اش رسیدگی به مسائلی از این دست است.

اما اگر یک زمان، خود میراث فرهنگی قوانین خود را فراموش کند و نه در حریم، بلکه در عرصه های باستانی اقدام به ساخت و ساز نماید تکلیف چیست؟ چه کسی باید مانع از آن شود؟ آیا یگان حفاظت نمی‌تواند در این مواقع وارد عمل شود؟ چرا؟ مگر قانون، خودی و غیرخودی می شناسد؟

میراث خوزستان پتانسیل زیادی دارد. نسبت به سایر استان‌ها نیز محوطه‌های تاریخی بیشتری را ثبت جهانی کرده است.

اما همین محوطه‌های جهانی شده ظاهرا به مکان‌هایی برای زیرپا گذاشتن قانون بدل شده‌اند. به راستی چه کسی باید بر اقدامات مدیران محوطه‌های ثبت جهانی شده که خود را به هیچ کجا از جمله میراث شهرستان‌ها و حتی استانها پاسخگو نمی‌دانند و خود را مالک بلامنازع آثار تحت امرشان می‌دانند؛ نظارت کند؟

چغازنبیل از اولین محوطه هایی است در ایران است که از سال ۱۳۵۸ در فهرست یونسکو ثبت شده است. اکنون پایگاه چغازنبیل تصمیم گرفته در فاصله‌ای نزدیک به زیگورات اقدام به ایجاد ساختمانی جدید در کنار ساختمان های قدیم خود به بهانه سرویس بهداشتی یا هر عنوان دیگری کند. آیا بهتر نبود که مثلا برای احداث سرویس بهداشتی از امکانات پیش ساخته استفاده شود.

در شوش نیز دقیقا روبروی کاخ اردشیر، در محلی که بخشی از عرصه باستانی شوش محسوب می‌شود نیز سازه ای جدید در حال ساخت است و علیرغم اینکه در معرض دید بسیاری از پرسنل میراث فرهنگی و نیروهای یگان حفاظت آن قرار دارد، اقدامی برای متوقف ساختن آن صورت نمی گیرد.

جالب اینجاست که این سازه در حریم رودخانه شاوور که بخشی مهم از محیط طبیعی است که عرصه باستانی در آن شکل گرفته نیز قرار دارد.

در حریم عرصه باستانی شوش نیز وضع به همین منوال است. در انتهای خیابان شریعتی و تنها به فاصله کمتر از ۱۰۰ متر از عرصه باستانی شوش شاهد احداث ساختمان ۵ طبقه دیگری با ارتفاع بیش از ۱۵ متر می باشیم. این در حالیست که میراث فرهنگی بابت این موضوع در سکوت و انفعال کامل قرار گرفته است.

 

انتهای خیابان شریعتی شوش- منتهی به عرصه باستانی شوش

آیا میراث فرهنگی از ثبت جهانی تنها گلکاری و باغ آرایی و برپایی مراسم جشن استقبال از مدیران است؟ پاسخ میراث فرهنگی در سالهای آینده به کارشناسان و بازرسان یونسکو بابت این ساختمان های مرتفع غیر مجاز چه خواهد بود؟

سوال دیگر اینست که انجمن های دوستدار میراث فرهنگی برای چه چشم خود را بر روی این تخلفات بسته‌اند و اعتراضی نمی‌کنند؟ در حالیکه در سال‌های نه چندان دور، کمترین ارتفاع های غیرمجاز در حد ۲ تا ۳ متر را نیز پیگیری و رسانه ای کرده و اعتراض خود را اعلام می‌کردند؟

این در حالی است که میراث فرهنگی با استناد به قوانین خود در برخی مواقع اقدام به ممانعت از ساخت و ساز و حتی ایجاد چاه های لازم جهت سرویس های بهداشتی منازل مسکونی و تجاری می‌کند. اما اکنون این ساخت و سازها توسط  میراث و یا نمونه هایی که در عرصه باستانی توسط غیره احداث می شود ، باعث ایجاد این شبهه در اذهان عمومی می شود  که چرا برخی ملزم به رعایت قانون هستند و برخی از جمله خود مسوولان و مجریان میراث فرهنگی ملزم به اجرای صحیح قوانین از جانب میراث فرهنگی نیستند! آیا این مصداق  اصطلاح یک بام و دو هوا نیست؟!

+ نوشته شده در چهارشنبه ۲۵ آذر۱۳۹۴ساعت 15:44 توسط مجتبی گهستونی |

در پی انتشار خبری از سوی اینجانب در رسانه ها به عنوان سخنگو انجمن میراث فرهنگی تاریانا خوزستان در 14 شهریور 1394 مبنی بر اعتراض به افتتاح رستوران در زیر پایه های پل لشکر شوشتر که بخشی از پرونده ثبت جهانی است موضوع را با مسئولان اداره کل میراث فرهنگی خوزستان،پایگاه شوشتر و حتی حضوری با جناب طالبیان معاونت میراث فرهنگی کشور در دیداری که با او در همدان داشتم مطرح کردم. اما تا به امروز نه تنها موضوع پیگیری نشد بلکه با توسعه هم همراه شد. 

حال پایگاه خبری هنرنیوز گزارش کاملی منتشر نمود که می خوانید: 

مهرماه سال ۸۱ گفتند طبق آيين نامه اجرايي ماده ۸۸ قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت واگذاري و اجاره بناها و اموال دولتي كه از نفايش ملي هستند ، ممنوع است، آبان ۸۹ عمارت مسعودیه را که یکی از نفایس بود؛ واگذار کردند. خرداد ۹۳ گفتند همه بناها را به بخش خصوصی واگذار می‌کنیم به غیر از بناهای نفیس، کلاسیک و بزرگی که یا در فهرست میراث یونسکو ثبت شده‌اند و یا تعدادی از آنها در نوبت ثبت جهانی هستند و حراست از این نوع بناها در حیطه اختیارات سازمان است، اما ظاهراً نفیس و غیر نفیس، در هیچ دولتی چندان هم فرقی ندارند از این رو سه دهنه از پل بند لشکرمتعلق به سازه‌های آبی شوشتر را که ثبت جهانی شده واگذار می‌کنند تا کف و دیواره‌های سنگی دوره ساسانی آن کاشی‌کاری و گچ کاری شده و تبدیل به سفره‌خانه‌ای به اجاره بهای ماهیانه ۴۰۰ هزار تومان شود؟!

علیرضا همتی‌زاده ۷ الی ۸ ماهی است که با مجوز میراث فرهنگی سفره‌خانه‌ای در زیر پل‌بند لشکر احداث کرده است. به گفته او مردم شهر هم خیلی از این سفره‌خانه استقبال می‌کنند چرا که پیش از این، زیر پل بند جای مناسب و امنی نبوده و به محل تجمع معتادین بدل شده بود اما اکنون با احداث سفره‌خانه علاوه بر این که برای ۹ نفر اشتغال‌زایی شده آن چهره کریه هم از بین رفته است. می‌پرسم : «شما در کارهایتان ناظر میراث فرهنگی هم داشتید؟» می‌گوید:« عجب سوالی ! خب معلوم است که ما طبق قوانین میراث شروع به کار کردیم و کارهای ما صد درصد زیرنظر ناظر میراث بوده است.» راهی سفر کربلا است و بیش از این نمی‌توان با او صحبت کرد. عکس‌های ارسالی یک کوله‌بار پرسش در ذهنت باقی می‌گذارد که قطعاً هیچ کدام به سرمایه‌گذار مربوط نمی‌شود چرا که اگر مکان دیگری از سوی میراث فرهنگی به او پیشنهاد می‌شد که از نظرش سودآور بود آنجا سرمایه‌گذاری می کرد نه در زیر پل دوره ساسانی آن هم به این وضع!

به گزارش هنرنیوز؛ برای هر کدام از آثار تاریخی در دوره احداثشان برحسب زمان و مکان و محیط پیرامون آن‌ها؛ کاربردی تعیین می‌شده است مثلاً ..................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در چهارشنبه ۲۵ آذر۱۳۹۴ساعت 15:29 توسط مجتبی گهستونی |

جزیره مینو از جمله مقصدهای جدید گردشگران ایرانی و خارجی می شود.

مجتبی گهستونی فعال میراث فرهنگی و دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان از اوایل سال 1394 تلاش کرده است که به کمک حاج عبدالله نورانی مالک مضیف های جزیره مینو این مکان را به مقصدی برای سفر گردشگران تبدیل کند. وی که پیش از این با همکاری سایر دوستانش تجربه فعال کردن مضیف بردیه را در سوسنگرد در سطح کشور و بین الملل داشت هم اکنون اراده کرده تا جزیره ای در میان آبادان و خرمشهر را به مکای برای اقامت گردشگران تبدیل کند.

این تلاش ها و کوشش ها تا جایی ادامه داشت که آرش صادق زاده از راهنمایان گردشگری اهل آبادان ساکن در شیراز با سفر به خوزستان و مشورت گرفتن از دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان اعلام کرد که بطرف لهستانی خود را راضی خواهد کرد که گردشگرانی را به جزیره مینو بیاورد.

جزیره مینو یکی از زیباترین جزیره های جنوب است که نخلستان های آن می تواند هر گردشگری را به سوی خود جذب کند. همین نخل ها هستند که محیط زیست مناسبی برای پرندگان مهاجر بوجود آورده اند و می تواند پتانسیلی باشد برای جذب صدها گردشگر خارجی. همچنین نیزارهای انبوه آن پناهگاه حیوانات وحشی مانند گراز است.

بسیاری از ساکنان مینو را اعراب تشکیل می‌دهند و جمعیت آنها در حدود 12 هزار نفر است به همین سبب، زبان رایج مردمان شهر عربی است. گذر از آب اروند و دیدار اقوام، بزرگترین دلمشغولی مردمان دو سوی مرز را شکل می‌دهد. که البته این روزها دلخوشی لهستانی ها نیز به آن افزوده شده است.

تعریف مسیر گردشگری جدیدی در این منطقه سبب شده تا پای لهستانی ها به جزیره مینو باز شود. در مضیف اقامت داشته باشند و با آداب و رسوم مردم منطقه آشنا شوند.

 هفته گذشته بود که نخستین گروه لهستانی ها در قالب توری 30 نفره وارد خوزستان شد و استقبال آنها از این جزیره و زیبایی های خوزستان به اندازه ای بود که تا پایان سال این تورها ادامه خواهد داشت و ده ها لهستانی دیگر در صف حضور در مینو قرار گرفته اند.

این مسیر از تالاب شادگان شروع می شود. هرچند حال تالاب این روزها خوب نیست اما همچنان یکی از جاذبه های گردشگری منطقه به شمار می رود و تا جزیره مینو، اهواز، شوش و شوشتر ادامه پیدا می کند. دیدار از آثار تاریخی، طبیعی و مذهبی همچون دانیال نبی، قلعه شوش، چغازنبیل، سازه های تاریخی شوشتر و بهره بردن از مراسم قهوه خوری و دانش مضیف سازی از جمله لذت های این سفر است. 

البته به جرات می توان گفت یکی از لذت بخشترین بخشهای سفر لهستانی ها حضور در مضیف و آشنایی با آداب و رسوم آن است. چنانکه در جزیره مینو به ابتکار یکی از بومیان جزیره، چند مضیف در نهالستان سیمین رز با بیش از 15 گونه گیاهی، ساخته شده است و تبدیل به یک مجموعه گردشگری با وسعت یک و نیم کیلومتر شده است. در حال حاضر نیز دارای دو مضیف 9 ستونی و یک کافی شاپ 40 متری ساخته شده از نی است.

در جزیره مینو و مجموعه گردشگری آن برای مهمانان غذاهایی مثل پلومیگو، ماهی کباب، قلیه میگو، قلیه ماهی، دال عدس و... سرو می شود و همچنین گردشگران می توانند از بستنی سنتی با شیر گاومیش  لذت برند که همه امکانات بومی و محلی است. البته برای رفاه گردشگران، دسترسی به اسکله قایق سواری اروند صغیر، باشگاه گلف و سوارکاری نیز در نظر گرفته شده است. 

انجام چنین فعالیت هایی از سوی جامعه بومی و محلی منطقه نشان از اهمیت گردشگری در توسعه پایدار دارد. چنانکه اهالی منطقه نه تنها می توانند آداب و رسوم خود را به درستی معرفی کنند بلکه با درآمدی که از این راه کسب می شود می توانند به حفظ و احیای این آداب و رسوم امید داشته باشند. تعریف مسیرهای جدید گردشگری یکی از الزامات این حوزه به شمار می رود و نیازمند همکاری همه مسئولان و دست اندکاران این حوزه است.

+ نوشته شده در شنبه ۲۳ آبان۱۳۹۴ساعت 18:2 توسط مجتبی گهستونی |

مضيف برديه

 

 

 

 

 

 

احیا، بازسازی و نوسازی در بسیاری موارد اگر که با نظارت و به صورت اصولی باشد، نجات‌بخش بافت‌ها و خانه‌های تاریخی در بسیاری از نقاط ایران می‌شود و رونق و حیات را به آنها باز می‌گرداند. این امر اما در خوزستان به‌ویژه در شهرستان شوشتر که به دلایل مختلف اهالی و مالکان اجازه بازسازی و تغییر کاربری خانه‌های تاریخی که به آنها ارث رسیده را نمی‌دهند، موجب تخریب‌های فراوان شده است.

با این حال در سال‌های اخیر با اقداماتی هرچند کوچک که با سودآوری همراه بوده، مردم در همین شهرها هم تا حدودی ترغیب شده‌اند که خانه‌های قدیمی خود را به جای آنکه تخریب کنند، بازسازی یا احیا کرده و حتی با تغییر کاربری آنها به اقامتگاه‌های بومگردی و محلی از آنها کسب درآمد کنند. از نمونه‌های موفق در زمینه ایجاد اقامتگاه‌های بومگردی در خوزستان می‌توان خانه «مضیف بردیه» را نام برد که در روستای بردیه در۶ کیلومتری شهر سوسنگرد و در مسیر اصلی سوسنگرد- بستان قرار دارد. خانواده حیدری حدود سه سال پیش رسم قدیمی عرب‌ها را زنده و مُضیف یا همان مهمانخانه را از نو برپا کرده‌اند.

این خانه در کتاب «داستان‌های گردشگری» که از سوی سازمان جهانی گردشگری منتشر شده نیز آمده است. این کتاب افرادی را معرفی می‌کند که گردشگری و راه‌اندازی کسب و کارهای گردشگری بر زندگی آنها اثرات مثبتی داشته است.

مضیف در حقیقت بنایی است که عرب‌ها آن را تنها با استفاده از نی برای میزبانی از مهمانانشان در خارج از محیط خانه می‌ساختند و در قدیم بیشتر خانه‌های عرب‌های خوزستان مضیف داشت و ساخت خانه با نی از ویژگی معماری خانه‌های خوزستان در گذشته بوده است. آخرین مضیفی که خانواده حیدری داشتند در سال‌های جنگ که تانک‌های عراقی تمام منطقه را اشغال کرده بودند، از بین رفت. حالا پس از سال‌ها پسران خانواده مضیفی نو با کمک و راهنمایی پیرمردان روستا ساختند و برای ساختش حدود هشت میلیون تومان هزینه کردند که رونق خوبی هم گرفته است.

رونق این اقامتگاه و همچنین روستای گردشگری شیوند در استان خوزستان در ترغیب مردم روستاها و مالکان خانه‌های تاریخی و قدیمی به احیا و بازسازی خانه‌هایشان تاثیر بسزایی داشته اما به گفته کارشناسان میراث فرهنگی و گردشگری، این اشتیاق مردم اگر که همراهی دولت و دریافت تسهیلات را نداشته باشد به نتیجه نخواهد رسید.

 

وام کم‌بهره برای اقامتگاه‌های بومگردی

مدیرکل میراث فرهنگی، ‌صنایع دستی و گردشگری خوزستان درباره احیای بناهای تاریخی و معماری این استان به «دنیای اقتصاد» می‌گوید: سازمان میراث فرهنگی برای مالکان خانه‌های تاریخی و روستایی که متناسب با اقلیم و بافت بومی و فرهنگی مناطق مختلف استان هستند اعتبارات بانکی کم‌بهره (4 درصد) از طریق صندوق مهررضا(ع) تدارک دیده است که هم شامل احداث، توسعه و تکمیل اقامتگاه‌های بومگردی می‌شود و هم دفاتر و شرکت‌های خدمات مسافرتی. این طرح، برنامه‌ریزی، تدوین و اجرای گشت‌های طبیعت‌گردی و اکوتوریسم به مناطق و مقاصد داخل استان را شامل می‌شود.

خسرونشان اضافه می‌کند: با توجه به تنوع، تعدد، گستردگی و پراکندگی زیاد اماکن و بناهای تاریخی در استان، حفظ، نگهداری و مرمت این بناها به لحاظ اعتبار مالی و نیروی انسانی و سایر امکانات و تجهیزات، هزینه بسیار هنگفتی را به دولت تحمیل می‌کند که عملا امکان‌پذیر نیست. بنابراین یکی از بهترین راه‌های حفظ و نگهداری این بناهای ارزشمند مشارکت دادن مردم و نهادهای مردمی در این زمینه است.

 به اعتقاد وی، تغییر کاربری آنها به مراکز گردشگری می‌تواند از طریق درآمدزایی و اقتصادی کردن فعالیت این مراکز به مرمت، نگهداری و بهبود وضعیت آنها کمک شایانی کند.

نشان در پایان تاکید می‌کند: «قطعا یکی از شروط لازم برای پیشگیری از تخریب و نابودی بافت‌های تاریخی استان، مرمت و بازسازی ‌آنها توسط میراث فرهنگی است، ولی با توجه به کمبود شدید اعتبار میراث فرهنگی و همچنین کمبود نیروی انسانی متخصص و کارآزموده به نسبت تعداد بسیار زیاد این‌گونه بناها و بافت‌ها در استان، عملا نمی‌تواند شرط کافی برای نگهداری بناها باشد. بنابراین یکی از بهترین راه‌ها همان‌گونه که پیش‌تر گفته شد افزایش مشارکت‌های مردمی در این زمینه است.»

 

لزوم شکل‌گیری فرهنگ احیا

مجتبی گهستونی، دبیر و سخنگوی انجمن تاریانا در خوزستان نیز در این‌باره به خبرنگار ما می‌گوید: «نوسازی خانه‌های شخصی باید با همکاری خود مردم انجام شود که نیاز به یک فرهنگسازی دارد. در چند سال اخیر و با نوسازی برخی خانه‌های قدیمی و تاریخی شخصی که تبدیل به اقامتگاه بومگردی شده‌اند و درآمدزایی خوبی هم برای مالک آن دارند، میل مردم استان به اینکه خانه‌ قدیمی خود را نوسازی کنند بیشتر شده و آنها به اینکه از دولت، شهرداری و سازمان میراث فرهنگی تسهیلاتی برای این کار بگیرند، علاقه بیشتری نشان می‌دهند.»

به گفته وی، با ترغیب مردم به مشارکت در این طرح‌ها، دولت باید امکانات و اختیاراتی را برای گروه‌های غیردولتی فراهم آورد و شرایط را برای آنها تسهیل کند.

گهستونی تاکید می‌کند که به‌دلیل آموزش ندیدن جوامع محلی، آنها به اهمیت این مساله و درآمدزا بودن آن پی نبرده‌اند. او با اشاره به تجربه احیای مضیف بردیه خاطرنشان می‌کند: «در یکی دو سال اخیر در چند مورد احیا و بازسازی خانه‌های تاریخی با همکاری صاحبان آنها صورت گرفته که نتیجه مثبت و تشویق بقیه مردم را نیز به همراه داشته است.»

 

خوزستان؛ استان فرصت‌ها و تهدیدها

استان خوزستان به‌دلیل موقعیت خاص تاریخی و جغرافیایی که دارد جاذبه‌های زیادی را در خود جا داده که این جاذبه‌ها در موارد بسیاری به‌دلیل نبود زیرساخت‌های مناسب، نبود کارشناس کافی و نظارت‌های درست، تعارض‌های اجتماعی و مشکل سیستم حمل و نقل، چنان‌که باید مورد بهره‌برداری قرار نگرفته‌اند.

سخنگوی انجمن تاریانا در این باره می‌گوید: «سه اثر ثبت جهانی شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، موسیقی، تنوع اقوام و لباس و پوشاک، کوچ‌نشینان که ظرفیت گردشگری عشایری به صورت فصلی را دارند، جمعیت و نیروی جوان و کارآزموده که غالبا در تشکل‌های مردم‌نهاد فعال هستند، ارتباط استان با آب‌های آزاد، رودخانه‌ها و سدها، آب‌های جاری، جلگه‌ها، تالاب‌ها و تمام اینها ظرفیت‌های بی‌نظیری هستند که همه در استان خوزستان وجود دارند.» گهستونی اضافه می‌کند: «اما تمام این موقعیت‌ها به‌دلیل قرار نگرفتن در برنامه تورهای کلاسیک و مسیرهای اصلی گردشگری چندان که باید معرفی نشده، مورد توجه قرار نگرفته و موجبات سودرسانی از طریق گردشگری پایدار به جوامع محلی را فراهم نکرده است.»

به گفته او، با همه این مشکلات، استان خوزستان روند رو به رشد گردشگری را شاهد است؛ اما این با توجه به ظرفیت‌های استان، رضایت‌بخش نیست.

دبیر انجمن تاریانا با بیان اینکه مسائلی نیز گردشگری استان را تهدید می‌کند، می‌گوید: «زیرساخت‌های گردشگری در این استان یا از بین رفته‌اند یا بهینه نشده‌اند که اغلب هم به واسطه دور بودن از مرکز، قرار گرفتن در مرز، روی دادن جنگ و درگیری مستقیم این استان در آن رخ داده است.»  گهستونی یادآور می‌شود که علاوه‌بر این، اعتبارات استانی برای پرداختن به زیرساخت‌های گردشگری کافی نیست؛ همچنین دهکده‌های گردشگری، بازارچه‌های خوداشتغالی و صنایع دستی و آموزش جامعه محلی هم شکل نگرفته‌اند.

او پایین بودن سطح کیفیت خدمات گردشگری و عدم ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در استان را از دیگر مشکلاتی عنوان کرد که گردشگری استان را تهدید می‌کنند.

به گزارش «دنیای اقتصاد» به نظر می‌رسد استان خوزستان و مردم آن در روستاها و شهرهای مختلف آن، با وجود تمام مشکلاتی که در زمینه گردشگری و میراث فرهنگی با آن درگیر هستند، اگر مورد حمایت دولت قرار گیرند آمادگی قرار گرفتن در جریان رشد گردشگری را دارند.

 

گزارش: نرگس لطیف‌پور

+ نوشته شده در پنجشنبه ۲۱ آبان۱۳۹۴ساعت 20:26 توسط مجتبی گهستونی |

http://taryana.ir/files/neshan.jpg

مجتبی گهستونی: سرانجام افشین حیدری مدیرکل دو ساله میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان سکان مدیریت را به دست یکی دیگر از مدیران کل سابق در حوزه فرهنگ و هنر داد تا دوره دیگری از مدیریت در این اداره کل با انواع ماموریت ها تجربه شود.

سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری کشور از زمان تاسیس خود تاکنون شرایط گوناگونی را پشت سرگذاشته و به طبع آن در خوزستان نیز، اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری به مراتب چالش ها و فراز و نشیب های گوناگون را پشت سرگذاشته است. به نظر نگارنده، این اداره کل به مانند سازمان مرکزی چاله های ریز و درشتی دارد که برای نیفتادن و گیر نکردن در آن باید مسیر را به خوبی شناسایی کرد.

این اداره کل همچون سازمان مرکزی اش در سالهای متمادی حیات خلوت بسیاری بوده که این مهم باعث شده بدنه اداری آن آسیب های مختلف ببیند و گاه متورم شود. اگر بخواهم به بررسی عمر سی ساله این اداره کل در بعد از انقلاب بپردازم بی شک این نوشتار به درازا می کشد و از اصل مطلب دور می شویم. اما در ادامه واجب می دانم که ضمن تشکر از تلاش های بی وقفه افشین حیدری و تیم همکار خود برای سامان دادن نسبی به اوضاع نابه سامان اداره کل متبوعش و همچنین پیگیری بخش های عمده ای از ماموریت های محوله تشکر کنم.

اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان ضمن اینکه وظایف مشخصی دارد نیازمند برنامه ریزی، پیگیری و نتیجه گیری است که در این خصوص همگرایی بخش دولتی و خصوصی و تشکل های مردم نهاد لازم است. اظهارنظر حیدری در مراسم تودیع خود مبنی بر بیعت کردن با مدیرکل فعلی پاسخی به منتقدین و به خصوص تمامیت خواهانی بود که تلاش می کردند نسخه هایی را برای مدیران کل قدیم و جدید بپیچند. این حمایت او از مدیرکل جدید دلگرمی بود برای مدیرکل جدید که می خواهد دوران های سخت را پشت سربگذارد و تهدیدها را به فرصت تبدیل کند.

خسرونشان با همه اعتبار و نشانی که دارد اگر می خواهد در حوزه میراث فرهنگی موفق شود باید شناسایی، حفاظت، مرمت و بهره برداری با حضور جوامع محلی را در دستور کار خود قرار بدهد تا این اداره کل در عمل یکی از دستگاه مهم تلقی شود و آن را با همه ماموریت های مهمی که دارد به حساب بیاورند. به نظر نگارنده نشان خوب می داند که بار مسؤولیت سنگین است و هر کسی نمی‌تواند زیر بار مسؤولیت برود لذا اعتراف کرد که با دوراندیشی بسیار این مسئولیت را پذیرفته و تلاش خواهد کرد تا آبروداری کند.

نشان باید در عمل باور داشته باشد که ظرفیت های مغفول مانده بسیاری وجود دارد و باید با کار تیمی و تقسیم مسئولیت و برون سپاری و حتی اعتماد به همکارانش اهداف کلان پیش رویش را به سرمنزل مقصود برساند. مدیرکل جدید باید بداند در سالهای اخیر به هر میزان که تلاشی صورت گرفته و موفقیت های ملی و بین المللی کسب شده باز هم جای کار زیادی وجود دارد. همانطور که تاکید می شود بعضی استان‌ها از جمله خوزستان مسیر حوزه اقتصادی و رشد را اشتباه رفته‌اند. خوزستان استان ذخایر متنوع است ولی حوزه گردشگری آن مغفول مانده است و به آن به عنوان محور توسعه کمتر توجه شده است.

خسرو نشان خوب می داند که انجام کارهای بزرگ امکانات وسیع‌تری هم می‌خواهد به همین دلیل از مسؤولان استان می‌خواهد این را تنها وظیفه او ندانند. چون حوزه وظایف میراث فرهنگی فراسازمانی است و به اکثر ادارات و سازمان‌های استان مربوط می‌شود. انتصاب او انتظار تحول و فرارفتن از وضعیت موجود است که باید مقدمه آن فراهم شود. نشان و همکارانش باید با برنامه‌ریزی و با هدف مشخصی حرکت کنند. به جناب دکتر نشان همان طور که دیگران یادآور می شدند، گوشزد می کنم چون خوزستان برای همه ملت ایران سرشار از خاطرات تلخ و شیرین است و مردم ایران به مردم خوزستان در حفظ حراست از این مرز و بوم بدهکارند و این میراث جاودانه‌ای برای مردم خوزستان است، باید گام های عملی برای بازگشت روحیه همراه با شادی و نشاط برداشته شود. چون بخش عمده ای از همین مردم می توانند با سه مقوله میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری همراه شوند و در نهایت برای خود توانمندی به همراه بیاورند. اما در نتیجه بی تدبیری بسیاری به راحتی از کنار و ارزش و اهمیت این سه بخش که متعلق به نظام است و مرکز تولید اشتغال و طرح‌های زود بازده است راحت گذشته‌ اند.

به ایشان توصیه می کنم که توصیه پذیر جریان های رانت خوار و معامله گر نباشد و در حد و توان خود برای بهبود وضعیت موجود بکوشد. پیشنهاد بعدی نگارنده به تنی چند از نمایندگان مجلس است که خواهشن برای این اداره کل اگر کاری هم نمی کنند باری بر دوشش نگذارند و بگذارند این اداره کل فعالیت های جاری خود را به سرانجام برساند.

خوزستان با 900 اثر ثبت ملی و سه اثر ثبت جهانی و بابرخورداری از هزاران اثر ملموس، ناملموس و طبیعی و با برخورداری از سابقه تاریخی دیرینه هنوز در جایگاه واقعی خود قرار نگرفته و همچنان دستش به پول نفت دراز است و اقتصادش متکی به نفت می باشد. همانطور که گفته شد اگر در احیا و مرمت میراث فرهنگی به دولت تکیه شود کمتر از یک درصد بودجه در اختیار قرار می‌گیرد، لذا باید دست ها را در حفاظت، احیا و مرمت به سوی مردم دراز و با اختیارات برنامه چهارم و پنجم این مراکز را به مردم واگذار نمود.

خسرو نشان با اعتقاد به اینکه آن چنان که از نام این اداره کل پیدا است حوزه وظایف و مسؤولیت آن به پهنای گنجینه ذخایر مادی و معنوی متعلق به تاریخ بشر از دیرینه‌ترین دوران تا دیروز و امروز به عنوان میراثی برای امروز و فردا است که باید برای حفظ، پاسداشت و بهره‌بری آن تلاش بهینه را به کار برد. لذا نگارنده این نوشتار به ایشان توصیه می کند استفاده از ظرفیت های تشکل های مردم نهاد کارآمد و نه باج گیر و سرگردنه بگیر را در دستور کار خود قرار بدهد تا بسیج امکانات و نیروی انسانی خود بخشی از بار مسئولیت را بر دوش بکشند. نگارنده به عنوان یک دوستدار میراث فرهنگی و روزنامه نگار خوشحالم که فردی بر سرکار آمده که محبوبیت فراوانی دارد و به قول خودش تجربه کاری او در حوزه فرهنگ ثابت کرده از مقوله‌هایی که ساده از آن می‌گذرند می‌توان با نگاهی خلاقانه استفاده کرد.

گفتنی های بسیار به خسرو نشان مدیرکل جدید میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان گفته شده اما در این مجال چند توصیه جزیی به ایشان می نمایم. از مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان درخواست می شود که به کلیه شهرستانهای خوزستان و سرکشی به ادارت میراث فرهنگی بپردازد و کمی ها و کاستی های آنها را مشاهده کند. تشکیل جلسات منظم اداری با حضور معاونین، مدیران و مشاوران و کارشناسان را در دستور کار قرار بدهد. درخواست می شود اوضاع اداری را بیش از پیش ترمیم کند تا شاهد اداره کلی پویا و بالنده باشیم. تقویت یگان حفاظت میراث فرهنگی و اداره امور حقوقی را به عنوان ارکان اصلی این اداره کل را مدنظر قرار بدهد. توجه به رفاعیات پرسنل برای بالا بردن ایجاد انگیزه بسیار مثمرثمر است. از سویی تشکیل جلسات منظم با تشکل های مردم نهاد هر سه حوزه کاری را به ایشان توصیه می کنم. نظارت بر روند مرمت ها و مطالعات برای پروژه ها را مدنظر قرار بدهد. گفت وگو با کارشناسان که گاه صدایشان بسیار نارسا به مدیرکل می رسد را در دستور کار بگذارد. به تبلیغات و معرفی خوزستان و انتشار تحقیقات توجه لازم را داشته باشد. گفت وگو و رایزنی با سایر ادارات، ارگانها، فرمانداران و مردم برای حل مشکلات بین بخشی را مدنظر قرار بدهد.

+ نوشته شده در سه شنبه ۱۲ آبان۱۳۹۴ساعت 20:50 توسط مجتبی گهستونی |

خبرگزاری مهر- ۵۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی خوزستان در دستور کار موسسه جهاد نصر به عنوان موسسه‌ای غیردولتی و عمومی قرار گرفته تا احیا شود. این اراضی در ۲۰ شهرستان قراردارد که بیش از ۳۰۵ منطقه باستانی را در برمی‌گیرد. آن هم مناطقی که خودشان دارای تپه ها و محوطه‌های تاریخی بسیاری هستند.

پروژه احیای این اراضی در سال ۷۵ پیشنهاد و از سال ۸۶ آغاز شد. در این مدت و از آنجا که طرح موردنظر دارای پیمانکاران متعددی بود، برخی از این پیمانکاران برای اجرای طرح های عمرانی و احیای این زمین ها هیچ استعلامی را از سازمان میراث فرهنگی نگرفتند اما در برخی از مناطق، مدیران میراث فرهنگی شهرستان‌ها متوجه فعالیت آنها شده و کار را متوقف کرده بودند. در کل برای اجرای طرح احیای ۵۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی در استان خوزستان هیچ استعلامی گرفته نشد، تا اینکه در سال ۹۲ تفاهمنامه ای بین سازمان میراث فرهنگی و جهاد نصر امضا شد ولی هیچ وقت پیگیری نشد.

پیگیری باستان شناسان و فعالان میراث فرهنگی و مشاهده آنها و بررسی نقشه‌های هوایی در سال‌های متمادی نشان داد که وسعت عملیات اجرایی پروژه موردنظر و تعرض به محوطه‌های باستانی در اثر اجرای این طرح بسیار زیاد است چون طبق اعلام سایت موسسه جهاد نصر ۲۶۰۰ دستگاه ماشین آلالت سنگین و نیمه سنگین و تخصصی در طرح مورد نظر فعالیت می‌کند و بنابر پیش‌بینی مجریان طرح، این میزان ماشین آلات تا پنج هزار خودرو افزایش می یابد.

اما فعالیت های مرتبط با احیای این۵۰۰ هکتار زمین کشاورزی در خوزستان موجب شده که برخی از محوطه‌های تاریخی از بین برود.

 

استعلام بی‌جواب از اداره کل میراث استان

در این باره، مجتبی گهستونی، سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا در خوزستان به خبرنگار مهر گفت: این پروژه با ۷۰ پیمانکار که بسیاری از آنها بدون اخذ و لحاظ کردن نظرات کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان و یا حتی وجود سهل انگاری‌ها از ناحیه دستگاه‌های مسئول آغاز شده است. مسئولان این موسسه در صحبتی که با آنها داشتم، عنوان کردند که در سال ۱۳۹۲ کلیه نقشه های شبکه آبیاری و زهکشی پروژه ۵۲۰۰ هکتاری را از اداره کل میراث فرهنگی خوزستان استعلام کرده‌اند ولی هیچ پاسخی از میراث فرهنگی دریافت نکرده اند.

وی افزود: مسئولان جهاد نصر معتقد هستند که شاید در ابتدا استعلام های لازم را طلب نکرده ولی چرا اداره کل میراث فرهنگی خوزستان هم از همان ابتدا سراغ پروژه نیامد تا سراغی از محوطه‌های باستانی بگیرد و یا چرا به بخشی از استعلام های درخواستی ما را پاسخ نداد؟

گهستونی گفت: به هیچ وجه منکر بخشی از تاثیرات اقتصادی و فنی پروژه احیای اراضی خوزستان (در صورت وجود آب کافی) در راستای رسیدن به دستاوردهای اقتصاد مقاومتی به‌عنوان بزرگترین طرح کشاورزی ایران نیستیم اما تمام ایراد دوستداران میراث فرهنگی انجام تخریب‌ها و تعرض‌های پی در پی به محوطه های تاریخی خوزستان است.

وی افزود: بررسی‌ها حکایت از آن دارد که بعضی مناطقی که این پروژه اجرا می‌شود مملو از محوطه‌های تاریخی است و داده‌های فرهنگی که در روی زمین مشاهده می‌شود این ادعا را ثابت می‌کند. این پروژه در شهرهایی از جمله آبادان ( در گستره ۳ منطقه باستانی)، اهواز (۱۲ منطقه)، اندیمشک (۱۲ منطقه)، ایذه (۱۳ منطقه)، رامهرمز (۹۰ منطقه)، شوش (۶۰ منطقه)، حمیدیه (یک منطقه)، ویس (۳ منطقه)، سوسنگرد (۴ منطقه)، هندیجان (۵ منطقه)، خرمشهر (۲ منطقه)، شوشتر (۲۴ منطقه)، هویزه (۳ منطقه)، کارون (۱ منطقه)، رامشیر (۸ منطقه)، آغاجاری (۲ منطقه)، شادگان (۳ منطقه)، امیدیه (۱۴ منطقه)، بهبهان (۱۶ منطقه)، دزفول (۷ منطقه) و در اراضی پایاب سدهای کرخه، دز، مارون، زهره، خیرآباد و کارون انجام می شود. تاکنون این پروژه در بیش از ۱۰۰ هزار هکتار با کمترین استعلام از اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان پیشرفت داشته است.

گهستونی با اعلام اینکه پروژه شرکت جهاد نصر ادامه دار است گفت: برای انجام بخش‌هایی از پروژه دوهزار کیلومتر لوله زهکش زیر زمینی خریداری شده که این اقدام از عمق تعرض به بخش هایی از محوطه های تاریخی خوزستان حکایت می کند. اما به دلیل نداشتن دسترسی به اطلاعات پروژه مربوطه و عدم اطلاع رسانی از تخریب های صورت گرفته توسط مجریان طرح، تاکنون هیچ آمار رسمی از میزان تخریب ها منتشر نشده ولی با توجه به اینکه طرح ۵۰۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی خوزستان در دو مرحله ۳۲۰ هزار و ۱۸۰ هزار هکتار در بیشتر شهرستان های تاریخی خوزستان انجام خواهد شد، پیش بینی می شود که میزان خسارت بسیار زیادتر از احتمالات باشد.

این فعال میراث فرهنگی گفت: با این حال در گفت وگویی که با تعدادی از مدیران عالی رتبه جهادنصر داشتم آنها معتقدند که دوستدار میراث فرهنگی هستند و پیگیری‌های آنها باعث شده تا مدیران و کارشناسان میراث فرهنگی پای مذاکره بنشینند. عالی ترین مدیر مربوطه، به بخشنامه‌ای اشاره کرد که تمام پیمانکاران را از مهرماه ۱۳۹۴ به بعد ملزم کرده تا در راستای حفظ منابع و آثار تاریخی خوزستان در حین اجرای عملیات پروژه ها در صورت مشاهده آثار تاریخی ضمن انجام استعلام های لازم مراتب را به مسئولین امر اطلاع بدهند.

 

مذاکره با پیمانکار پس از شکایت قضایی

شرکت جهاد نصر که برای بخش عمده ای از پروژه مورد نظر سالها برای گرفتن مجوز و استعلام از اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان خودداری می‌کرد در سال جاری با تخریب های گسترده از غرب شوش باعث نگرانی‌های فراوان دوستداران میراث فرهنگی و سرعت عمل کارشناسان و نیروهای یگان حفاطت میراث فرهنگی خوزستان شد. این اقدام باعث شد تا از پیمانکاران موسسه جهاد نصر در دستگاه قضایی شکایت شود و آن موسسه را مجاب به ورود برای مذاکره با اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان کند.

عضو انجمن میراث فرهنگی خوزستان در ادامه یادآور شد: ورود اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان به پرونده تخریب‌های صورت گرفته توسط جهادنصر خوزستان پرده از اخبار گسترده تخریب‌ها برداشت به گونه‌ای که بررسی‌ها حکایت از تخریب ده‌ها محوطه باستانی از سال ۱۳۹۲ تاکنون در فاصله اهواز تا شهر ملاثانی دارد. در موردی در شهرستان شوش و روستای رقیبه منطقه دشت «ارایض»، قسمتی از یک محوطه بزرگ باستانی از دوره تاریخی- اسلامی که بیش از ۲۰۰ هکتار وسعت دارد، در نتیجه اجرای بخشی از پروژه تخریب شد.

مجتبی گهستونی گفت: در منطقه عبدالخان (الوان) در حالی که پیمانکار جهاد نصر برای احداث کانال به خاک نیاز داشته یک تپه باستانی را بدون اطلاع از ارزش تاریخی آن از مالک یک زمین کشاورزی که تپه در آن واقع بوده تحویل گرفته و با تخریب آن به حیات تپه‌ای متعلق به دوره عیلامی – هخامنشی پایان می دهد. اکنون اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان از مالک زمین کشاورزی که تپه در آن واقع شده شکایت کرده و پروژه جهاد نصر متوقف شده است.

وی افزود: همچنین پیگیری ها حکایت از آن دارد که در جلیعه و محوطه تاریخی عسکر مکرم یک محوطه تخریب شده‌است. همچنین این شرکت در هفت تپه و در حریم مقبره حاکم ایلامی یعنی تپتی آهار تصمیم داشت که یک کانال قدیمی را بهسازی کند که در نتیجه ورود به موقع کارشناسان پروژه متوقف شد. البته بهسازی کانال هایی در محوطه‌های باستانی جندی شاپور و چغابنوت در دزفول نیز با ورود به موقع کارشناسان میراث فرهنگی متوقف شد و در نهایت با اعلام یکی از مشاوران پروژه، بهسازی مورد نظر از طرح‌های موسسه جهاد نصر خارج شد.

گهستونی اظهار داشت: اما در روستاهای سیدثامر، ابو غریب، بیت حمادی و بیت عجم شوش در نتیجه اجرای بخشی از پروژه، چندین محوطه باستانی تخریب شد. از سویی دیگر بخشی از پروژه احیایاین اراضی از منطقه شلمچه خرمشهر تا شهر اروندکنار در شهرستان آبادان به وسعت ۳ هزار هکتار، چند محوطه باستانی وجود دارد که در فاز دوم پروژه مورد نظر قرار گرفته است. در محدوده شهرستان هندیجان اجرای این پروژه در منطقه  «دهملا» خسارت های جبران ناپذیری را در حوزه میراث فرهنگی به دنبال خواهد داشت. 

سخنگو انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان اظهار داشت: در رامهرمز و در مسیر اجرای طرح احیا اراضی کشاورزی یک محوطه عظیم تاریخی وجود دارد که در صورت عدم نظارت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان، محوطه تاریخی یاد شده در خطر جدی قرار دارد.

مجتبی گهستونی افزود: اکنون که بخش نخست پروژه با احیای ۳۲۰ هزار هکتار از سال ۱۳۸۶ شروع شده وظیفه اداره کل میراث فرهنگی خوزستان و فعالان و دوستداران این بخش، حفاظت از آن بخش از محوطه های تاریخی است که عملیات تسطیح در آن محدوده آغاز نشده است. اما برای بخش دوم پروژه که ۱۸۰ هزار هکتار را در بر می گیرد، جهاد نصر به عنوان مجری پروژه، وظیفه دارد کلیه مجوزها را دریافت کند و تمام استعلام ها برای جلوگیری از تخریب محوطه های تاریخی را بگیرد.

وی بیان کرد: انتظار دوستداران میراث فرهنگی این است که اداره کل میراث فرهنگی خوزستان با تمام امکانات فنی و نیروی کارشناسی درون استانی خود با توجه به اعلام آمادگی مدیران جهاد نصر برای ورود نکردن به حریم و عرصه محوطه‌های باستانی به پیگیری های خود برای جلوگیری هرچه بیشتر از تخریب محوطه های تاریخی ادامه بدهد.

حال که قرار است در ۲۶ آبان سال جاری همایش ملی بررسی ابعاد طرح احیای اراضی کشاورزی که ۵۰ هزار هکتار آن در استان ایلام و ۵۰۰ هزار هکتار دیگر در خوزستان برگزار شود آیا به آسیب های گسترده وارده به محوطه های تاریخی خوزستان نیز پرداخته می شود؟

چرا در عنوان همایش مورد نظر به مقوله‌های فنی، اقتصادی، اجتماعی، زیست شناسی پرداخته می‌شود ولی به مقوله فرهنگی و تاثیر آن اشاره‌ای نشده است؟

در حالی که برای اجرای پروژه ۵۰۰ هزار هکتار از اراضی کشاورزی خوزستان دستاوردها، نتایج، مزیت‌ها، فواید و اثرات اجرایی طرح پیش‌بینی شده اما متاسفانه به آسیب‌های انجام شده در گستره تاریخی – فرهنگی خوزستان اشاره ای نشده است.

خسارت این همه تخریب محوطه تاریخی در خوزستان را چه کسی خواهد داد؟ آیا به بند ۳ تفاهم نامه انعقاد شده مابین اداره کل میراث فرهنگی خوزستان و شرکت جهاد نصر در خصوص استقرار نیروی کارشناسی باستان شناسی در محل هایی که احتمال باستانی بودن آنها می رود جامه عمل پوشانده می شود؟

+ نوشته شده در دوشنبه ۱۱ آبان۱۳۹۴ساعت 14:6 توسط مجتبی گهستونی |

 

سرانجام پس از دوسال و اندی "افشین حیدری" کم سن و سال ترین مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان جای خود را به "خسرو نشان" داد تا این ذهنیت تداعی شود که "بخت افشین بر بال نشان نشست".

*تلاش هایی که حیدری کرد

افشین حیدری را به خاطر همه کوشش ها و جسارت ها و زحمت هایش تحسین می کنم و از اینکه توانست اوضاع بسیار بحرانی و از هم پاشیده این اداره کل را تا حد امکان سامان بدهد را خداقوت می گویم. البته خود ایشان بهتر می داند که کمی ها و کاستی های این اداره کل چی بود و چرا آن بخش از مشکلات به سرانجام نرسید. اما نابه سامانی های این اداره کل و ماموریت های گسترده اش به قدری زمین مانده است که هر مدیرکلی به جز افشین حیدری هم در انجام همه آنها عاجز می ماند. اما به هر دلیل مشکلات ساختاری سازمان میراث فرهنگی کشور نه تنها به ادارات کل بلکه از همه فاجعه تر به شهرستانها هم تسری پیدا کرده و باعث شده تا نتوانیم شاهد اداره کلی بالنده در ذهن و نظر کارشناسان واقعی و دوستداران میراث فرهنگی و فعالان گردگشری و صنایع دستی باشیم. با این حال هنر مدیرکل با اعتماد به نفسی چون افشین حیدری باعث شد تا این اداره کل نه تنها بیش از پیش منزوی نشود که موفقیت هایی هم کسب کند.

*نشان چگونه آمد؟

ناکامی نقشه تنی چند از نمایندگان مجلس که سعی می کردند تصمیم های سیاسی خود را برای انتصاب گزینه هایی ضعیف در آستانه انتخابات مجلس عملی کنند و افشین حیدری را با عملکرد قابل قبولش برکنار نمایند باعث شد گزینه هایی غیر از گزینه نمایندگان مجلس، مطرح شود. سرانجام این گزینه پس از اصرارهای فراوان هوادارنش قبول مسئولیت کرد تا به اداره کل میراث فرهنگی خوزستان بیاید.  در این میان تلاش بخشی از دوستداران میراث فرهنگی خوزستان، افشین حیدری و مقتدایی استاندار خوزستان را نباید نادیده گرفت.

خسرو نشان از مدیران کل فرهنگی و از افراد خوش نام استان خوزستان است که ارتباطات خوبی با چهره های مطرح فرهنگی و هنری در سطح کشور دارد که حضور او به اداره کل میراث فرهنگی خوزستان اعتبار خواهد داد. بی شک توجه او به برنامه ریزی و استفاده از توان کارشناسان زبده نوید روزهای خوبی را می دهد. خوشحالی من زمانی دوچندان شد که افشین حیدری و خسرو نشان به عنوان مدیران کل قدیم و جدید اعلام کرده اند که با هم همکاری موثری خواهند داشت.

*اولویت های نشان

اکنون که قرار است خسرو نشان بر صندلی مدیرکلی میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری بنشیند از او انتظار می رود که از تمام توان و تلاش خود برای رسیدگی به امور مربوط به میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان استفاده کند. بین دوستداران میراث فرهنگی و فعالان گردشگری و صنایع دستی اتحاد و همدلی ایجاد کند و با سپردن بخشی از ماموریت های این اداره کل به تشکل ها و فعالان این سه حوزه از توان آنها برای پیشرفت امور بهره بگیرد. اگرچه انتظار می رود که وی با قوت تمام جلوی سواستفاده و رانت خواری عده ای را بگیرد، می توان مطمئن بود که عمده افراد نامبرده توان همراهی با دکتر نشان را خواهند داشت.

بی شک با تمرکز جناب نشان بر نقاط ضعف و قوه، فرصت ها و تهدیدها در اداره کل مورد نظر و بهره گیری از نقطه نظرات افراد باتجربه، سرکشی خود از شهرها و روستاهایی که در سیطره کاری اداره کل متبوعش اس می توان امیدوار بود که وی در کوتاه ترین زمان، آشنایی کافی با این اداره کل دست پیدا کند.

*آرزوی موفقیت

در پایان این نوشتار برای جناب آقای افشین حیدری و خسرو نشان که هردو از فرزندان همین خوزستان هستند آرزوی موفقیت می کنم.

+ نوشته شده در یکشنبه ۱۰ آبان۱۳۹۴ساعت 9:33 توسط مجتبی گهستونی |

در اقدامی نو، تعدادی از سازمان های مردم نهاد در اهواز به برپایی آئین شام غریبان در ساحل کارون در کنار جاده ساحلی این شهر اقدام کردند.

به گزارش ایرنا در این آئین که روی کشتی موسوم به کشتی سوزیانا صورت گرفت پس از قرائت زیارت عاشورا، دسته های سینه زنی با نواختن دمام در عزای سالار شهیدان اباعبدالله الحسین(ع) عزاداری کردند.

در این آئین که به همت شهرداری اهواز، انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان و با همکاری شهرداری منطقه 2 اهواز، اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اهواز، کانون آریا گرافیک، آژانس زیتون گشت، انجمن بوم و آب و آفتاب و موسسه پنجمین فصل قشنگ برگزار شد یکی از نمایندگان اهواز در مجلس شورای اهواز و شهردار یکی از مناطق این شهر حضور داشت.

نائب رئیس انجمن تاریانا خوزستان به خبرنگار ایرنا گفت: این اقدام در چارچوب رونق گردشگری مذهبی صورت گرفت و بنای کار، بر این بود که آئین شام غریبان به شیوه ای متفاوت از دیگر نقاط برگزار شود.

مجتبی گهستونی افزود: از آنجا که کشتی سوزیانا قرار است در حوزه گردشگری فعالیت کند این کشتی به عنوان مکان برگزاری آئین شام غریبان انتخاب شد.

وی اضافه کرد: آئین های عاشورایی در حوزه میراث فرهنگی جزو میراث ناملموس و یا همان میراث معنوی است و وظیفه خود دانستیم تا با برپایی آئین شام غریبان قدمی در ارتقاء گردشگری و معرفی هر چه بهتر میراث معنوی خود برداریم.

در این آئین نذور مردم شامل شربت، غذا، حلوا و دیگر اقلام در بین عزاداران و شرکت کنندگان توزیع شد.

به گزارش ایرنا مردم دوستدار اهل بیت عصمت و طهارت (ع) اهواز به دعوت هیات های مذهبی و تشکل های مردم نهاد در یک آیین نمادین آیین عزاداری شام غریبان را در ساحل کارون برگزار کردند.

گروه های مردمی با دعوت عمومی از شهروندان در شبکه های اجتماعی از آنها خواستند تا به همراه خانواده شمع هایشان را در ساحل غربی کارون و در کنار تنها کشتی موجود در اهواز روشن کنند.

شام غریبان، آیینی است که غروب روز عاشورا به یاد کودکان و بازماندگان تشنه لب واقعه کربلا برگزار می شود و مردم عزاداری و با روشن کردن شمع در عزاداری شرکت و نذر خود را ادا می کنند.

*نذر برای شفای کارون

'امسال شمع هایم را در شام غریبان به نیت شفای کارون روشن کردم، به امید اینکه کارون تشنه لب نشود.'

این را عاطفه یکی از جوانانی که شمع های خود را در بالاترین طبقه کشتی 'سوزیانا' روشن کرده می گوید.

او ادامه می دهد: نیت من از حضور در شام غریبان در ساحل رودخانه کارون، شفای آن است، رودخانه ای که مدت هاست به درد کم آبی و بحران خشکسالی دچار شده، از همه بیشتر در این شهر محتاج دعاست.

عاطفه اضافه می کند: سال های گذشته همدردی ما با کارون در قالب حرکت های جمعی بود اما مدت هاست دیگر از این تجمع ها خبری نیست، تا اینکه ایده برپایی شام غریبان در کنار کارون، دوباره این فضا را فراهم کرد.

این شهروند اظهار می کند: رودخانه کارون با زندگی ما اهوازی ها گره خورده . رودخانه در سرتاسر شهرمان پهن شده به همین دلیل نمی توان بی تفاوت از کنارش گذشت و خوشحالم که امسال فضایی فراهم شد تا در حرکتی جدید در ساحل کارون برای عزاداری سیدالشهدا (ع) و یارانش در کنار این رودخانه دور هم جمع شویم.

*شمع در کنار کارون

مرضیه لرکی از برگزارکننده های مراسم شام غریبان در این باره می گوید: در سال های اخیر آیین های مذهبی بخصوص در اهواز به صورت یکنواخت برگزار می شود به همین دلیل حضور در مراسم مذهبی برای نسل جدید انگیزه و هیجانی ندارد.

وی با بیان اینکه اهواز پتانسیل هر روز نو شدن را دارد می افزاید: برگزاری شام غریبان در ساحل کارون با استقبال جوانان، هنرمندان و افراد فرهیخته روبه رو شد و اغلب شرکت کنندگان در مراسم می گفتند که برای اولین بار است در چنین مراسمی شرکت می کنند.

لرکی تاکید می کند: فراموش نکنیم زندگی ما وابسته به کارون است، خواستیم در این شب معنوی زیبا کنار کارون شمع بنشانیم و کارون را تنها نگذاریم.

*مسافر خرمشهر

شهرت رودخانه کارون، 'تنها رودخانه قابل کشتیرانی کشور' است، اما در سال های گذشته به دلیل سدسازی ها، خشکسالی و طرح های انتقال آب از سرشاخه های آن با بحران کم آبی روبه رو شده از این رو سال هاست که ردپای هیچ کشتی در اهواز مشاهده نشده است.

کشتی تفریحی 'سوزیانا' که چهار ماه پیش از خرمشهر راهی اهواز شده یادآور روزهای خوش کارون است. این کشتی با وجودی که در حال نوسازی است، اما عزاداران شام غریبان را پذیرا شده است.

'عابد ناحیه' مالک کشتی سوزیانا که در این اقدام فرهنگی مشارکت کرده می گوید: مشابه این مراسم عزداری را هر ساله در خرمشهر و آبادان برگزار می کنیم اما امسال که کشتی سوزیانا در اهواز پهلو گرفته است به دعوت تشکل های مردمی تصمیم گرفتیم آیین شام غریبان را در رودخانه کارون و در این کشتی برگزار کنیم.

وی که سازنده کشتی سوزیانا نیز هست می افزاید: هدف من از آوردن این کشتی به اهواز احیای کشتیرانی در کارون بوده اما مهمترین هدفم از برگزاری مراسم شام غریبان در کشتی سوزیانا دعوت و آشنا کردن جوانان و قشرهایی است که به طور معمول در آیین های مذهبی و حسینیه ها حاضر نمی شوند که خوشبختانه در این حرکت موفق بودیم.

ناحیه با اشاره به حدیث 'إن الحسین مصباح الهدی و سفینه النجاة' اظهار می کند: دوست داشتم این حدیث شریفه را در قالب این کشتی پیاده کنم.

*فرصتی برای امر به معروف

سالم یکی دیگر از شرکت کنندگان در این مراسم عزاداری نیز می گوید: در شب شام غریبان آمدیم یادی کنیم از بزرگوارانی که برای خدمت به دین و مردم خود تا آخرین نفس های خود مبارزه کردند زیرا امام حسین (ع) برای امر به معروف ونهی از منکر مبارزه کرد و حضرت ابوالفضل العباس (ع) از جان خود در راه دین و رفع تشنگی همراهان و اهل بیت (ع) گذشت.

*پیام حضرت زینب (س)

نماینده مردم اهواز، کارون ، باوی و حمیدیه در مجلس شورای اسلامی که در این مراسم عزاداری شرکت کرده است نیز با اشاره به اینکه برای پاسداشت نهضت عاشورا و همنوایی با حضرت زینب (س) در اینجا جمع شده ایم، می گوید: حضرت زینب (س) بهترین و موفق ترین مدیر تاریخ است زیرا از تهدیدها و رعب و وحشت بهترین استفاده را کرد و بزرگترین پیام را به جهانیان رساند.

ناصر سودانی با بیان اینکه امشب شب زینب (س) است، می افزاید: حضرت زینب (س) در کنار غصه ها و رنج های عمیق، در مقابل دشمنان و بدون ترس از آنها بلندترین فریادها را سرداد و آبروی یزدیان را برد به طوری که خطبه های او ماندگار شد.

*محرم و فرهنگسازی

فعالان اجتماعی در خوزستان، در محرم امسال تلاش کردند از تجمع های مردمی و آیین های مذهبی فرصتی برای فرهنگسازی بسازند.

+ نوشته شده در یکشنبه ۳ آبان۱۳۹۴ساعت 11:10 توسط مجتبی گهستونی |

عضو انجمن میراث فرهنگی خوزستان که با حکم استاندار خوزستان به این سمت منصوب شده است گفت: نگاه به انجمن میراث فرهنگی نباید مقطعی باشد بلکه باید همواره از توان این انجمن برای پیشبرد اهداف گردشگری و میراث فرهنگی استفاده شود.

مجتبی گهستونی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در پی تشکیل جلسه افتتاحیه انجمن میراث فرهنگی خوزستان به ریاست استاندار خوزستان چهار مورد برای دستور جلسه انتخاب شده بود که با توجه به ماهیت جلسه اول که به افتتاح انجمن منجر شد، فرصت پرداختن به چهار موضوع میسر نشد.

وی افزود: از تشکیل انجمن میراث فرهنگی استان خوزستان به ریاست استاندار و دبیری مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان بیش از همه اعضا بسیار خرسندم چون ما فعالان ثابت حوزه میراث فرهنگی بیش از هر چیزی به نهادهایی که صدای دوستداران میراث فرهنگی را بهتر بشنوند اعتقاد داریم.

 

کارهای فراوان زمین مانده در حوزه میراث فرهنگی

عضو انجمن میراث فرهنگی خوزستان تصریح کرد: تنها نگرانی من از فرمایشی بودن تشکیل این انجمن است که امیدوارم با برنامه ریزی منظم شخص رئیس و دبیر انجمن میراث فرهنگی استان چنین ذهنیتی تحقق پیدا نکند. این انجمن باید مأموریت های بسیار زیادی برعهده داشته باشد.

گهستونی بیان کرد: اگر این انجمن هر روز هم تشکیل جلسه دهد آنقدر کار زمین مانده در حوزه میراث فرهنگی وجود دارد که انتها ندارد.

مشاور مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان عنوان کرد: استاندار خوزستان و مدیر کل میراث فرهنگی استان طی دو سال گذشته اقدام های بسیار ارزنده ای در حوزه میراث فرهنگی انجام داده اند. توجه آنان به این حوزه قابل تقدیر است اما باز نباید از این مهم غافل ماند.

وی ادامه داد: به هرحال حجم تعرض ها و تخریب ها در حوزه میراث فرهنگی از سوی ادارات، شرکت ها و سازمان های دولتی و خصوصی در خوزستان بسیار بوده و آمارها و گزارش ها گویای این ادعا است. برای همین هم هرگز نباید از حوزه میراث فرهنگی غافل ماند.

 

۹۰۰ اثر ثبت ملی در خوزستان

گهستونی یادآور شد: در صورتی که نشست های انجمن به ریاست استاندار برگزار شود، امید فراوانی به حل بسیاری از مشکل ها دارم. تشکیل دبیرخانه برای انجمن بسیار ضروری است تا مصوبات جلسه را با دقت و سرعت پیگیری کند. همچنین باید حضور اعضا در این انجمن خاص الزامی باشد نه اینکه افراد رده پایین و بدون اختیار به جلسه فرستاده شوند که هیچ گونه ذهنیتی نسبت به میراث فرهنگی ندارند.

عضو انجمن میراث فرهنگی خوزستان تأکید کرد: انجمن میراث فرهنگی برای خوزستان یک فرصت است که نباید به آن از جنبه تشریفاتی نگاه کرد و در واقع این انجمن متعهد است که در حرف و عمل خود را ثابت کند. امروز نگاه بسیاری از موافقان و مخالفان در حوزه میراث فرهنگی به این انجمن دوخته شده است.

وی در پایان گفت: بیش از ۹۰۰ اثر در خوزستان ثبت ملی شده ولی کمتر از ۱۰ درصد این آثار عرصه و حریم دارند. بسیاری از محوطه ها مشکل تملک و سند دارند لذا تعیین تکلیف همه این موارد نیاز به پیگیری های فرا سازمانی از طرف استانداری خوزستان، میراث فرهنگی، منابع طبیعی، جهاد کشاورزی و سایر سازمان ها دارد.

+ نوشته شده در سه شنبه ۲۱ مهر۱۳۹۴ساعت 12:41 توسط مجتبی گهستونی |

همایش سفیران گردشگری 4 مهر به همت اداره میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری اهواز به ریاست غلام جلیلی نیا و با همکاری فرودگاه اهواز و  چند دفتر هواپیمایی از جمله شرکت خدمات مسافرتی زیتون گشت (به مدیریت زیبا راکی که دبیری همایش را هم بر عهده داشت) به مناسبت 27 س‍‍‍پتامبر روز جهانی گردشگری در تالار اجتماعات فرودگاه اهواز برگزار شد.

سخنگو و دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان که یکی از سخنرانان همایش سفیران گردشگری بود ضمن تبریک روز جهانی گردشگری و البته تسلیت به خاطر کشتار بی رحمانه و ناجوانمردانه حجاج و زائرین گفت: ایرانی ها از قرن ها پیش، از عروسک هایی جان مایه دارتر از عروسک های غربی برخوردار بودند. عروسک هایی که روایت های کودکانه را در سینه خود حبس کرده و در هزاره های تاریخ روبه فراموشی سپرده شده است. گواه این گفته من روایت های شاعران کهن از عروسک هایی است که جانمایه داشتند.

مجتبی گهستونی افزود: اما و گاهی عروسک ها جان می بخشند اما ظاهرا این آدم ها اونقدر تاثیر گذار نیستند که این عروسک ها تاثیرگذار بودند. اما چی بگویم که نخواهم شعاری حرفی زده باشم. مگر در این استان کم حرف زده شد؟ مگر کم وعده داده شد؟ تا دیشب مدام فکر می کردم از کجا و از چی بگویم که شعاری نشود. فقط به این نتیجه رسیدم که این استان کار کردن می خواهد. که از هرجاش حرف بزنم باز شعاری می شود. پس تصمیم گرفتم حرف دلمو بزنم. خوزستان نیاز به خلاقیت دارده. نیاز به دوراندیشی دارد. خوزستان نیاز به نخبه دوستی دارد نه نخبه کشی. دوری از زد و بند و نداشتن فساد مالی می خواد. اگر مقداری از فردگرایی خودمان کاهش بدیم و جمع گرا بشیم و کار کنیم نتیجه می گیریم. طرف یه گوشه نشسته و کاری نمی کنه و فقط تزهای غیر کاربردی میده آخرشم دلش می خواد که استان پیشرفت کنه. چه طوری؟ با حرف های صدمن یه غاز تو؟

وی با اشاره به اینکه اگر درباره شهر و خاطرات جمعی حرف بزنیم بسایری از دغدغه های ذهنی ما اهالی میراث فرهنگی و گردشگری حل می شود گفت: دلیل علاقمندی من به این بحث آن است که این موضوع مورد نظر دلبستگی و تعهد را طلب می کند. واقعیت امر این است اگر ما آژانس دار و هتل دار هم نباشیم و یا خبرنگار و کارمند نباشیم. آیا باز می تونیم یه شهروند خوب باشیم؟

عضو انجمن میراث فرهنگی خوزستان که اخیرا با حکم استاندار خوزستان به این سمت منصوب شد اظهرداشت: واقعیت امر این است که در این شهر و استان بخش‌هایی که می‌توانستند خاطرات ما را به یاد بیاورند به شدت دچار تغییر شده‌اند و این اتفاقی است که مدام در کشور و تاریخ ما درحال رخ دادن است. طبیعی است که اهواز و خوزستان هم می‌توانست یک شهرزنده باشد، اما چرا در برابر جریانات اجتماعی به صورت رادیکال عمل شده و فرصت‌های بی شمار را از آن گرفته اند؟

گهستونی تاکید کرد: امروزه، بسیاری افراد غصه روزی را می خورند که شهرها روح داشتند و روایت می کردند. پر از خاطره بودند. در خود یاد داشتند و برخوردار از هویت بودند. اما امروز هویت ما زیر بار آلودگی‌ها، بی‌توجهی‌ها و بی مسئولیتی‌ها در حال گم شدن است. فردا روزی می رسد که غصه امروزمان را می خوریم. همانطور که امروزی ها غصه دیروز را می خورند.

وی بیان کرد: وظیفه همه ما است که شکل و شمایل قدیمی زادبوم خود را حفظ کنیم. چون همه داشته هایمان جزیی از خاطره جمعی چندین نسل است که تا به امروز برایمان به یادگار مانده است. چرا تا زمانی که مکان های زاد بومی ما بیان کننده هویت مدنی و برانگیزاننده احساس غرور در مردم یک شهر است به حفظ آثار و بناهای مورد نظر نپردازیم؟ مگر نه اینکه چنین مکان‌هایی به همگان تعلق دارد؟ بی شک حفظ چنین بناهایی فقط ارتقای حس تعلق به مکان با هدف افزایش احساس همبستگی و تعلق اجتماعی است.

سخنگو و دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان اظهارداشت: من ابتدا به خود و بعد به شما یادآور می شوم که فقط حضور و همراهی مردم است که موجودیت یک شهر را می‌سازد و به آن بها می‌دهد. همین مردم هستند که حیات روزانه خود را در قالب سه پهنه زندگی، کار و تفریح در فضاهای عمومی انجام می‌دهند.

گهستونی گفت: دوستان و سروران گرامی باید قبول کنیم که خوزستان مانند موزه و نگارخانه‌ای است که هر روز نمایشگاهی از آثار متنوع مردم و منظر تاریخ و فرهنگ و تمدن بشری را به اجرا می‌گذارد. ‏اما..... و اما دیدن این جلوه با عظمت چشم دل می خواهد و بس که فرهیخته گان یک جامعه از هر قشری از آن برخوردارند.

وی افزود: با رشد روزافزون شهرنشینی و با توجه به پیامدهایی که صنعت و نوگرایی در زندگی شهری به همراه داشته است، شاهد از میان رفتن بسیاری از فضاهای ارزشمند شهری و شکل‌گیری شتاب‌زده و نسنجیده فضاهای عمومی کنونی در شهرها و در پی آن، حضور پدیده حاشیه‌نشینی شهرها بوده‌ایم. فضاهای شهری امروزی فقط به مسیر عبورومرور تبدیل شده‌ است و کمتر در ابعاد اجتماعی پاسخ‌گوی نیازهای انسان امروزی‌ است. در این میان فضاهایی که مکان آسایش عمومی باشد و باعث آرامش خاطر انسان شود، نیز حذف شده‌ است. ‏ما به عنوان متولیان میراث فرهنگی خود را در این موضوع مسئول می دانیم اما بیش از آن دیگر دست اندرکاران امر که به وطیفه قانونی شان عمل نمی کنند نیز باید خود را مسئول بدانند. این احساس مسئولیت باعث می شود تا با مشارکت دستگاههای دولتی، عومی و مردم، باز زنده سازی بافت های تاریخی و ساماندهی مناطق گردشگری شتاب بگیرد.                                                                                                                                                                              

سخنگو و دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان بیان کرد: اگر باور این مهم که با توجه به گسترش نگرش‌های کیفی در توسعه و مدیریت شهری، هویت و حافظه تاریخی در شهرها، درباره خاطرات جمعی و حس تعلق‌پذیری شهروندان، ابعاد و جنبه‌های گوناگونی می‌یابد تقویت شود حس مسئولیت پذیری هم افزایش می یابد. در واقع امروزه شهرها تنها فضاهایی برای عبور به‌شمار نمی‌روند؛ بلکه بستر اصلی تعامل و بالندگی شهروندان، حفظ رابطه بین نسل‌ها، آموزش، یادگیری و یادآوری نیز تلقی می‌شود.‏

وی گفت: دوستان و سروران گرامی تلاش جمعی همه ما باید به سمتی سوق پیدا کند که این عقیده به وجود بیاید که برای داشتن شهری محترم و شهروندانی که دارای هویت و شناسنامه جمعی هستند، باید فضاهای تاریخی را نگه داشت و سامان داد. ‏اما چرا در حال حاضر با موضوع ناخودآگاه جمعی به جای ناخودآگاه عمومی مواجه هستیم که همین موضوع باعث شده است، همواره نسبت به شهر، بی تفاوت باشیم.

در ادامه این نشست محمد سعید شرفی مدیرکل فرودگاه های استان خوزستان خصوص چگونگی ایجاد رقابت جهت جذب گردشگران عنوان کرد: با رقبای گردشگری ما در غرب آسیا می توان با پژوهش های کاربردی و تمرکز بر شاخصه های پیشرفت، رقابت کرد. وی با بیان اینکه صنعت هوانوردی و گردشگری 60 میلیون شغل در جهان ایجاد کرده است اظهار کرد: در صنعت هواپیمایی پنج میلیون نفر به صورت مستقیم و 15 میلیون نفر به صورت غیرمستقیم از این طریق کار می کنند. همچنین حدود 40 میلیون نفر در هتل ها، موزه ها و رستوران ها مشغول به کار هستند که ناشی از صنعت گردشگری است و صنعت هواپیمایی سالانه 2.4 تریلیون دلار ارزش اقتصادی ایجاد کرده که در سال گذشته در صنعت هوانوردی سه میلیارد نفر در جهان جابه جا شدند.

شرفی بیان کرد: 55 درصد گردشگران بین المللی از طریق صنعت هوانوردی جابه جا می شود و مابقی از طریق آبی و زمینی است و امروز همه نگاه ها به گردشگریست و دغدغه امروز فرودگاهها ایجاد لذت و خاطره و یک تجربه به یاد ماندنی برای مسافران است.

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان نیز در این همایش گفت: تا زمانی که استان خوزستان نتواند به عنوان یک مقصد داخلی مطرح شود، به عنوان مقصد خارجی و بین المللی نیز نمی تواند مطرح شود.

محمدعلی خلیلی با بیان اینکه در استان خوزستان بلندترین آبشار خاورمیانه را داریم ولی آژانس های مسافرتی استان، فقط بر فروش خارجی تمرکز می کنند و موجب خروج ارز از استان می شوند گفت: گردشگری یک موتور محرک اقتصادی است که یک میلیارد گردشگر بین المللی سالانه در این صنعت فعالیت می کنند. در صنعت گردشگری فراتر از موضوع اقتصادی اهداف و آرمان های انسانی و آشنایی ملل و برقراری صلح و دوستی اهمیت بسیار دارد. در زمینه اقتصادی در عرضه اقتصاد بین الملل گردشگری رتبه سوم را دارد و از هر 11 شغل در دنیا یک شغل مربوط به گردشگری است.

در ادامه این همایش مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خوزستان تسریح کرد: مدیریت استان باید به سمت جوان گرایی برود تا تحرک بیشتر، خلاقیت و نوآوری نرم افزاری داشته باشیم.

افشین حیدری اظهار کرد: شاید خیلی ها منتظر ورود بخش دولتی در کارها باشند که این تفکر اشتباه است و باید بخش خصوصی اقدام کند و بخش دولتی تنها در راستای تهیه قوانین و تسهیل کننده کارها باشد.

گفتنی است؛ فرودگاه بین المللی اهواز همه روزه به حدود 20 نقطه داخلی و خارجی پرواز دارد که روزانه بیش از 70پرواز در این فرودگاه انجام می شود.

+ نوشته شده در جمعه ۱۰ مهر۱۳۹۴ساعت 17:9 توسط مجتبی گهستونی |

 

زیر طاق های ثبت جهانی شده پل لشگر در حالی این روزها توسط یک سرمایه گذار رستوران ساخته شده که فعالان و دوست داران میراث فرهنگی نسبت به این اقدام به شدت اعتراض کردند.

به گزارش دنیای سفر؛ پل لشگر که در کنار امامزاده عبدالله شوشتر واقع شده و یکی از سازه های آبی تاریخی ثبت شده جهانی است رستوران احداث شده است. این در حالی است که پیش از این دو رستوران قدیمی تر با عنوان پردیس سلمان و رستوران باغشا در این مکان وجود داشت.

در همین خصوص به سراغ «مجتبی گهستونی» دبیر انجمن تاریانا خوزستان رفتیم و موضوع را از ایشان جویا شدیم. وی با بیان این مطلب به دنیای سفر گفت: زیر پل لشگر که یک سازه جهانی است و در کنار امامزاده عبدالله شوشتر واقع شده، یک رستوران احداث شده است.

او گفت: درسته که شوشتر یک شهر تاریخی و توریستی است و گردشگران زیادی به آنجا سفر می کنند  اما راه اندازی این رستوران در عرصه پل لشگر و استفاده از طاق های این پل برای خدمات دهی به مشتریان رستوران هیچ توجیهی ندارد.

آن طور که این فعال میراث فرهنگی معتقد است، پس از احداث این رستوران، فعالان میراث فرهنگی انتقادات بسیاری را وارد کردند که اداره میراث فرهنگی خوزستان قول داده که این موضوع را پیگیری کند.

گهستونی ادامه داد: البته من مطمئن هستم که پایگاه سازه های آبی تاریخی شوشتر برای این اقدام خود توجیه و توضیحاتی دارد اما لازمه که برای هر کاری ضوابط مشخصی وجود داشته باشد. با این حال پس از آنکه احداث رستوران زیر پل لشگر با معاون میراث فرهنگی در میان گذاشته شد، در جلسه ای این موضوع با محمدحسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی کشور در میان گذاشته شد. وی اعلام کرد که اگر ضوابط احداث رستوران روی عرصه رعایت نشده باشد قطعا این رستوران باید برچیده شود.

این در حالی است که معاون اداره میراث فرهنگی خوزستان نیز در گفت و گو با گهستونی تاکید کرده است که هیچ مجوزی از سوی اداره کل میراث فرهنگی خوزستان برای احداث این رستوران صادر نشده است.

+ نوشته شده در جمعه ۳ مهر۱۳۹۴ساعت 23:49 توسط مجتبی گهستونی |

کاروان راهیان نور

در آستانه هفته دفاع مقدس و روز جهانی گردشگری بیستمین نشست تخصصی از سلسه نشست های انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان به معرفی "محورهای گردشگری جنگ و یادمان های دفاع مقدس" اختصاص یافت.

این نشست تخصصی در محل اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان با سخنرانی ابراهیم پودن چی مسئول راهیان نور خوزستان و مسئول خبرگزاری دفاع مقدس و شیما زنگنه کارشناس ارشد گردشگری برگزار شد.

در ابتدای این نشست که دوستداران میراث فرهنگی و فعالان گردشگری حضور داشتند ابراهیم پودن چی با اشاره به اینکه جنگ تحمیلی هشت 8 ساله رژیم بعث عراق بر علیه جمهوری اسلامی ایران یکی از جنگ های منحصر به فرد در پایان قرن بیستم محسوب می شود گفت: جنگ هشت ساله طولانی ترین و پرهزینه ترین جنگ منطقه غرب آسیا پس از جنگ دوم جهانی بوده است و تنها جنگی محسوب می شد که در دوران دوقطبی بودن قدرت یا دوران جنگ سرد (1991- 1945م)،  هر دو ابر قدرت از کشور مهاجم، یعنی دولت بعث عراق، حمایت می کردند.

وی با اشاره به اینکه پیروزی سیاسی و نظامی ایران بر عراق، معادلة قدرت سیاسی نظامی منطقه(غرب آسیا) را به نفع ایران رقم زد افزود: بروز جنگ هشت ساله و شکل گیری پدیده‌ی دفاع مقدس در نوع خود کم نـظیر بوده است. جنگی که دومین جنگ طولانی سده‌ی بیستم نـام گرفت که با مقاومت مردمی آغاز و با مقاومت مردمی نیز پایان گرفت.

پودن چی بیان کرد: خوزستان تنهــا استانی است که در طـول جنگ دچـار بیشترین آسیب و خسارت شد.این استان به علت داشتن ذخایرغنی نفت وموقعیت راهبردی به ویژه اروندرود ، یکی از مطامع اصلی رژیم بعث عراق در حمله بـه ایران اسلامی بود.

مسئول راهیان نور خوزستان اظهار داشت: از آغاز تا پـایــان جنگ تحمیلی بـالغ بر 127 شهر کشور مورد تهـاجم هـوایی و مـوشکی دشمن قرار گرفت کـه دراین میـان شهـرهای استان  بیشتـرین تهاجم را تـجربه و به طورکـلی این استان با 2008مورد بیش از42 درصد از حملات هـوایی دشمن را در طـول جنگ متحمل بوده است.

وی یادآور شد: استان خوزستان بیش از 23هـزار شهید ، 35 هـزار جـانبـاز، 3500آزاده سرافراز، 1500شهیده زن و8 شهرستان مرزی و 17شهرستان غیرمرزی مورد تهاجم  حملات  هوایی و موشکی مستقیم دشمن قــرارگرفت ودچار بیشترین خسارت و آسیب‌دیدگی گــردید.

پودن چی در بخشی از سخنان خود به معرفی فرصت های موجود در حوزه گردشگری جنگ پرداخت و گفت: حضور 2 الی 4 میلیون نفر زائر در قالب کاروان های راهیان نور جهت بازدید از مناطق عملیاتی در طول سال و وجود بیش از 20 یادمان و منطقه عملیاتی در جغرافیای استان خوزستان از جمله این قابلیت ها محسوب می شود.

وی افزود: انجام بیش از دهها پژوهش در حوزه دفاع مقدس در قالب پایان نامه های دانشجویی، مقالات، حضور گردشگران خارجی در یادمانها و مناطق عملیاتی استان خوزستان، بیش از 75 در صد از جنگ تحمیلی در جغرافیای استان خوزستان اتفاق افتاده است، ثبت ملی یادمانها و مناطق عملیاتی دفاع مقدس و حضور 6 مرحله مقام معظم رهبری در مناطق عملیاتی خوزستان از دیگر رخدادهایی است که باید به آن اشاره کرد و مورد توجه قرار داد.

ابراهیم پودن چی با اشاره به ضرورت توسعه یادما نها و مناطق عملیاتی گفت: طراحی با مضامین ارزشهای اسلامی و دفاع مقدس، تجهیز محتوایی مناطق متناسب با اتفاقات و رویدادهای دفاع مقدس و به روز رسانی یادمانها و مناطق عملیاتی دفاع مقدس جهت جذب مخاطب در دستور کار قرار دارد.

وی با تاکید بر توسعه گردشگری در اماکن زیارتی، تاریخی و میراث فرهنگی در مسیر راهیان نور، خواهان توسعه و تقویت زیر ساخت ها، ارائه خدمات مناسب، توسعه فرهنگی، اجتماعی، توسعه اقتصادی و توسعه سیاسی و امنیتی شد.

در بخش دیگری از نشست معرفی محورهای گردشگری جنگ و یادمان های دفاع مقدس، شیما زنگنه کارشناس ارشد گردشگری گفت: گردشگري جنگ نوعی از گردشگری فرهنگی است که به عنوان یکی از قابليت‌هاي توسعه در استان‌هاي درگير جنگ تحميلي داراي جايگاه ويژه‌اي است.

وی افزود: با توجه به اینکه گردشگری یکی از بخش های اجتماعی- اقتصادی و یکی از مولفه های عمده تجارت بین المللی شده است یک روند کلی در گردشگری این است که بیشتر گردشگران مایل به شرکت در فعالیت های تفریحی، ورزشی و ماجراجویانه و شناخت تاریخ و فرهنگ ومحیط زیست مناطق مورد اقامت خود هستند.

زنگنه بیان داشت: بسیاری از گردشگران به دنبال مکان های جدید محصولات گردشگری هستند. گردشگری فرهنگی عبارت است از مسافرت افراد از محل سکونت خود به مکان هایی که جاذبه های فرهنگی دارند. جنگ که در معناي کلمه به معناي جدال، ستيزه و نبرد مي باشد در ترکيب کلمه گردشگري جنگ گونه اي از گردشگري فرهنگي است که امروزه توجه توريست هاي زيادي را به خود جلب کرده است و مي توان از آن به عنوان يکي از گونه هاي رو به رشد گردشگري ياد کرد.

این کارشناس ارشد گردشگری اظهار داشت: از آنجايي که استان خوزستان يکي از استان هاي اصلي در مسير جنگ بود و هنوز آثار و بقاياي بسياري از جنگ در شهرهايي چون خرمشهر، آبادان، دزفول و... خودنمايي مي کنند، محقق اين استان را براي بررسي بيشتر در زمينه گردشگري جنگ انتخاب نمود و از آنجايي که اصلي ترين جنگ در کشور عزيزمان جنگ ايران و عراق بود به بررسي اين جنگ بيشتر مي پردازد، و با توجه به اهمیت و رشد روز افزون گردشگری جنگ در جهان و با توجه به پتانسیل های این نوع گردشگری در خوزستان به بررسی گردشگری جنگ در استان خوزستان می پردازد.

زنگنه با طرح پرسش هایی از زاویه ای دیگر به مقوله گردشگری جنگ پرداخت و گفت: سئوالهايي چون آيا گردشگري جنگ در حفظ و شناخت هويت و ارزش هاي ملي و اجتماعي جامعه موثر است؟ آيا گردشگري جنگ در مناطق جنگي با توجه به شاخص هاي گردشگري مي تواند در جذب گردشگر موثر باشد؟ آيا جاذبه هاي به جا مانده از جنگ در استان خوزستان مي تواند در قالب گردشگري جنگ در توسعه پايدار گردشگري اين استان موثر باشد، از جمله پرسش هایی هستند که جواب مورد نظر می تواند گردشگری جنگ را به سمت و سویی درست تری سوق دهد.  

+ نوشته شده در سه شنبه ۳۱ شهریور۱۳۹۴ساعت 15:16 توسط مجتبی گهستونی |

مطالب قدیمی‌تر