مجتبی گهستونی فعال میراث فرهنگی و سخنگوی انجمن تاریانا در این باره می‌گوید: «علی‌رغم موفقیت‌هایی که در گذشته داشتیم موسیقی در کشور ما رشد چندانی نداشته. در زمانه‌ای که حمایت کافی از موسیقی وجود ندارد، موسیقی بومی هم تحت تاثیر قرار می‌گیرد و موسیقی زار هم یکی از بخش‌های آن است که حمایت کافی از آن نشده است و از این قاعده مستثنی نیست.»

 

مراسم زار در بی‌خبری میراث

مراسم زار طی سال‌ها فراز و نشیب فراوان رنگ و بوی اسلامی و ایرانی به خود گرفته و امروزه نه به عنوان آیین یا مراسمی بیگانه بلکه جزیی از فرهنگ این مرز.............


ادامه مطلب
+ نوشته شده در شنبه ۵ اردیبهشت۱۳۹۴ساعت 12:34 توسط مجتبی گهستونی |

آثار مربوط به دور الیمایی نیازمند بازشناسی هستند

با توجه به اینکه خوزستان خاستگاه اصلی الیمایی‌ها محسوب می‌شود فعالان میراث‌فرهنگی و کارشناسان، راه‌اندازی پایگاه یا مرکز الیمایی در این استان ضروری می‌دانند.

با توجه به اینکه خوزستان خاستگاه اصلی الیمایی‌ها محسوب می‌شود فعالان میراث‌فرهنگی و کارشناسان، راه‌اندازی پایگاه یا مرکز الیمایی در این استان ضروری می‌دانند.

پراکندگی آثاری از عیلامیان و الیمایی‌ها در خوزستان و وجود آثاری شاخصی در بردنشانده، سرمسجد، کلگه زرین، صفه بتوند درحالی راه‌اندازی پایگاه و مرکز الیمایی را در این استان چند برابر می‌کند که بسیاری از پژوهشگران، ضرورت شناسایی منابع محققان و جمع آوری کلیه مطالعات تخصصی میدانی و کتابخانه‌ای صورت گرفته شده را ضرورتی انکار ناپذیر می‌دانند.

«مجتبی گهستونی» دبیر و سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان، در این رابطه به خبرگزاری میراث‌فرهنگی می‌گوید: «راه‌اندازی پایگاه یا مرکز الیمایی در استان خوزستان یک ضرورت به‌شمار می‌رود چرا که خوزستان نه‌تنها خواستگاه این اقوام محسوب می‌شود که برای کشف حقایق تاریخی نیازمند بررسی‌های بیشتر در این دوره ها هستیم.»

آنطور که گهستونی می‌گوید، در استان خوزستان انگیزه‌های لازم برای تشکیل پایگاهی مطالعاتی و پزوهشی  الیمایی وجود دارد اما لازمه ایجاد چنین پایگاهی نیازمند حمایت و اعتبارات کافی است.

http://chn.ir/Images/News/Larg_Pic/31-1-1394/IMAGE635651434741848789.png

اندیکا، ایده، مسجدسلیمان، باغملک، لالی، شوشتر، رامشیر، گتوند، هفتکل، رامهرمز، هندیجان، اهواز و.... خواستگاه الیمایی ها بوده اند. همچنین بردنشانده، سرمسجد، کلگه زرین، صفه بتوند، نقش برجسته تنگ بتا، موری، سوز تینا، سوسن سرخاب، تاراز، چوزه، خنگ نوروزی، کمالوند، دره دز، شمی، یارعلی وند، دستوا، گلالک، صالح داود، تل رضوان، دخمه های کوهساران، آثار شاخص این دوره مهم به شمار می‌رود.

به‌گفته این فعال میراث‌فرهنگی، پراکندگی آثاری از عیلامیان و الیمایی‌ها در خوزستان ضرورت تبدیل خوزستان به کارگاه بزرگی در حوزه میراث فرهنگی را دوچندان می‌کند. به‌گونه‌ای که با راه‌اندازی چنین مرکزی می‌توان کلیه مطالعات تخصصی میدانی و کتابخانه ای دوره‌های تاریخی را بررسی و پژوهش کرد.

او همچنین تاکید کرد، درخصوص فعالیت‌ها و گزارش‌های مربوط به مطالعات الیمایی‌ها در خوزستان بسیار اندک بوده و درحال‌حاضر معاونت میراث فرهنگی خوزستان در حال پیگیری برای برگزاری یکسری سمینارهای مربوطه است که این سمینارها هم نیازمند حمایت است.

این درحالی است که عدم شناسایی و کاوش‌های باستانی متعدد سبب شده حوزه نفوذ الیماییان در خوزستان چندان مشخص نباشد. در نتیجه بخشی از سنگ‌نگاره‌ها و همه حوزه‌های سکونتی این ساکنان دیرینه خوزستان مشخص نیست و چه بسا مثل آثاری که از آنا به دست آمده شاید در شرایط نگران کننده ای به‌سر می‌برند.

خوزستان مهم ترین بخش جلگه ای در دوره های بسیاری از تاریخ ایلام را تشکیل می دهد و الیمایی‌ها بر خلاف گستردگی حوزه حکومتی آنها در فلات ایران به دلیل همزمانی شان با دوره اشکانی مغفول مانده‌اند.

+ نوشته شده در شنبه ۵ اردیبهشت۱۳۹۴ساعت 12:30 توسط مجتبی گهستونی |

 

نمایشگاه اهواز درخاطرات از 28 فروردین آغاز و تا 9 اردیبهشت به مناسبت روز جهانی بناهاو محوطه های تاریخی ادامه خواهد داشت.  

نمایشگاه اهواز در خاطرات با به نمایش گذاشتن عکس هایی از ارشیو مجتبی گهستونی 28 فروردین ساعت 18 افتتاح می شود. نمایشگاه اهواز درخاطرات از 28 فروردین اغاز و تا 9 اردیبهشت به مناسبت روز جهانی بناهاو محوطه های تاریخی ادامه خواهد داشت.  

این نمایشگاه به کوشش انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان و اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان و نگارخانه اهواز به ادرس اهواز بلوارپاسداران زیتون کارمندی نبش خیابان زمزم برگزار می شود.  

در این نمایشگاه حدود 100 عکس از جاذبه های تاریخی طبیعی فرهنگی و مذهبی اهواز به نمایش در می اید.

+ نوشته شده در چهارشنبه ۲۶ فروردین۱۳۹۴ساعت 3:5 توسط مجتبی گهستونی |

 

طبق قراردادی که اداره میراث‌فرهنگی استان خوزستان با مالکان سرای معین‌التجار خوزستان منعقد کرده درحالی مالک و متولی میراث‌فرهنگی متعهد به مرمت نیمی از بنا شده‌اند که گفته می‌شود مالکان سرای معین التجار با زیر پا گذاشتن تعهدات خود مقدمات تخریب این اثر تاریخی را فراهم کرده‌اند. دوستداران میراث‌فرهنگی استان خوزستان معتقدند، استانداری باید تکلیف بنای معین‌التجار اهواز را مشخص کند.

سرای معین‌التجار اهواز مربوط به دوره قاجار است. این بنا درحالی در تاریخ 20 آبان 1377 با شماره 2158 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید که به‌دلیل کوتاهی مالکین و همکاری نکردن آن‌ها با اداره میراث‌فرهنگی خوزستان این بنای ارزشمند بلا استفاده رها شده است.

به‌گزارش CHN، سرای معین‌التجار دارای یک راسته بازار بوده که این مجموعه در قدیم تا پشت بیمارستان جندی‌شاپور وسعت داشت و یک مکان تجاری به حساب می‌آمد تا این که در سال1313 با ساختن پل، بازار نصف شد و رونق اصلی بازار و داد و ستد نیز در قسمت سرا همچنان ادامه داشته است. پیشتر از سرای معین‌التجار به صورت غرفه و یا به عنوان انبار از آن استفاده می‌شد.

«مجتبی گهستونی» سخنگو و دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان در این رابطه به خبرگزاری میراث‌فرهنگی گفت: «بخش‌های عمده سرای معین التجار درحالی سال 74 بر اثر آتش سوزی دچار آسیب دیدگی شدید شد که اداره کل میراث فرهنگی خوزستان مرمت بنا را در اواسط دهه 80  و مشروط به همکاری مالک و تقبل بخشی از هزینه‌های مرمت با اعتبار یک میلیارد تومان آغاز کرد.»

اما گهستونی معتقد است، با اینکه یک دهه از آغاز مرمت گذشته است، مالکین سرای معین‌التجار حاضر به همکاری با میراث فرهنگی خوزستان نیستند و این بنا بلا استفاده باقی مانده است. چنانچه وضعیت فعلی سرای معین التجار هزینه‌های تکمیلی و حفاظت بیشتری را می‌طلبد.

این فعال میراث‌فرهنگی خوزستان در ادامه می‌افزاید: «مالکان سرای معین التجار با این ادعا که بنا توسط اداره کل میراث فرهنگی خوزستان ثبت و تا حدودی مرمت شده بنابراین مرمت پایانی هم به‌عهده این اداره کل است. موضوعی که سبب اعتراض بسیاری از فعالان و دوستداران میراث‌فرهنگی استان خوزستان شده چرا که به اعتقاد این افراد، سرای معین ‌التجار یک اثر ملی است و مالکان از ثبت و مرمت بنا سوء استفاده کرده‌اند به‌طوری‌که نه حاضرند اقدامی با هدف کاربری متناسب انجام دهند و نه اینکه با هزینه کرد سهم‌شان در جهت احیای این بنا قدمی بر‌می‌دارند.»

گهستونی ادامه می‌دهد، با توجه به اینکه اداره کل میراث‌فرهنگی خوزستان به وظیفه خود برای مرمت بخش‌های زیادی از بنا اقدام کرده اما وضعیت فعلی سرای معین التجار به جز بلا استفاده ماندن و تخریب سرنوشت دیگری نخواهد داشت. بنابراین پیشنهاد می شود، موضوع در کارگروه میراث فرهنگی و گردشگری استانداری مطرح و تصمیم گیری نهایی درباره آن صورت بگیرد.

سرای معین‌التجار در خیابان 24 متری اهواز در خیابان کاوه شرقی واقع است که که توسط حاج محمدتقی معین‌التجار بوشهری و با همکاری محمدحسن خان سعدالدوله ساخته شده است و از دیر باز مرکز تجاری اقتصادی بازار قدیم اهواز بوده که بنا به دلایلی امروزه از رونق افتاده و دستخوش تغییر و تحولات عمده‌ای شده و باعث از بین رفتن این اثر تاریخی شده است.

+ نوشته شده در یکشنبه ۱۶ فروردین۱۳۹۴ساعت 13:7 توسط مجتبی گهستونی |

مجتبی گهسونی: وقتی از محور شوش، بستان، سوسنگرد و هویزه که شهرهای مرزی خوزستان محسوب می شوند یعنی به یکی از بارزترين و با ارزش ترین محورهای نظامي جبهه‌ی مياني پرداخته ایم.  در يك سر اين معبر، اهواز (مركز خوزستان) به فاصله‌ی نود كيلومتري از مرز قرار دارد و با استفاده از اين محور عراق ميتواند اين شهر را از سمت غرب مورد تهديد قرار دهد، متقابلاً شهر حلفائيه مركز استان عماره عراق در آن سر ديگر اين معبر و در فاصله چهل كيلومتري از مرز ايران قرار دارد و دستيابي ايران به  حلفائيه موجب قطع محور بغداد، عماره، بصره مي‌شود كه از ديدگاه‌هاي تاكتيكي و استراتژيكي عراق را با مشکل مواجه مي‌کند.

شوش به واسطه پایتخت بودن ایلامیان (عیلام ها) و هخامنشیان شاخص ترین شهر تاریخی ایران در خوزستان است. که به خاطر اهمیت آن و وجود منابع متعدد مطالعاتی در این مجال کمتر به آن می پردازم. در فاصله‌ی ميانه بين سابله تا شهر بستان به علّت وجود تپه ماهورهاي رملي در شمال و سواحل مردابي هور‌العظيم در جنوب، عرض معبر تنگ شده كه اين نقطه به نام تنگه‌ی چزّابه معروف است. عرض تنگه‌ی چزّابه در فصول مختلف به سبب پر آبي يا كم آبي هورالعظيم بيندو تا كمتر از يك كيلومتر متغير مي‌باشد.

محور ياد شده پس از رسيدن به شمال بستان به دو شاخه تقسيم مي‌شود كه يك شاخه در امتداد كرانه شمالي رودخانه‌ی كرخه و ديگري (از طريق پل بستان روي رودخانه‌ی كرخه) و در كناره جنوبي رودخانه امتداد مي‌يابد. هر دو محور شمالي و جنوبي در حميديه به هم متصل شده و به صورت يك محور واحد تا اهواز ادامه مي‌يابد. در امتداد محور شمالي هيچ شهر بزرگ يا كوچكي وجود نداشته؛ ولي دهكده‌هاي متعددي در كنار رودخانه وجود دارند. در اين معبر و به فاصله حدود بیست كيلومتري شرق بستان، تپه‌هاي الله‌اكبر كه داراي ديد و تير عالي روي محور شمالي و حتّي قسمتي از محور جنوبي بوده و قابليت‌هاي يك موضع پدافندي عالي را دارا مي‌باشد قرار دارند.

پس از تپه‌هاي الله‌اكبر تا پادگان دشت آزادگان چندين تپه ديگر با ارتفاع نزديك هفتاد متر وجود دارند كه مي‌توانند به صورت مواضع تأخيري مورد استفاده قرار گيرند. اما نقش اقتصادی محور یاد شده با وجود رودخانه کرخه و سد کرخه دوچندان می شود. رودخانه کرخه از مناطق میانی و جنوب غربی رشته کوههای زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب کشور سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود ۹۰۰ کیلومتر در امتداد شمال به جنوب، سرانجام در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هورالعظیم می‌رسد. رودخانه کرخه پس از رودخانه‌های کارون و دز سومین رودخانه بزرگ ایران از نقطه نظر آبدهی محسوب می‌شود. حوزه آبریز رودخانه کرخه به وسعت حدود ۴۳ هزار کیلومتر مربع، بین ۴۶ درجه و ۵۷ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۱۰ دقیقه طول شرقی و ۳۱ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۳۴  درجه و ۵۸ دقیقه عرض شمالی واقع شده‌است و شامل استانهای همدان، کرمانشاه، کردستان، ایلام، لرستان و خوزستان می‌باشد.

اما سد کرخه یکی از بزرگ‌ترین سدهای خاکی دنیا و بزرگ‌ترین سد خاکی ایران و خاورمیانه است که بر روی رودخانه کرخه در ۲۲ کیلومتری شمال غربی شهرستان اندیمشک در استان خوزستان ساخته شده‌ که پس از اندیمشک، از شوش و بستان و سوسنگرد عبور می کند. کرخه با تاجی به طول ۳۰۳۰ متر و ارتفاع ۱۲۷ متر از لحاظ حجم بدنه بزرگترین سد تاریخ ایران است و با حجم مخزنی به میزان ۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب، بزرگترین دریاچه مصنوعی ایران را پدید آورده است. عملیات اجرایی این سد در سال ۱۳۷۰ آغاز و در سال ۱۳۸۰ به پایان رسیده است. متوسط تولید انرژی سالیانه این  نیروگاه روزمینی ۹۳۴ میلیون کیلووات ساعت است. نیروگاه این سد با ظرفیت ۴۰۰ مگاوات از زمان بهره‌برداری در سال ۱۳۸۱ تا پایان سال ۱۳۸۷ توانسته بیش از ۴۹۴۱ میلیون کیلووات ساعت برق تولید کند.

در محور کرخه که مورد بحث ما است ۳۲۰ هزار هکتار از أراضی پایین دست، دشت‌های پای پل (اوان - ارایض - دوسالق و باغه) و همچنین دشتهای حمیدیه، قدس، دشت آزادگان، دشت عباس، فکه و عین خوش واقع در شمال غربی و غرب استان خوزستان قرار دارند.

شهرستان دشت آزادگان به لحاظ ویژگیهای مهمی همچون شرایط خوب اقلیمی، اراضی حاصلخیز، انشعابات زیاد رودخانه ای، تعدد وتنوع کشتهای پاییزه وتابستانه زراعی وباغی، تعددوتنوع دام وطیور، آبزیان، منابع طبیعی بکرودست نخورده، هور هویزه واز همه مهمتر نیروی انسانی متعهد وسخت کوش درمسیر توسعه قرارگرفته است بنابراین با بهره وری به موقع واستفاده بهینه از منابع خدادادی وانجام پروژه های زیربنایی مانند احداث وتکمیل شبکه های آبیاری وزهکشی ( اصلی وفرعی )، آموزش وترویج، اجرای پروژه ها درزیر بخشهای  زراعت، باغبانی، دام وطیور،شیلات وتوسعه صنایع روستایی و با وجود امکان تلفیق این زیر بخشها با یکدیگر بعنوان فعالیتهای منسجم ومکمل والبته حمایتهای همه جانبه مسئولین دست اندکاررسیدن به کشاورزی پایدر وتوسعه بخش کشاورزی شهرستان دشت آزادگان دوراز انتظار نیست.

به واسطه وجود زمین های حاصلخیز و برخورداری این محور از آب کافی به واسطه رودخانه کرخه، شاوور، دز و تالاب هورالعطیم وجود محوطه های تاریخی از دوره های مختلف محرز شده است که به جز حوزه تاریخی شوش در دیگر شهرهای نامبره در جنوب غربی خوزستان البته کاوش های باستان شناسی در آن صورت گرفته نشده و فقط در حد بررسی شناسایی باقی مانده است.

جمعیت شهرستان شوش بالغ بر 194 هزار نفر اعلام شد. شهرستان شوش متشكل از 5 شهر شوش،الوان، حر، شاوور و فتح المبین در شمال استان خوزستان و در 105 كیلومتری اهواز مركز استان واقع است. جمعیت شهرستان دشت آزادگان به مرکزیت سوسنگرد که شامل بستان هم می شود بالغ بر 120 هزار نفر است و مردم این شهر عرب و پیشه عمده مردم کشاورزی می‌باشد. از جمله طوایف ساکن در شهر می‌توان از بنی طرف، آلبویلال(جلالی)، بیت محمد الصالح، بنی ساله، دحیمی، حمودی، بیت داغر، حریزات(حریزاوی)، نیس(مدحج)، مرمض، ابواعبید، سواری، سادات، زبیدات، ابوچلده، سواعد، بیت حردان، بیت مهاوی، شرفی و نگراوی و عبیات و البوحرز و مزرعه و طایفه بزرگ بنی اسد (اسدی و سداوی و بیت جویدر ) را می‌توان نام برد.

جمعیت شهرستان هویزه در سرشماری سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۳۰٬۷۵۰ تن بوده‌ و شامل دو بخش مرکزی و رفیع است. ساکنان آن عرب تبار بوده و از طایفه‌های موالی، ساکیه، نیس، کوت، اهل الجرف، بنی ساله، بنی طرف، بنی تمیم، شرفه، سواری و حمودی ... ‌است.

+ نوشته شده در سه شنبه ۴ فروردین۱۳۹۴ساعت 18:45 توسط مجتبی گهستونی |

 مجتبی گهستونی - منصوره رضوی: آغازگر سفری در همین حوالی هستیم. سفر به دیاری کهن که شناسنامه اش از دوردست ها تا کنون نشان از قرن ها و سال هایی پنهان شده در دل تاریخ دارد. تکاپویی از انسان که با طلوع هزار باره ی خورشید بیدار شده، در سکوت و هیاهوی طبیعت نقش یافته و با غروب آفتاب به خواب می رود. امّا سپیده دمی دیگر در انتظار اوست... و شاید رفتن ما روشنایی بخش این انتظار باشد. به سوسنگرد می رویم. شهری از حماسه که هر چند هشت سال روزهای پی در پی جنگ بی امان ایران، آتشی بر قلب پردردش پدیدار نمود امّا دیدنی هایش چشم انتظار نگاه گردشگرانی است تا با افق پرمهر مردمان این دیار، سرود همنوایی را بر قلب و روح این سرزمین مرحمی باشند. می رویم تا صدای پای کرخه را بشنویم. تاریخ را در عمارتی قدیمی بیابیم. مقابر مقدس و یادمان شهدا را به صلواتی ختم کنیم، تالاب هورالعظیم و آب تنی گاومیش ها، زیبایی های صحرا، جنگل «اُم الدِبِس» و تپه های شنی را به همراه هنر دست زنان و مردان نظاره گر باشیم و لذّت سفر را در سرپناهی از طبیعت هور، به ضیافت عشق و محبت مردم عرب در "مُضیف" بنشینیم تا خاطره ی خوشایند سفر را با عطر قهوه به یادگار بازگردانیم. 

چگونه برویم؟

"دشت آزادگان" در جنوب غربی "اهواز" قرار گرفته است. مبدأ سفر ما اهواز است و مقصد سوسنگرد و "بستان" واقع در 85 کیلومتری شهر اهواز. دو مسیر پیش رو داریم. شما هم می توانید از مسیر شهر "الوان" در جنوب شهر شوش و دیگری از مسیر سه راهی خرمشهر سوسنگرد در اهواز راهی خطه دشت میشان شوید. البته جهت دسترسی بهتر و آسان تر مسیر سه راه خرمشهر واقع در اهواز به شما پیشنهاد می دهیم. شاید شما با اتومبیل شخصی و یا به وسیله ی تور سفر کنید، در غیر این صورت سواری ها و مینی بوس های عمومی در ایستگاه سه راه خرمشهر شما را به سوسنگرد خواهند رساند. برای رفتن به مقاصد دیگر سفر باید از سوسنگرد برنامه ریزی کنید.

اهواز را به سمت جنوب غربی به موازات تپه های "المنجور" با طی نمودن 10 کیلومتر از پارک جنگلی گَمبوعِه(مقر مهمترین فرماندهی عملیات ها در جنگ تحمیلی)، یادمان شهدای جهاد عشایر در منطقه ای به اسم "بیردیر" (نمادی از مقاومت  1600 هموطن شهید عرب خوزستان در جنگ با نیروهای انگلیسی در سال 1293 خورشیدی) به شهر "حمیدیه" خواهید رسید که میزبان رودخانه کرخه است. شهری که 25 کیلوتر با اهواز فاصله دارد. عمارت قدیمی "کوشک حمیدیه" شاخص ترین بنای حکومتی از دوران قاجاریه به بعد است که در دوره پهلوی اول شکوه و جلالی داشته است. بند تاریخی پایین دست کوشک به عنوان قدیمی ترین تثبیت کننده رودخانه، مقبره سید محسن مُشَعشَعیان، سد تنطیمی، جنگل و گلستانی از پرورش گل های شب بو بخشی از جاذبـه های تاریخی و طبیعی این شهرستـان محسوب می شوند. در سمت راست جاده روستای "شُبیشه" یادمان سفید رنگ عقب راندان نیروهای متجاوز بعثی و روبروی آن یک تانک به غنیمت گرفته شده نظرتان را جلب خواهد نمود. مکانی که نیروهای عراقی در جنگ تحمیلی سعی کردند با پیشروی از آن به سمت اهواز آمده و پرچم عراق را بر سردر استانداری نصب کنند، اما با حضور دلاور مردان ایران نقشه ی شوم آنها با شکست مواجه شد و ناکام بازگشتند.

از حمیدیـه به سوسنگرد باید مسافتی حدود 30 کیلومتر را طی کنید. پس از حمیدیه شهر "کوت سید نعیم" محل تولید انواع سبزی مکان مناسبی است برای خرید سبزیجات تازه. در ادامه رودخانه کرخه از سوسنگرد هم می‌گذرد. شعبه‌ای از آن نیز از درون شهر عبور کرده و در غرب و جنوب غربی شهر، به دو رود "سابله" و "مالکیه" منشعب می‌گردد. پیش از ورود به سوسنگرد دو مسير پیش رو دارید. جاده اي كه شما را در مسير شهرهاي "هويزه" و "رُفَيِع" قرار خواهد داد و ديگري كه راه را به سوی بستان، دهلاويه، چزابه و فكه هدايت می کند. البته مسیر حرکت شما در این محور گردشگری جاده ی بستان است. اما بهتر است بدانید که هویزه در 15 كیلومتری جنوب غرب سوسنگرد و 72 كیلومتری غرب شهر اهواز قرار گرفته است. تالاب زیبای هورالعظیم، مزار شهدای هویزه، قدمگاه ابوالفضل العباس، قدمگاه ابراهیم الخلیل و مقبره ۴۰ عالم جلیل القدر جاذبـه های مهم این منطقـه هستند، همچنین بزرگترین باغ وحش استان خوزستـان از جمله مکان های مهم برای بازدید گردشگران به حساب می آید. شهر رُفَیِع نیز در این مسیر با داشتن بازارچه ی مرزی و مرکزیت هنرمندان و صنعتگران بوریا باف قابل توجه است.

«بَردیِه» و ضیافتی در«مُضیف»

به مرکز شهر سوسنگرد که نام قدیمی اش خَفاجیِه بوده می رسید. در مسیر سوسنگرد به شهر بُستان، پس از گذشت مسافتی حدود 4 کیلومتر، به روستای «بَردیِه» می رسیم. دیاری دیگر از سرزمین مردمان عرب با ویژگی های قومی و قبیلـه ای خاصّ. نام روستا برگرفته از گیاه «بَردی» است که در منطقه روئیده می شود. در سمت راست جاده و در فاصله ی یکصد متری، مسجد روستا، در مجاورت جاده و چند قدم آن طرف تر سازه ای مشاهده می کنید که گویی در گوشه ای پنهان شده. نام محلی آن مُضیف» به معنای محل ضیافت است و در میان اعراب "میهمان خانه" تعریف می شود. سازه ای از گیاهان بومی منطقه (گیاه نی) که یادآور سکونتگاه-هایی از دورترین قرن های تاریخ است. میزبان میهمان خانه ی پیش رو "کاظم حیدری"، پدری آرام و مهربان است که با همراهی پسرانش شما را به ضیافتی از جنس دیروز فرا می خوانند. شکل ظاهری، ارتفاع بنای مُضیف و دو مناره ی قرینه در دو طرف، اشتیاق زیادی برای دیدن درون آن ایجاد می کند. برای وارد شدن از در کوتاهی که در وسط قرار گرفته وارد شوید. آنچه در نگاه اول توجه شما را جلب خواهد نمود ستونهای بلند و عظیم و تاقهایی است که ابهت خاصّی را در این فضا ایجاد کرده اند و پوششی از بوریا که سقف و قسمتی از دیواره ها را محافظت می کند. دیواره های مُضیف از نی هایی پوشیده شد که بسیار هنرمندانه در کنار یکدیگر چیده شده اند، به گونه ای که جریان لطیف باد را در گرمای تابستان به جسم و روح میهمانان منتقل می کنند و پنجره های مشبک در دو طرف ورودی و انتهای مُضیف زیبایی نور خورشید را از روزنه ها به درون انعکاس می دهند. کف پوش میهمان خانه از فرش های دستبـاف قدیمی که با دستان هنرمند زنان عرب به رنگ نشسته اند و بوسیله ی بالشت-های دوره چین مزین شده است. امّا سرخی زغالهای گداخته در اجاق چهارگوش وسط مُضیف بر میهمانان روی می نمایاند. گویی حرارت آن با گرمای محبت صاحبانش درهم آمیخته شده است. آنچه برای شما لذت بخش خواهد بود، ضیافتی است که میهمان را به نوشیدن قهوه ی تلخ عربی با فنجان مخصوص و دَلِه ای که در دست ساقی است فرا می خواند که البته آداب مخصوص به خود را دارد. حس خوبی است در فضایی قرار گیری که بند بندش از طبیعت پیرامون توست، آنگاه جریان زندگی را در آن خواهی یافت، با سنتهایی کهن که زود رو به فراموشی نهاده می شوند. اگر چه به دیدنش بروید زنده خواهد ماند. میهمان نوازی عرب ها زبان زد است و کدبانویی و دست پخت زنان کوشا و زحمت کش با انواع خوراکی های سنتی، نان محلی: خُبُز، طاباگ سیاح، کره حیوانی، خرما، ماهی کباب، حَشو و ... خاطره ای لذیذتر به یادگار می گذارند.

مشهد شهیدان

 روستای بَردیِه را که به سوی بستان ترک کنید با طی کردن  3 کیلومتر پس از بَردیِه، به دهلاویه می رسید. بستان در ۸۵ کیلومتری شهر اهواز در مجاورت استان میسان عراق و شهر العماره قرار گرفته است. یادمان شهید مصطفی چمران، بنیانگذار ستاد جنگ‌های نامنظم در جنگ ایران و عراق که در سی و یک ام خرداد ماه ۱۳۶۰ در مسیر دهلاویه - سوسنگرد قرار دارد. وی بر اثر اصابت ترکش خمپاره به پشت سرش شهید شد. 

اُم الدِبِس و ميشداغ

مقصد بعدی منطقه شكار ممنوع ا"ُم الدِبِس" و "ميشداغ" است. فاصله زمینی جنوبی ترین نقطه منطقه تا شهر بستان و سوسنگرد به ترتیب، حدود 5 و40 کیلومتر می باشد. تپه های شني و جنگلي اُمُ الدِبِس حد فاصل مزارع کشاورزی شمال رودخانه کرخه، بستان و جنوب کوههای میشداغ قرار دارد و از شرق به تپه ماهورهای چزابه در نزیکی مرز عراق منتهی می شود. اينجا روزگاري مسير حركت رزمندگاني بود كه براي دفاع از مرزهاي ايران و در نبردهایی بی امان جانشان را همانجا رها کردند. شرایط اقلیمی منطقه تحرک شنهای روان را بدنبال داشته تا اينكه با طرحی در سال 64 با مالچ پاشی و درختکاری به تثبیت رسیدند. پوشش گياهي منطقه با درختان و درختچه های مقاوم کهور استبرق، آکاسیا ویکتوریا، گزشاهی و ... در کنار تپه های شنی منظره ی متفاوتی را پیش روی گردشگران قرار می-دهد. این منقطه از ديرباز زيستگاه آهوان زیبا بوده و در كنار اين گونه، پستاندارانی همچون روباه، کفتار، شغال، گرگ، گراز و انواع جوندگان زندگی می کنند. با گذر از جاده میانی جنگل های اُمُ الدِبِس، به رشته تپه های میشداغ می رسید. از تپه ها که بالا بروید در پشت سر خود منطقه ای پوشیده از تپه های رملی و درختان متراکم مشاهده خواهید کرد. ارتفاعات میشداغ را به سمت شمال غربی که پشت سر بگذارید، دشتی باقی مانده از جنگل های اُمُ الدِبِس، با روستایی به همین نام در مقابل شماست. اگر از محلی ها درباره وجه تسمیه اُم الِدبِس بپرسید، می-گویند: به معنی «مادر شیره خرما» است و این برگرفته از ماجرایی است که در این منطقه اتفاق افتاده است. بافت روستایی، دیدن منظره ی آن و فرهنگ جدیدی که خیلی ها تا به حال ندیده اند خالی از لطف نیست.

از اُم الدِبِس كه به سوی میشداغ بروید حتماً ردپای عشایر و البته گاهی گله های شتر را می بینید. میشداغ از توابع شهرستان شوش است که در غرب رودخانه کرخه قرار گرفته، از شمال به روستای بیت راشد، از جنوب به روستای ابوحلاج، از شرق به تپه ماهورهای الله اکبر و از غرب به تنگه چزابه در مرز ایران و عراق و در بخش شمالی  به دشت چنانه و امتداد جنوبی آن به دشت عباس و دشت فکه و رقابیه محدود می شود.

آنچه که در این سفر به جذابیتهای مسیر می افزاید، پوشش متنوعی از گیاهان بومی و عمدتاً: نیزارها، گز، استبرق کهورک، رَملیک و... است که به نوبه خود دیدنی هستند و گونه های حیات وحش از تيهو، درنا، عقاب، جغد كوچك، بزمجه بياباني، مار افعي شاخدار عربي، قوچ و ميش، بزكوهي، آهو، سمور و بسیاری دیگر که آسمان و زمین این منطقه را با رنگ خود زنده نگه می دارند.

در نهـایت چنانچـه قصد ادامه ی سفر از میشداغ به پیش تر از آن را دارید، شما وارد شهرستـان شوش به عنوان پایتخت هخامنشیان می شوید و برنامه ریزی برای آن مسیر نیازمند وقت دیگری خواهد بود. 

+ نوشته شده در سه شنبه ۴ فروردین۱۳۹۴ساعت 18:38 توسط مجتبی گهستونی |

 

مجتبی گهستونی: در خوزستان و شهر دزفول محله ای به نام خراطان وجود دارد که حاکي از حضور تعداد زيادي خراط و قدمت اين حرفه دارد. اين محله قسمتي از یک بازار قدیمی است. 

خراطي چوب يكي از صنايع دستي سنتي ايران است كه از قرن ها پیش در ایران رواج داشته و در مناطقی همچون خوزستان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان، کردستان، کرمان، گیلان، اصفهان و مازندران رایج است.

بقایای نقش برجسته‌های کاخ داریوش در تخت جمشید نشان می‌دهد که تخت و چهار پایه و عودسوز آن به شیوه خراطی تهیه شده‌است. شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تاثیر مهارت خراطان ایران قرار گرفته و سخن گفته‌است. حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته‌اند از آن به خوبی بهره برداری کنند.

ماده اوليه ي خراطی چوب گردو، نارون، توسكا، زبان گنجشك، بيد، چنار، چوب سفيد، كهور گلابي، كيكم و مي باشد که البته صنعتگران رشته خراطی در دزفول نوعي چوب به نام "جغ" را مورد استفاده قرار مي دهند. از ديگر مواد اوليه ي مصرفي در صنعت خراطي مي توان سريشم، لاك الكل و لاك سلولزي را نام برد.

هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. سابق بر این دستگاه خراطی مشتمل برچند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته می‌شد و در حال حاضر در كارگاه ها از دستگاه هاي خراطي برقي نيز استفاده مي شود.

انتخاب نوع چوب در ارتباط با كالاي توليدي، برش چوب به وسيله ي اره ي نواري و رنده به اندازه ي مورد نياز، بستن چوب بريده شده به دستگاه خراطي و گرد كردن آن و يا اصطلاحاً به صورت نيمه كاره درآوردن آن، تكميل كار نيمه كاره و پرداخت قسمت خارجي آن توسط سمباده سپس كيلركاري و عرضه به بازار مراحل توليد در كارگاههاي خراطي محسوب می شوند.

در دزفول خراطی های هنر دست عبدالرحیم فروتن به دلیل مرغوبیت اثر، مهر اصالت یونسکو را دریافت کرده است. مهر اصالت به نماد و نشانی از سوی یونسکو و انجمن توسعه و ترویج صنایع دستی گفته می‌شود که در سال 2000 برای نخستین بار پایه‌گذاری شد.

عبدالرحیم فروتن صنعتگر برجسته رشته خراطی با اشاره به اینکه بیش از ۴۰۰ سال است که خراطی در دزفول یکی از مشاغلی می باشد که نیازمندیهای مردم دزفول و شهرهای استان را تامین می کند گفت: محصولات خراطی که از قدیم و تا به اکنون جز تولیدات این شغل می باشد از قبیل روروک، وردنه، گوشت کوب، چوب لباسی، پایه میز، تیرک (پهن کردن خمیر برای نان تیری)، دسته تیشه، چوگته، دسته چکش و قسمت های دستگاه لنگ بافی و سجاده بافی و است.

وی افزود: خراطی با همه چوب ها امکان پذیر است، بدین صورت که هر چوبی نسبت به رنگ و سختی آن برای کارهای متعدد استفاده می شود. اما خراطهای دزفول بیشتر از چوب هایی استفاده می کنند که در منطقه دزفول و حومه پیدا می شود مثل کنار، جغ، نارنج، زرد آلو، آکلیپتوس، چنار، توت، کویره، ابریشم هندی و چوب بید و استفاده می کنند.

عبدالرحیم فروتن اظهار داشت: از سال های گذشته تاکنون توانستم قدم های جدیدی بردارم که علاوه بر کارهای قدیم که همگی کاربردی بوده کارهای هنری با اشکال مختلف و جدید که همگی از فکر و خلاقیت خودم بوده است را انجام داده ام.

گفتنی است بخشی از کارهای خراطی علاوه بر کاربردی بودن جنبه دکوری هم دارد مانند انواع کاسه و شکلات خوری، قندان، گلدان و بعضی از آنها از قبیل انواع منبرها در مساجد و حسینیه ها، ضریح های چوبی و شیدانه نیز جنبه مذهبی دارند.

+ نوشته شده در سه شنبه ۴ فروردین۱۳۹۴ساعت 18:31 توسط مجتبی گهستونی |

 

مجتبی گهستونی - منصوره رضوی

آغازگر سفری در همین حوالی هستیم. سفر به دیاری کهن که شناسنامه­اش از دوردست­ها تا کنون نشان از قرن­ها و سال­هایی پنهان شده در دل تاریخ دارد. تکاپویی از انسان که با طلوع هزار باره­ی خورشید بیدار شده، در سکوت و هیاهوی طبیعت نقش یافته و با غروب آفتاب به خواب می­رود. امّا سپیده­دمی دیگر در انتظار اوست... و شاید رفتن ما روشنایی­بخش این انتظار باشد. به سوسنگرد می­رویم. شهری از حماسه که هر چند هشت سال­ روزهای پی در پی جنگ بی­امان ایران، آتشی بر قلب پردردش پدیدار نمود امّا دیدنی­هایش چشم انتظار نگاه گردشگرانی­ است تا با افق پرمهر مردمان این دیار، سرود همنوایی را بر قلب و روح این سرزمین مرحمی باشند. می­رویم تا صدای پای کرخه را بشنویم. تاریخ را در عمارتی قدیمی بیابیم. مقابر مقدس و یادمان شهدا را به صلواتی ختم کنیم، تالاب هورالعظیم و آب­تنی گاومیش­ها، زیبایی­های صحرا، جنگل «اُم الدِبِس» و ....


ادامه مطلب
+ نوشته شده در دوشنبه ۳ فروردین۱۳۹۴ساعت 1:53 توسط مجتبی گهستونی |

تشکل های مردم نهاد خوزستان در حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خوزستان از تمام ظرفیت خود برای خدمات دادن به گردشگران نوروزی سال 1394 استفاده می کنند.

مشاور مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان در امور تشکل های مردم نهاد گفت: در خوزستان به دلیل احساس وظیفه ای که انجمن های دوستدار میراث فرهنگی و گردشگری برای تحقق بخشیدن به اهدافشان دارند و با توجه به همکاری های متقابل آنان با ادارات میراث فرهنگی شهرستان ها و فرمانداری ها شاهد حضورشان در انواع برنامه های نوروزی هستیم.

مجتبی گهستونی افزود: بر اساس اخبار دریافتی از انجمن های مردم نهاد حوزه میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری در سرتاسر خوزستان شاهد تهیه و انتشار نقشه و راهنمای گردشگری، راه اندازی غرفه محصولات صنایع دستی و غذاهای محلی، استقرار راهنمایان گردشگری در بناها و محوطه های تاریخی و طبیعی، تهیه دی وی دی و... از طرف انجمن های دوستدار میراث فرهنگی و گردشگری هستیم.

وی افزود: شخصا به عنوان مشاور در امور تشکل های مردم نهاد از طرف مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان در ستاد اجرایی خدمات سفر خوزستان مستقر هستم و اخبار مربوط به فعالیت های انجمن های مردم نهاد را پیگیری می نمایم.

مشاور مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان یادآور شد: مشارکت تشکل های مردم نهاد استان خوزستان در رونق بخشیدن به صنعت گردشگری همواره مورد تاکید دولت تدبیر و امید بوده است. با عنایت به تاکید ریاست محترم ستاد مرکزی هماهنگی خدمات سفر کشور و همچنین استاندار محترم و رییس ستاد اجرایی خدمات سفر خوزستان مبنی بر نقش و اهمیت مشارکت تشکل های مردم نهاد، در قالب تعامل و همکاری های بین بخشی با عوامل اجرایی ستاد خدمات سفر استان در امر خدمت رسانی مطلوب به مهمانان و گردشگران نوروز 1394، کلیه تلاش ها و زحمات انجمن ها به منظور لحاظ نمودن آن در گزارش عملکرد عوامل اجرایی ستاد خدمات سفر استان پیگیری می شود.

در حال حاضر بالغ بر 20 تشکل مردم نهاد در حوزه های سه گانه در برنامه های نوروزی خوزستان در شهرهای اهواز، آبادان، ایذه، حمیدیه، دزفول، شوش، رامهرمز، باغملک، شوشتر، مسجدسلیمان و... همکاری دارند.

+ نوشته شده در یکشنبه ۲ فروردین۱۳۹۴ساعت 21:13 توسط مجتبی گهستونی |

 

در کشورمان گورستان هایی وجود دارد که سنگ قبرهایشان شکل و شمایل شگفت انگیزی دارند.

انسان از زمانی که خود را شناخت با قراردادن تکه ای سنگ ، چوب یا برجسته کردن خاک، محل دفن همنوع از دست داده اش را مشخص کرد. تعلق خاطر انسان به همنوع و زندگی اجتماعی در طول زمان باعث به وجود آمدن گورستان ها شد. به این ترتیب زمانی که انسان توانست ابزار را به کار گیرد، از آنها برای ساختن سنگ گور هم استفاده کرد و اشکالی را به وجود آورد که امرزی بقایایش را در تعدادی از گورستان های تاریخی کشورمان می توان دید. در این مقاله به تعدادی از گورستان های متفاوت و عجیب کشورمان سر زدیم تا از نزدیک با آنها آشنا شویم.

شیرهای سنگی در گورستان

شیرها همیشه جایگاه خاصی نزد انسان ها داشته اند؛ چرا که این گربه سان بزرگ همیشه نماد قدرت بوده. شیر ها تا جایی مورد توجه قرار گرفته اند که حتی پایشان به گورستان ها هم باز شده. در گورستان کهباد (شهسوار) بختیاری ها می توان حدود 80 نمونه از شیر سنگی ها را دید. این شیرها از.....


ادامه مطلب
+ نوشته شده در شنبه ۱ فروردین۱۳۹۴ساعت 14:30 توسط مجتبی گهستونی |

در آستانه فرا رسیدن سال نو 1394و ثبت جهانی محوطه های تاریخی شوش، انجمن دوستداران میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری تاریانا خوزستان اقدام به انتشار کاتالوگ "شوش آغاز تمدن" نمود. 

در این کاتالوگ که پژوهش آن توسط خانم ماناکیانپور کارشناس تاریخ اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان صورت گرفته، تاریخچه کاوش های باستان شناسی شوش معرفی شده است.

+ نوشته شده در شنبه ۱ فروردین۱۳۹۴ساعت 10:37 توسط مجتبی گهستونی |

به مناسبت فرا رسیدن سال نو 1394انجمن دوستداران میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری تاریانا خوزستان اقدام به انتشار کاتالوگ "در ضیافت دشت میشان"را با هدف احیاء و معرفی محور گردشگری اهواز سوسنگرد بستان نمود.

در این کاتالوگ که پژوهش آن توسط خانم منصوره رضوری کارشناس مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان و مجتبی گهستونی فعال میراث فرهنگی صورت گرفته کلیه جاذبه های گردشگری در مسیر اهواز سوسنگرد بستان معرفی شده است.

در کاتالوگ مورد نظر به گردشگران یادآور می شود چگونه و با چی در این محور سفر کنند، چی ببینند، چی بخورند و کجا اسکان داشته باشند.

+ نوشته شده در شنبه ۱ فروردین۱۳۹۴ساعت 10:36 توسط مجتبی گهستونی |

کتابچه "اهواز نگین خوزستان" منتشر شد.

کتابچه اهواز نگین خوزستان در 28 صفحه توسط اداره میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری اهواز به مناسبت فرا رسیدن نوروز 1394 منتشر شد.

این کتبچه شامل عکس و شرح مختصری از آثار تاریخی و جاذبه های طبیعی گردشگری اهواز است که متن آن را مجتبی گهستونی مشاور مدیرکل در امور تشکل های مردم نهاد و از فعالان میراث فرهنگی خوزستان نوشته است.

در مقدمه کتابچه اهواز نگین خوزستان که در تیراژ 5هزار نسخه منتشر شده است افشین حیدری مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری خوزستان و غلام جلیلی نیا رئیس میراث فرهنگی صنایع دستی گردشگری اهواز یادداشت نوشته اند.

عکس های این کتابچه را غلامرضا مسعودی، میلاد معصومی و مجتبی گهستونی گرفته اند.

+ نوشته شده در شنبه ۱ فروردین۱۳۹۴ساعت 10:35 توسط مجتبی گهستونی |

دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان گفت: تنها ۱۰ درصد آثار ملی خوزستان تعیین حریم شده که این امر باعث عدم نظارت کافی بر این آثار ارزشمند می شود.

مجتبی گهستونی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار كرد: هر اثری كه ثبت ملی می شود؛ اولین گام برای جلوگیری از تعرض به آن ابلاغ شماره ثبت است. برای جلوگیری از تعرض به آثار باید حریم و عرصه آنها را تعیین كنند.

وی افزود: متاسفانه كشور در زمینه تعیین حریم ضعیف عمل كرده و نسبت به آثار ثبت شده تعیین حریم صورت نمی گیرد. در خوزستان ۹۰۰ اثر از دوره های مختلف تاریخی ثبت شده كه تنها ۱۰ درصد آنها تعیین حریم شده است. این موضوع جای نگرانی دارد و باعث شده تا به آثار تعرض شده و صدماتی به بناهای تاریخی وارد شود.

دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان تصریح كرد: وقتی تعیین حریم صورت نگیرد؛ پروژه های مختلف عمرانی و حفاری های غیر مجاز در این محدوده ها انجام می شود. همچنین ساخت و ساز و كشاورزی در این محوطه ها انجام می شود زیرا عرصه و حریم را برای آثار تاریخی مشخص نمی كنیم. البته این تعیین عرصه و حریم نیاز به نیروی انسانی و تخصیص اعتبار دارد.

گهستونی یادآور شد: برخی از تعیین عرصه و حریم ها صورت می گیرد كه گاه از سوی مرجع آن یعنی میراث فرهنگی کشور ابلاغ نمی شود و به این معنی است كه تعیین حریم صورت نگرفته و باز هم دچار همان مشكلاتی كه در نتیجه عدم تعیین حریم است، می شویم.

وی عنوان كرد: در مورد آثاری كه تعیین حریم صورت گرفته مانند چغازنبیل و سازه های آبی شوشتر مشكلات خیلی كم بوده و امكان برخورد قانونی بالا است. در حالی كه محوطه عظیمی چون ایوان كرخه تعیین حریم شده اند ولی این تعیین حریم ابلاغ نشده است.

سخنگو انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان با اشاره به اینكه این وضعیت اصلا زیبنده استان نیست، تاكید كرد: در كنار برخی از آثار تاریخی، یک ساختمان بدون تناسب با آن ساخته شده كه در نتیجه عدم تعیین حریم است. البته لازمه تعیین حریم و عرصه آثار اعتباراتی است كه باید از سوی میراث فرهنگی كشور ابلاغ شود.

گهستونی بیان كرد: در زمینه ثبت آثار هم مشكلاتی داریم. به عنوان مثال طبق آمار غیر رسمی  حاکی از وجود۲۰ هزار اثر در خوزستان است در حالی كه آمار رسمی بناها و محوطه های ثبت شده بالغ بر ۹۰۰ اثر است.

وی در پایان گفت: حجم تخریب ها و پروژه های دولتی زیاد شده و میراث فرهنگی كشور باید اعتبارات تعیین عرصه را اختصاص داده و نسبت به ثبت آثار و ابلاغ تعیین حریم و عرصه جدیت بیشتری به خرج دهد.

+ نوشته شده در جمعه ۲۹ اسفند۱۳۹۳ساعت 16:16 توسط مجتبی گهستونی |

سیاوُش آریا: رشد پیشۀ گردشگری در دو دهۀ گذشته در جهان با شتاب بسیاری رو به رو بوده و به نخستین کار سودآور در بیشتر کشورها دگرگون (تبدیل) شده و درآمد فراوانی را برای آنان به ارمغان آورده است. در این میان بیشتر کشورهای همسایۀ ما با هوشمندی و بهره گیری از این پیشۀ (صنعت) درآمدزا، بازارکار خود را گسترش داده و کار نو و تازه ای را برای مردمان خود دست وپا کرده اند. اما در ایران با وجود توانایی های (پتانسیل) بسیار بالای کشور در زمینه های گوناگون گردشگری (تاریخی – ادبی - دریایی - کویرگردی - طبیعت گردی و...) هنوز رُخداد ویژه ای روی نداده و همچنان مدیران فرهنگی به سردادن شعار زیبا و دلنشین گردشگری بَسنده (اکتفا) کرده و تا کنون گام درخُوری در این زمینه برداشته نشده و بیشتر دانش آموختگان و کارداران (شاغلان) این پیشه یا درآمد بسیار ناچیزی دارند و یا به کاردیگری روی آورده اند. 

در همین زمینه تارنمای فرهنگی مهرگان با یکی از استادان دانشگاه در استان پارس (فارس) و یکی از کُنشگران (فعالان) گردشگری در خوزستان که هر دوی این استان ها با وجود توانایی های بسیار بالا در زمینه های گوناگون گردشگری،با بیکاری روزافزون جوانان دست و پنجه نرم می کنند، گفت وگو کرده و راه های برون رفت از تنگناهای این پیشه را بررسی کرده است که در زیر می خوانید :

مجتبا گهستونی، کُنشگر گردشگری، به تارنمای فرهنگی مهرگان می گوید: « با توجه به این که در درازای سال با سدها (صدها) گردشگر ایرانی و برون مرزی رو به رو می شوم،بارها از زبان و نگاه آن ها متوجه یک نهادۀ (موضوع) همگانی (مشترک) شده ام و آن نبود باور در برخورداری خوزستان از این همه بازمانده های (آثار) تاریخی و گیرایی های (جاذبه های) طبیعی است. آن ها گاهی چیز دیگری هم بر زبان می آورند و می گویند،در بخش های دیگر کشور بیش از این که تاریخ را ببینیم گیرایی های دست ساز نو نوار را دیده ایم،ولی در خوزستان می توان به چشم فرهنگ و تمدن را دید. از سویی دیگر،می گویند،خوزستان می تواند بخش زیادی از درآمد خود را از بخش گردشگری به دست آورد،ولی در این زمینه باید سرمایه گذاری کرد تا زیر ساخت ها فراهم شود».

دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی «تاریانا» خوزستان ادامه می دهد : « بر پایۀ آن چه در ادبیات گردشگری بازنمود (تعریف) شده،برخی از محور،شهر،شهرستان ها و روستاها با نام جایگاه نمونۀ گردشگری گزینش می شوند،در این راستا بر پایۀ مطالعات انجام شده،افزون بر سامانهای (مناطق) نمونه در سال های گذشته،شهرها،شهرستان ها و روستاهای نمونۀ گردشگری به پذیرش (تصویب) هیات وزیران رسیده است که اگر هویت جداگانه ای (مستقلی) برای شهرهای نمونۀ گردشگری پا بگیرد،می توان در بودجه سالیانی (سنواتی) سال آینده،ردیف بودجه جداگانه برای آن در نظر گرفت و در برنامۀ ششم هم گنجاند». 

این کُنشگر گردشگری و میراث فرهنگی در بخش دیگری از سخنانش می افزاید : « استان خوزستان با وجود گیرایی های طبیعی و تاریخی بسیار برای کشیدن (جذب) گردشگران و گنجایش هایی که می تواند برای رشد اقتصادی و تولید اشتغال داشته باشد باز از گروه استان هایی است که شهرهای آن دارای بیشترین نرخ بیکاری است. پس از پخش آمار جنجال برانگیز کارکرد (عملکرد) 8 ساله دولت های نهم و دهم در زمینۀ اشتغال زایی و بیکاری،نرخ بیکاری 397 شهر کشور آگاهی داده شد که بر پایۀ آن، 20 شهر که جایگاه نخست بیکاری را گرفته اند،شناسایی (معرفی) شدند. با توجه به آن که شهرهای (مسجدسلیمان – باوی – دشت آزادگان – شادگان – اندیمشک – اندیکا و خرمشهر) از جمله شهرهایی هستند که در جایگاه آغازین این سیاهه (فهرست) جای گرفته اند و همۀ این شهرها در این استان هستند،می توان گفت کمابیش (تقریبا) 35 درسد از 20 شهر نخست بیکار کشور در استان خوزستان جای گرفته است. هرچند کشیدن گردشگر از موارد مهم دربارۀ پیشرفت شهرها و از میان بردن بیکاری به شمار می رود،ولی توجه به زیر ساخت ها و چگونگی باشَندگی (حضور) گردشگران از اهمیت بیشتری برخوردار است. از دگر سو،خوزستان با آغاز فصل گردشگری با کمبود واحدها و فروشگاه های میان راهی،دستشویی و... در گذرهای گردشگری رو به رو است. هرچند بخش خصوصی برنامه هایی در این زمینه بازنمود کرده،ولی روستاهای هدف گردشگری همچنان از پُرسمان های (مسایل) بهداشتی،امنیتی و رفاهی جهت باشَندگی گردشگر رنج می برند».

گهستونی ادامه می دهد: «گیرایی های طبیعی و تاریخی این استان به شوَند (دلیل) نبود طرح جامع گردشگری با همۀ توانمندی هایش بدون فرجام و راهبرد (استراتژی) است و از این رو رفتارهای سلیقه ای و برنامه های ناکام دورنمای خوبی را در زمینۀ گردشگری در این استان انجام پذیر نمی کند».

دریاچه پشت سدها گیرایی گردشگری ندارد

این راهنمای گردشگری در بخش دیگری از سخنانش می گوید: «درکردار از گیرایی های دریاچه‌های پشت سدهای کرخه،دژ،عباس‌پور،گدار،مارون،گتوند و... بهره برده نمی شود و نتوانسته اند طرح‌هایشان را در این سامانها به اجرا درآورند. از سویی،هیچ بخش خصوصی و سرمایه گذاری در این زمینه کوشش (فعالیت) روشنی انجام نداده است. سازمان آب و برق در کنار سد مارون بهبهان و سد شهیدعباس پور اندیکا در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ کامیاب به پدیداری ویلا و مجتمع فرهنگی،خدماتی، رفاهی برای کارکنان شد که در فرجام سایر گردشگران نیز از این خدمات بهره بردند،ولی جز وزارت نیرو هیچ بخش خصوصی با وجود فرصت‌های گردشگری به ویژه در زمینۀ ورزش‌های آبی آماده به سرمایه‌گذاری در این زمینه نشده است».

گردشگری دریایی مغفول مانده

گهستونی در پایان می افزاید:«بندرامام،هندیجان و ماهشهر به عنوان شهرهایی که به دریای پارس (خلیج فارس) راه دارند نه تنها ادارۀ میراث فرهنگی ندارند،بلکه هرگز از دیدگاه گردشگری دریایی نیز مورد مطالعه قرار نگرفته اند و گذر گردشگری برای آن ها بازنمود نشده است. راه کار گسترش پیشۀ گردشگری در گسترۀ خوزستان راه اندازی کارگاه های کوچک،همچون تولید صنایع دستی و خوراک بومی (محلی) در زمینۀ گردشگری است. چاره اندیشی در چگونگی کشش سرمایه‌گذار درونی و برون مرزی،پدیداری شرایط درخُور و انگیزه فراخُور (متناسب) برای راهنمایان گردشگری،پافشاری بر آموزش و پژوهش در زمینۀ گردشگری از جمله مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

وادار کردن آژانس‌ها برای ورود گردشگر به درون استان،پشتیبانی (حمایت) از ایده کارآفرینان برای پیشبرد آرمان های (اهداف) گردشگری،برگزیدن (اختصاص) وام‌های کم بهره و درازمدت به سرمایه‌گذاران بخش گردشگری و آموزش خردسالان از دیگر راه‌های گسترش پیشۀ گردشگری در این استان است».

«خاطره توانا»، کارشناس ارشد مدیریت گردشگری با بررسی مسایل بازاریابی می گوید : « شوربختانه در کشور ما هنوز به ارزش و اهمیت و درآمدزایی این پیشه، پِی برده نشده است و تا زمانی که در ایران به این مهم بهایی داده نشده و پی نبریم که گردشگری می تواند در کسب درآمد کشور جایگاه نخست را داشته باشد،

این استاد دانشگاه شیراز می افزاید: «برگزاری نمایشگاه ها،جشنواره ها،هَمایش ها و کارگاه های آموزشی و سخنرانی های فراوانی که برای گسترش (توسعه) این پیشه انجام می گیرد،همواره بی ارزش  بوده و به دید من انگیزۀ آن، نبود دلسوز در این پیشه است. همچنان در گردشگری ایران،فاصلۀ بسیار زیادی میان سخن تا کردار (عمل) وجود دارد. کسانی که بر چکاد (در راس) کار جای گرفته اند،جسته گریخته (به ندرت)  آموزشی (تحصیلاتی) در پیوند با این رشته دارند و تا هنگامی که فاصله میان افراد دانش آموخته با کارداران وجود داشته باشد،در این پیشه،پیروزی و کامیابی ای به دست نخواهد آمد».

توانا در پایان سخنانش پیشنهادی هم دارد و به تارنمای فرهنگی مهرگان می گوید : « پیشنهادم برای گسترش این پیشه،کم کردن فاصله میان سخن تا کردار است. از سویی،باید تسهیلات ویژه ای به سرمایه گذاران در این زمینه پیشکش شود و از کامیابی های کشورهای همسایه برای گسترش گردشگری بهره مند شویم».

+ نوشته شده در جمعه ۲۹ اسفند۱۳۹۳ساعت 0:8 توسط مجتبی گهستونی |

مجوز فروش محوطه ساسانی لور درحالی سالها قبل توسط رییس اداره میراث‌فرهنگی وقت اندیمشک داده شد که پس از کشمکش‌های طولانی میان میراث‌فرهنگی و تعاون مسکن فرهنگیان، دادگاه به واگذاری این محوطه تاریخی به تعاونی مسکن فرهنگیان رای داد. موضوعی که فعالان و کارشناسان میراث‌فرهنگی استان خوزستان را به‌شدت نگران کرده است. خبرگزاری میراث‌فرهنگی ـ گروه میراث‌فرهنگی ـ 51 هزار مترمربع از محوطه باستانی 200 هکتاری لور در سال 88 توسط مدیران قبلی اداره میراث فرهنگی اندیمشک درحالی با ارایه مجوز به فردی به نام آقای (ب.ب) فروخته شد که این فرد با دریافت یک میلیارد تومان، اراضی را به‌صورت غیرقانونی به تعاونی مسکن فرهنگیان فروخت. حالا اما پس از کشمکش‌های میراث‌فرهنگی و تعاونی مسکن دادگاه حکم واگذاری محوطه ساسانی لور را به تعاونی مسکن فرهنگیان صادر کرد.

به‌گزارش CHN، محوطه ساسانی لور اندیمشک که در سال 88 توسط مدیران وقت اداره میراث‌فرهنگی شهرستان اندیمشک و استان خوزستان با صدور مجوز به فردی به نام آقای ( ب . ب) فروخته شد و این فرد نیز با دریافت یک میلیارد تومان درحالی این اراضی را به‌صورت غیر قانونی به تعاونی مسکن فرهنگیان فروخت که درحال‌حاضر میراث‌فرهنگی با پیگیری‌های بسیار هنوز نتوانسته اقدامات لازم را برای حفاظت از  این محوطه باستانی انجام دهد. معضلی که چندی پیش نه‌تنها منجر به تصاحب محوطه از سوی فرهنگیان و ضرب و شتم نیروهای یگان حفاظت شد که فشارهای وارده بر اداره میراث‌فرهنگی اندیمشک به‌قدری بود که موجب تغییر مدیریت اداره میراث‌فرهنگی اندیمشک شد.

حالا اما پس از کلی کشمکش میان فرهنگیان میراث‌فرهنگی، دادگاه حکم قطعی خود را برای واگذاری محوطه باستانی لور به تعاونی مسکن فرهنگیان اندیمشک صادر کرده است. طرحی که درست در قلب عرصه لور قرار دارد. «مجتبی گهستونی» دبیر انجمن تاریانا و فعال میراث‌فرهنگی استان خوزستان با بیان این مطلب به خبرگزاری میراث‌فرهنگی می‌گوید: «این محوطه آثاری از دوره اشکانی، ساسانی و اسلامی را در خود جای داده است. با این وجود، دادگاه حکم خود را بر واگذاری محوطه لور به فرهنگیان صادر کرده است.»

به‌گفته گهستونی، تعیین عرصه و حریم محوطه باستانی لور درحالی در سال 91 انجام شده که تا این لحظه این تعیین عرصه و حریم تصویب و ابلاغ نشده است. از همین رو انتظار می‌رود، معاونت میراث‌فرهنگی کشور با اقتدار از واگذاری این شهر تاریخی به تعاونی مسکن فرهنگیان خودداری کند چراکه فشارهای درون استانی سبب شده که رییس پیشین اداره میراث‌فرهنگی اندیمشک که تحصلیکرده رشته تاریخ بود توسط نماینده‌های این شهر برکنار شود.

دبیر انجمن تاریانا تاکید کرد، با توجه به اینکه تعاونی مسکن در قلب عرصه محوطه باستانی لور قرار دارد، بدون شک به این محوطه ساسانی آسیب وارد می‌شود. بنابراین لازم است، سازمان میراث‌فرهنگی کشور و پژوهشکده باستان‌شناسی باید برای کلیه محوطه‌های باستانی برنامه‌ریزی و تعیین تکلیف کند و این مکان‌ها توسط هیات‌های مختلف باستان‌شناسی مورد بررسی و کاوش و نجات‌بخشی قرار بگیرد. چراکه به‌نظر می‌رسد بودجه کافی برای انجام این اقدامات وجود دارد اما نبود برنامه‌ریزی سبب شده تا محوطه‌های مختلف تاریخی دچار آسیب شوند. لور به معنای عبور سیلاب است اما در گذشته یک کانال‌ دستکند در این محوطه‌ وجود دارد که سیلاب‌ها را به جنوب شهر منتقل می‌کرده درحال‌حاضر روی عرصه شهر لور زمین‌های کشاورزی فراوانی وجود دارد که محوطه را به‌شدت مضطرب کرده است.

گهستونی معتقد است، از زیر شهر لور تونل‌های هواکش دست‌ساز متعددی وجود دارد که ارزش تاریخی این شهر را دوچندان می‌کند و امکان حضور گروه‌های پژوهشی بسیاری را می‌تواند فراهم کند. این درحالی است که تعاونی مسکن فرهنگیان اگر اصرار به انجام ساخت و ساز روی محوطه باستانی لور را دارد باید اعتبار لازم را برای انجام تعیین حریم پرداخت کند. و میراث‌فرهنگی نیز محدوده‌ای که قرار است تعاونی ساخته شود زمین‌ها را خریداری و آزادسازی کند.

+ نوشته شده در پنجشنبه ۲۸ اسفند۱۳۹۳ساعت 2:51 توسط مجتبی گهستونی |

مجتبی گهستونی

اعلام خبر "اهواز پایتخت کتاب ایران" از سوی کمیسیون ملی یونسکو و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران موجی از اظهار ونظرهای گوناگون را در محافل به همراه داشت. شاید یکی از دلایل اینکه در فضای رسانه ای کشور این خبر بازتاب رسانه ای گسترده ای نداشت تعجب همگان از این انتخاب آن هم در نخستین دوره اش باشد.

این ناباوری از انتخاب اهواز به عنوان پایتخت کتاب، ناشی از عدم شناخت از تاثیرگذاری خوزستان به مرکزیت اهواز در حوزه ادبیات در کشور است. استانی که خاستگاه جنبش های ادبی گوناگون از جمله موج ناب، گفتار و... بوده است.

حال با تلاش و پشتکار فعالان فرهنگی اهواز و حمایت استانداری، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، اهواز به دلیل ارائه برنامه‌های نوآورانه، مشارکت‌جویانه، موثر و منسجم و استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی، تشکل‌های مردمی، صنایع و مراکز ورزشی و فرهنگی، عنوان اولین پایتخت کتاب ایران را به خود اختصاص داد.

در مراسم نخستین دوره انتخاب پایتخت کتاب ایران که با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از مسئولان فرهنگی و نیز مسئولان شهری برگزار شد 10 روستای دوستدار کتاب و 10 شهر نامزد پایتخت کتاب در کتابخانه ملی ایران معرفی شدند. از این پس کلیه برنامه‌های نوآورانه، مشارکت‌جویانه، موثر و منسجم که در انتخاب اهواز به عنوان پایتخت کتاب موثر بود باید اجرایی و منجر به مشارکت دولت و مردم شود تا در گام بعدی اهواز کاندید پایتخت جهانی کتاب شود. آنچه که می تواند اهواز را به صورت زیربنایی به عنوان قطب ادبیات و کتاب معرفی کند و بار دیگر امیدوارانه منتظر ظهور قطب های ادبی جدید و سایر مکتب ها همچون مکتب "جنوب"ماند نه نگاه کوتاه مدت به "اهواز پایتخت کتاب" بلکه باید نگاه دراز مدت به این مهم داشت.

در همین خصوص می توان از الگوی "شبکه شهرهای خلاق" یونسکو نام برد که به طبع آن آرش نورآقایی رییس کانون انجمن های صنفی راهنمایان گردشگری ایران ایده "اهواز شهر خلاق ادبیات ایران" را پیشنهاد می دهد. ایده اهواز شهر خلاق ادبیات ایران نه تنها موازی با ایده اهواز پایتخت کتاب ایران نیست بلکه مکمل آن است که باعث می شود نام اهواز در همه دوره ها به عنوان پایتخت معنوی کتاب در ذهن ها باقی بماند.

ایجاد "شبکه شهرهای خلاق" یکی از پروژه‌های یونسکو  به‌منظور همکاری و ماموریت مشترک برای توسعه تنوع فرهنگی و پایداری شهری است. هدف این شبکه توسعه همکاری‌های بین‌المللی میان شهرها و تشویق آن‌ها به توسعه همکاری‌های مشترک در خط الویت جهانی "یونسکو" برای مفاهیم "فرهنگ و توسعه" و "توسعه پایدار" است.

آرش نورآقایی می گوید: هنگامی‌که یک شهر به شبکه متصل می‌شود می‌تواند تجربیات را به اشتراک بگذارد و فرصت‌های جدیدی را با شهرهای دیگر بر روی یک پلت‌فرم جهانی، به‌ویژه برای فعالیت‌های مبتنی بر مفاهیم "اقتصاد خلاق" و "گردشگری خلاق"، ایجاد کند. به گفته این کارشناس گردشگری شهرها به‌طور فزاینده نقش پویایی در به خدمت گرفتن خلاقیت برای توسعه اقتصادی و اجتماعی دارند. شهرها در خلال زنجیره صنعت خلاق تمام گستره هنر از کار خلاق تا تولید و پخش را در دل خود دارند.

با این حساب شهرها به عنوان بسترهای رشد برای گروه‌های خلاق، ظرفیت بالایی برای بهره‌برداری از خلاقیت دارند و شهرهای مربوط می‌توانند با این پتانسیل دنیا را تحت تاثیر قرار دهند. شهرها تاثیر نیرومندی بر همکاری بخش‌های خصوصی و عمومی دارند که به شکوفایی کارآفرینی خلاق یاری و در اقتصاد نوین نقش مهمی ایفا می‌کند.

امروزه بیش از نیمی از جمعیت جهان، در شهرها زندگی می‌کنند. ایده "شهرهای خلاق" بر این باور استوار است که فرهنگ می‌تواند نقش مهمی در نوسازی شهری داشته باشد. سیاست‌گذاران در سیاست‌گذاری اقتصادی، هرچه بیشتر، نقش خلاقیت را مد نظر قرار می‌دهند. از آنجا که صنایع خلاق به ساختار اجتماعی شهر، تنوع فرهنگی و بهبود کیفیت زندگی کمک می‌کنند حس وحدت را تقویت و به شکل‌گیری هویتی مشترک یاری می رسانند.

شهرهای بسیاری در سراسر جهان و در هفت رشته صنعتی خلاق عضو این شبکه هستند که در ادبیات: ادینبورگ، ملبورن، شهر آیووا، دوبلین، ریکیاویک، نورویچ و در صنعت فیلم برادفورد و سیدنی، در زمینه موسیقی: سویل، بولونیا، گلاسکو، گنت، بوگوتا، در حوزه صنایع دستی و هنر‌های عامیانه: سانتافه، اَسوان، کانازاوا، ایچیون، هانگزو، در حوزه طراحی: بوینس آیرس، برلین، مونترال، ناگویا، کوبه، شنزن، شانگهای، سئول، سنت اِتین، گراتس، پکن، و در محور هنرهای رسانه‌ای: لیون و در حوزه هنر و علم مربوط به خوراک: پوپایان، چنگدو، اوشترسوند، جئونجو از جمله شهرهایی هستند که پایتخت هستند.

با این شرایط اهواز با توجه به پهنه های تاریخی و فرهنگی و برخورداری از سابقه تاثیرگذاری در ادبیات و در حال حاضر به واسطه برنامه‌های نوآورانه، مشارکت‌جویانه، موثر و منسجم شانس آن را دارد که در ردیف پایتخت کتاب جهان قرار بگیرد. با این فرض که اهواز بتواند در کنار پایتخت کتاب ایران به شهر خلاق ادبیات ایران اضافه شود می توان نسخه گردشگری خلاق را که پس از "گردشگری ساحلی" و "گردشگری فرهنگی" به عنوان نسل سوم مطرح است را برای خوزستان و اهواز تجویز کرد.  دلیل اصلی این ادعا آن است که گردشگری  خلاق باید با مقوله فرهنگ درآمیزد و نمودهای فرهنگی یک مکان یا شهر می تواند به ویژگی منحصربه فرد آن مکان تبدیل گردد، مثلاً نیومکزیکو و رقص تانگو از مشخصه های بوئنوس آیرس هستند. جوامع با اتخاذ مدل گردشگری خلاق می توانند در حین حفظ میراث خود آن را در دسترس بازدیدکنندگان نیز قرار دهند تا تجربه اش کنند.

حال که مدعی هستیم اهواز قابلیت پایتخت شدن کتاب و شهر خلاق ادبیات ایران را دارد برای پیوستن اهواز در شبکه‌ شهرهای ادبی یونسکو معیارهایی لازم است که کیفیت، کمیت و گوناگونی و تنوع در سرمقاله‌نویسی و تعداد انتشارات، کمیت و کیفیت برنامه‌های آموزشی متمرکز بر ادبیات داخلی یا خارجی در مدارس ابتدایی، راهنمایی و نیز دانشگاه‌ها و یا محیط‌های شهری که در آن‌ها ادبیات، نمایش و یا شعر و شاعری نقشی درست و کامل دارد از جمله این ویژگی‌ها است. تجربه میزبانی رویدادها و جشنواره های ادبی با هدف ارتقاء ادبیات داخلی و خارجی، کتابخانه‌ها، کتاب‌فروشی‌ها و مراکز فرهنگی شخصی وقف شده برای حفظ، ارتقاء و انتشار ادبیات داخلی و خارجی، تلاش فعال صنف نشر و چاپ، در زمینه ترجمه آثار ادبی از زبان‌های ملی گوناگون و ادبیات خارجی و حضور فعال رسانه‌ها در ارتقاء ادبیات و تقویت بازار تولیدات ادبی از دیگر ویژه گی های عضویت شهری همچون اهواز در شبکه شهرهای خلاق ایران است.

وقتی شهر ادینبرگ اسکاتلند در سال ۲۰۰۴ نخستین شهر ادبی یونسکو شناخته شد، شهرت این شهر در این زمینه موجب گردید بسیاری از فعالیت‌های ادبی و رویدادهای برجسته مانند جایزه بین‌المللی برترین نویسنده مرد در اسکاتلند برگزار گردد. اکنون ادینبرگ می‌خواهد با ارتقاء کشور به وسیله ادبیات بر کسب افتخار و منافع حقیقی برای اسکاتلند، سرمایه‌گذاری نماید و در عین حال این شهر را به الگویی برای شهرهای دیگر تبدیل کند که می‌خواهند در آینده در زمره شهرهای ادبی باشند. یا وقتی ملبورن استرالیا شهر ادبی یونسکو در سال 2008 معرفی شد به عنوان شهری استثنایی در گوناگونی فعالیت‌های ادبی، عرصه‌ای پرشور برای خلق آثار ادبی مطرح شد. این شهر، کانونی برای فعالیت‌های فرهنگی و ادبی در منطقه است و نویسندگان، از سوی صنف خوش بنیه ناشران از جمله شمار زیادی از ناشران مستقل و کوچک و همکاری گسترده مردم به عنوان خوانندگان، نویسندگان و مخاطبان حاضر در رویدادها و جشنواره¬ها حمایت می‌شوند.

اما لواسیتی، لوا، آمریکا سومین شهر ادبی دنیا از گذشته‌های دور، محلی ساده و بی‌آلایش برای نویسندگان بوده است: یک لنگرگاه، یک مقصد، یک مهد. این شهر کوچک در قلب آمریکا شاید به نسبت اندازه‌اش ادبی‌ترین شهر روی زمین باشد. این شهر که اغلب آن را "آتن مید وست" می‌نامند دارای زنجیره منحصربه¬فردی از موسسه‌های ادبی تاثیرگذار است که در جستجوی شیوه‌های نوین برای تربیت و حمایت از نویسندگان هستند. در عین حال این شهر در کنار تمام این ابعاد و ویژگی‌ها، نویسندگان و موسساتی که از دل آن‌ها و برای آن‌ها برخاسته‌اند پیشینه و هویتی را خلق کرده‌اند که در آن شهروندان ارزش و افتخار زیادی برای بزرگداشت نویسندگان و آثار خوب، قائلند.

به همین ترتیب دوبلین چهارمین شهر ادبی دنیا به چهار نخبه ادبی خود می بالد و به همین خاطر به دلیل برخورداری از میراث ادبی فنی، خاستگاه نویسندگان سرشناس جهانی و نیز شهری که ادبیات، هنوز نقشی مهم در جامعه و زندگی افراد دارد، شناخته شده است. در این شهر کتابخانه‌ها و موسسات ادبی بسیاری وجود دارد که همه از سوی صنعت کتاب‌فروشی حمایت می‌شوند. فضای ادبی زنده این شهر، به‌وسیله سلسله‌ای از آموزش عالی و برنامه‌های پیشرفته که از سوی بخش‌های خصوصی  و عمومی حمایت می‌شوند، تغذیه می‌گردد. همچنین سیمای چند فرهنگی موجود در دوبلین فرصتی ناب برای پیشبرد گفتگوی تمدن‌ها از طریق ادبیات است.

اما ریکجاویک ایسلند پنجمین شهر ادبی یونسکو که در ۲ آگوست ۲۰۱۱ انتخاب شده بیش از هر چیز به تاریخ ادبی با میراث گران‌بهای ادبیات قرون وسطای خود می‌بالد. این شهر با حمایت دولت مرکزی ایسلند به گسترش طرح‌هایش در زمینه حمایت از تقویت زبان‌ها، ترجمه، ابتکارها و تبادل بین‌المللی ادبی ادامه می‌دهد. رویکرد مشترک شهر از خلال همکاری میان هنرمندان گوناگون ادبی مانند ناشران، کتابداران و غیره به اضافه حضور پررنگ نویسندگان، شاعران و نویسندگان کتاب کودکان همچنین به منحصر به فرد بودن جایگاه این شهر در دنیای ادبی دامن می‌زند.

حال پس از مطالعه مختصری از تجربه پنج شهر موفق ادبی دنیا، دست اندرکاران "اهواز پایتخت کتاب ایران" با تشکیل و تقویت دبیرخانه ای قوی و بررسی طرح و ایده های نو همچون شهر خلاق ادبی و با حمایت مالی طرح های بکر می توانند اهواز را در واقعیت و نه در حرف تابلو "اهواز پایتخت جهان" را در هر مبادی ورودی شهر نصب کنند. 

+ نوشته شده در سه شنبه ۲۶ اسفند۱۳۹۳ساعت 0:53 توسط مجتبی گهستونی |

در شوش چه می‌گذرد؟

در حالی که بیشتر مسئولان سعی در اظهار بی‌اطلاعی از صحت و سقم مفقود شدن دوربین‌های مدار بسته شوش داشتند، مدیر کل میراث فرهنگی خوزستان اطمینان خاطر داد که حتا اگر این سیستم‌ها نیز دچار آسیب شوند، این محوطه در اهواز قابلیت مانیتورینگ دارد.

 به گزارش هنرنیوز، موزه و محوطه باستانی شوش یکی از مهمترین پایگاه‌های میراث فرهنگی کشور هستند که خود را برای ثبت جهانی آماده می‌کنند. اما این محوطه و موزه در چه وضعیتی به لحاظ سیستم امنیتی به سر می‌برند؟ بنا بر اخباری که به دست خبرنگار هنرنیوز رسید در اوایل اسفند سال جاری سیستم دوربین‌های مدار بسته موزه و محوطه شوش که توسط شرکت آ. ف.ا در حال ساماندهی و رفع عیب بود، مفقود شده‌اند. بنابراین گزارش ۴ هارد (دستگاه ضبط تصاویر) دستگاه‌های DVR مفقود شده و سیم دوربین‌ها از چند نقطه بریده شده است.

سعید دیناروند- رییس اداره میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری شوش- در گفت و گو با خبرنگار هنرنیوز درباره صحت و سقم ماجرا ضمن تکذیب این موضوع گفت: چنین اتفاقی نیفتاده است. من از زبان شما می‌شنوم و چنین موضوعی صحت ندارد.

همچنین یوسف شریفی - فرمانده یگان حفاظت اداره کل میراث فرهنگی خوزستان- هم در این باره اظهار کرد: چنین مطلبی درست نیست. تمام وسایل سر جای خود قرار دارد. من نمی‌دانم چه کسی چنین اخباری را به اطلاع شما رسانده است اما من تا به حال در این مورد نه چیزی شنیده‌ام و نه دیده‌ام. همه چیز هم سرجای خود است. وقتی تمام مسائل امنیتی رعایت می‌شود چگونه چنین اتفاقی رخ می‌دهد؟! شما هم می‌توانید بروید و از محوطه و موزه دیدن کنید. و از امنیت آن مطمئن شوید.»

اما رحمت الله رئوف - «مشاور ریاست سازمان و مدیرکل دفتر بررسی عملکرد، بازرسی و رسیدگی به شکایات»- هم درباره سرقت این دوربین‌ها اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت:« در موزه شوش تغییر و تحولاتی در حال رخ دادن است که به مذاق برخی خوش نمی‌آید. اگر این اموال به سرقت رفته چرا اکنون به رسانه اطلاع‌رسانی شده است و چرا ابتدا به ما خبر نداده‌اند. ما از این موضوع اطلاعی نداریم و اگر اتفاق مهمی رخ داده باشد قطعاً اطلاع رسانی می‌شود. مضاف بر این که مسئولیت این امور با یگان حفاظت است و می‌توانید از آقای کربلایی – فرمانده یگان حفاظت میراث فرهنگی- این موضوع را پیگیری کنید. اما از شیطنت برخی در اطلاع‌رسانی هم غفلت نکنید.»

خبرنگار هنرنیوز درباره صحت و سقم این ماجرا با محمد امینی- مسئول پایگاه یگان حفاظت شوش-، محمد رضا کارگر – مدیر اداره موزه‌ها و اموال منقول تاریخی- فرهنگی، سرهنگ محمد کربلایی حریری محمد کربلایی، فرمانده یگان حفاظت میراث فرهنگی کشور‌ تماس تلفنی گرفت که هیچ یک از این مسئولان در دسترس نبودند.

همچنین فرهادعزیزی - مدیر امور پایگاه‌های سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کل کشور- هم ضمن اظهار بی‌اطلاعی از رخ دادن چنین اتفاقی قول پیگیری موضوع را داد اما در نهایت افشین حیدری – مدیر کل میراث فرهنگی خوزستان – در این باره توضیحاتی را ارائه کرد.

او اظهار کرد:« این دوربین‌ها در اختیار شرکت پشتیبانی‌کننده است و هیچ گونه آسیبی رخ نداده است. دوربین‌ها توسط یک شرکت معتبر پشتیبانی می‌شوند و نظارت کامل در مجموعه وجود دارد و مشکلی نیست. کما این که ما از سال گذشته مانیتورینگ محوطه و موزه شوش را در اهواز هم داریم و تمام اقدامات این محوطه در اهواز قابل مشاهده است. یادتان باشد حتا اگر هاردها مفقود هم شوند یک حافظه اصلی و مرکزی وجود دارد که به شدت تحت نظارت و حفاظت است و تصاویر را کامل ضبط می‌کند و موجود است. موضوع کاملاً پیگیری شده و هیچ مشکلی به لحاظ امنیت محوطه و موزه شوش وجود ندارد. جهت اطمینان خاطر نیز از همه رسانه‌ها دعوت می‌کنم از نزدیک بازدیدی داشته باشند.»

+ نوشته شده در سه شنبه ۱۹ اسفند۱۳۹۳ساعت 15:30 توسط مجتبی گهستونی |

فعالان میراث‌فرهنگی استان خوزستان درحالی نگرانی خود را از تخریب خانه‌های بافت تاریخی دزفول اعلام می‌کنند که چندی پیش مدیر اداره میراث‌فرهنگی این شهرستان به‌دلیل فرسودگی یکی از بناهای ارزشمند مجوز تخریب آن را صادر کرد. این درحالی است که تعداد بسیاری خانه تاریخی در این بافت وجود دارند که مورد مرمت و احیاء قرار نمی‌گیرند و اگر مجوز تخریب‌ به‌دلیل فرسایش بناها صادر شود نه‌تنها مالکان هیچ انگیزه‌ای برای حفاظت پیدا نمی‌کنند که این اقدام را راهی مناسب برای تخریب‌های بیشتر در نظر می‌گیرند.

 خانه‌های بافت تاریخی دزفول یکی پس از دیگری تخریب می‌شوند. بناهایی که هر چند تعداد بسیاری از آن‌ها در فهرست آثار ملی قرار گرفته‌اند اما تعدادی هم هستند که بدون آنکه ثبت شوند و مورد حفاظت قرار گیرند به مرور زمان از بین می‌روند و مجوز تخریب می‌گیرند.

به‌گزارش CHN، خانه جهانبانی یکی از بناهای ارزشمندی بافت قدیم دزفول به‌شمار می‌رود هر چند که این خانه به‌دلیل عدم رسیدگی مالک تبدیل به مخروبه شد و در نهایت مجوز تخریب گرفت اما کارشناسان معقتدند، اگر بناهای تاریخی ارزشمند احیاء نشوند و کوتاهی مالک و متولیان سبب تخریب شود در آینده‌ای نزدیک چیزی به اسم بافت تاریخی باقی نمی‌ماند.

مجتبی‌ گهستونی دبیر انجمن تاریانا و مشاور رییس اداره میراث‌فرهنگی خوزستان در خصوص مجوز تخریب خانه جهانبانی به خبرگزاری CHN اینطور می‌گوید: انتظار دوستداران میراث‌فرهنگی اینست که مدیریت میراث‌فرهنگی شهرستان دزفول بر حفظ بافت تاریخی با توجه به اهمیت و گستردگی که این بافت غنی دارد همت بیشتری کند.

او گفت: اگر چه فرماندار شهرستان دزفول فردی بسیار علاقنمد به میراث‌فرهنگی و گردشگری است. انتظار می‌رود نسبت به تخریب گسترده بافت تاریخی در دزفول هشدارهای لازم را بدهد. این درحالی است که مسئولان شهری دزفول توجه چندانی به حفظ بافت تاریخی دزفول ندارند و اگر برای بخشی از پروژه‌ها استعلام‌های اولیه را انجام می‌دهند تنها به‌دلیل رعایت الزامات قانونی است.

آنطور که گهستونی می‌گوید: درحال‌حاضر کلیه بناهای ثبت شده و غیرثبتی دزفول به‌عنوان دومین شهر پرجمعیت خوزستان در معرض تخریب هستند. مشاهدات عینی و تصاویر دریافتی همگی حکایت از آن دارد که بناهای نامتجانس در بافت تاریخی دزفول هویت این شهر را به طور کلی مخدوش کرده است. چنانچه اگر روزی با افتخار کتاب و مقالاتی با عنوان دزفول شهر آجر منتشر می‌شد امروز این عنوان به‌هیچ وجه به دزفول اطلاق نمی‌شود.

او تاکید کرد، با اینکه شهرداری دزفول در گذشته اقدامات مفیدی در بخش‌هایی از بافت انجام داده اما میزان مجوزهایی که برای تخریب داده می‌شود بسیار بیش از اقدامات مفیدی است که انجام می‌گیرد. این درحالی است که رییس اداره میراث‌فرهنگی دزفول به عنوان حافظ میراث‌فرهنگی، در مجوزهای تخریب برای بناهای ارزشمند که سازمان میراث‌فرهنگی به هیچ وجه امکان خریداری و یا حفاظت از آن آثار را ندارد عنوان بی ارزش بودن بنا را عنوان می‌کند.

به گفته دبیر انجمن تاریانا، اگر سازمان میراث‌فرهنگی امکان حفاظت، خریداری و ثبت ندارد نباید اقدام به توجیه کند. درآن‌صورت از مردم که با مشقات بسیار به حفظ بناهای خود می‌پردازند نمی‌توان انتظار حفظ و نگهداری بناهای تاریخی را داشت. در حال‌حاضر شهرداری و میراث‌فرهنگی شهرستان دزفول با خریداری یک خانه و تخریب ده‌ها بنا یک گام به جلو و ده گام به عقب بر می‌دارند. به‌طوری‌که نتیجه آن تخریب بخش‌های عمده‌ای از خانه‌های با ارزش در پیرامون بقعه سبزقبا است.

این فعال میراث‌فرهنگی استان خوزستان تاکید کرد، از فرماندار دزفول و معاون ایشان انتظار می‌رود با توجه به روحیه فرهنگی که دارند نسبت به یادآوری وظایفی که دیگر مسئولان شهر در زمینه حفظ میراث‌فرهنگی دارند یادآوری‌های لازم را به عمل آورند.

+ نوشته شده در سه شنبه ۱۹ اسفند۱۳۹۳ساعت 14:37 توسط مجتبی گهستونی |

نمایشگاه و جشنواره گردشگری ادبی برگزار می شود

در سال نامگذاری اهواز به عنوان پایتخت کتاب ایران، نمایشگاه و جشنواره گردشگری ادبی برگزار می شود.

دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان و دبیر نمایشگاه و جشنواره گردشگری ادبی گفت: مقرر شد که در سال 1394 که اهواز به عنوان پایتخت کتاب ایران نمایشگاه و جشنواره گردشگری ادبی برگزار شود.  

مجتبی گهستونی افزود: کلیه آثار ادبیات داستانی نویسندگان شاخص خوزستان مورد مطالعه و مکان های مهم با اهمیتی که در آثارشان وجود دارد استخراج شده و این مکان ها توسط تیمی از عکاسان زبده خوزستانی عکاسی خواهد شد.

وی بیان کرد: در این نمایشگاه، عکس کلیه مکان های شاخصی که رویدادهای داستانی در آن رخ داده است را با ذکر جزئیات به نمایش خواهیم گذاشت. البته در بخش هایی از نمایشگاه به وسیله عکس اطلاعات لازم را در خصوص نویسنده مورد نظر و آثارش به مخاطبین ارائه خواهیم داد.

دبیر نمایشگاه و جشنواره گردشگری ادبی اظهار داشت: تهیه نقشه گری ادبی برای دسترسی هرچه بهتر گردشگران به مکان رویدادها و برگزاری شش کارگاه آموزشی داستان نویسی، عکاسی و گردشگری از برنامه های جانبی نمایشگاه و جشنواره عکس گردشگری ادبی خواهد بود.

دبیر انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان درباره دلیل برگزاری چنین رویدادی در اهواز گفت: خوزستان و شهر اهواز مرکز پرورش نوییسندگان مطرحی در ادبیان ایران بوده است. وقوع جنبش های ادبی مختلف تحت تاثیر شرایط گوناگون در خوزستان باعث شده است تا همواره آثار با ارزشی در حوزه ادبیات داستانی ایران خلق شود. به همین دلیل تصمیم گرفته شد تا نمایشگاه و جشنواره گردشگری ادبی در اهواز برگزار شود.

گهستونی یادآور شد: زمان پیشنهادی برای برگزاری جشنواره و نمایشگاه گردشگری ادبی، اردیبهشت 1394 است. در ضمن در این رویداد از نویسندگان مطرح کشور دعوت به عمل خواهد آمد.

گفتنی است که در اسفند ماه 1393 در نخستین دوره انتخاب پایتخت کتاب در ایران، اهواز از میان 10 شهر راه یافته به مرحله نهایی به عنوان پایتخت کتاب ایران معرفی شد. 

+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۳ اسفند۱۳۹۳ساعت 0:53 توسط مجتبی گهستونی |

مطالب قدیمی‌تر